Augustinus : De Arca di Sant’Agostino, het praalgraf van Sint-Augustinus, in de basiliek San Pietro in Ciel d’Oro te Pavia (Italië)…..

Op de foto zie je de beroemde Arca di Sant’Agostino, het praalgraf van Sint-Augustinus, in de basiliek San Pietro in Ciel d’Oro te Pavia (Italië).

Wat zien we?

Dit is niet zomaar een grafsteen, maar een indrukwekkend gotisch marmeren schrijn uit de 14e eeuw. Het lijkt bijna op een kleine kathedraal van wit marmer, opgebouwd uit tientallen beelden, reliëfs en scènes uit het leven van Augustinus.

Onder het altaar bevindt zich de reliekschrijn die volgens de traditie de stoffelijke resten van Sint-Augustinus bevat. Zijn lichaam kende een bewogen geschiedenis:

Augustinus stierf in 430 in Hippo Regius (het huidige Annaba in Algerije).

Zijn relieken werden later naar Sardinië gebracht om ze te beschermen tegen invallen.

In de 8e eeuw zouden zij naar Pavia zijn overgebracht.

Sindsdien wordt Pavia beschouwd als de belangrijkste plaats van verering van Sint-Augustinus.

Symboliek van het monument:

De architectuur van het graf is opzettelijk omhoog gericht. Dat heeft een diepe betekenis:

De onderste zone verwijst naar het aardse leven van Augustinus.

De middelste zone toont gebeurtenissen uit zijn bekering, bisschopschap en onderwijs.

De bovenste spitsen trekken de blik naar de hemel en symboliseren de verheffing van de ziel naar God.

Dit past wonderwel bij Augustinus’ beroemde gedachte:

“Onrustig is ons hart totdat het rust vindt in U.”

Het hele monument lijkt als het ware die innerlijke weg uit te beelden: van de onrust van de aarde naar de rust van God.

Enkele figuren

Op de verschillende niveaus staan:

Apostelen

Profeten

Heiligen

Engelen

Scènes uit het leven van Augustinus

Voorstellingen van zijn bekering en zijn onderricht

De vele beelden verbeelden hoe Augustinus door de eeuwen heen als leraar van de Kerk werd vereerd.

Een contemplatieve lezing:

Wanneer je dit graf beschouwt, valt op dat Augustinus niet centraal als machtige bisschop wordt verheerlijkt. De hele architectuur lijkt eerder te verkondigen dat zijn leven een weg was naar iets dat groter was dan hijzelf.

Het marmer stijgt omhoog als een gebed.

De vele figuren wijzen niet naar zichzelf, maar naar het mysterie van God dat Augustinus zijn hele leven heeft gezocht. Het graf wordt zo een steen geworden belijdenis van zijn woorden:

“Laat heb ik U lief gekregen, Schoonheid zo oud en zo nieuw, laat heb ik U liefgekregen.”

++++

GEBED:

Heilige Augustinus,

leer ons zoeken met heel ons hart. Wanneer wij verdwalen in onze onrust, herinner ons eraan dat Gij zelf de Weg zijt die naar de rust van God voert.

Geef ons een hart dat verlangt naar waarheid, een geest die openstaat voor genade, en de nederigheid om ons telkens opnieuw door Christus te laten vinden.

Amen.

+++++

Verdere uitleg over het Grafmonument van Augustinus…..:

Het prachtige graf dat je op de foto ziet, is als een stenen levensverhaal van Augustinus. De beeldhouwers hebben niet zomaar versieringen aangebracht, maar een soort “bijbel in marmer” gemaakt die belangrijke momenten uit zijn leven vertelt.

Omdat de afzonderlijke reliëfs op jouw foto niet allemaal scherp genoeg zichtbaar zijn, zal ik de belangrijkste scènes toelichten die traditioneel op de Arca di Sant’Agostino voorkomen.

1. De jonge Augustinus als zoeker

Een van de terugkerende thema’s is Augustinus als jonge man die op zoek is naar waarheid.

Voordat hij christen werd, zocht hij wijsheid in verschillende filosofieën en stromingen. De kunstenaars tonen hem vaak als geleerde, omringd door boeken of in gesprek met leraren.

Geestelijke betekenis:

Augustinus wordt niet als een geboren heilige voorgesteld, maar als een mens die moest zoeken, twijfelen en dwalen.

Dat maakt hem zo herkenbaar.

“Gij hebt ons geschapen naar U toe, en rusteloos blijft ons hart totdat het rust vindt in U.”

2. De ontmoeting met Sint-Ambrosius

Een van de belangrijkste gebeurtenissen in zijn leven was zijn ontmoeting met bisschop Ambrosius van Milaan.

Ambrosius hielp hem het christelijk geloof niet alleen met het hart maar ook met het verstand te begrijpen.

Op verschillende afbeeldingen ziet men daarom Augustinus luisterend naar een bisschop die onderricht geeft.

Geestelijke betekenis

De waarheid wordt vaak ontvangen door een ander mens die licht brengt op onze weg.

3. De bekering in de tuin van Milaan

Dit is waarschijnlijk de beroemdste scène uit Augustinus’ leven.

In zijn Belijdenissen vertelt hij hoe hij in een tuin in diepe innerlijke strijd verkeerde. Daar hoorde hij een kinderstem zingen:

“Tolle, lege.”

“Neem en lees.”

Hij opende vervolgens de brieven van Paulus en voelde zich diep geraakt.

Veel kunstwerken tonen Augustinus knielend, lezend of met een geopend boek.

Geestelijke betekenis:

Bekering is geen plotseling wonder van buitenaf, maar het moment waarop Gods stem eindelijk gehoord wordt.

4. De doop door Ambrosius:

Tijdens de Paasnacht van 387 werd Augustinus gedoopt door Ambrosius.

Deze scène verschijnt vaak op de arca.

Men ziet dan Ambrosius die doopt en Augustinus die zich overgeeft aan Christus.

Geestelijke betekenis:

De oude mens sterft, de nieuwe mens wordt geboren.

5. Augustinus als bisschop van Hippo

Na zijn terugkeer naar Afrika werd Augustinus bisschop van Hippo.

Verschillende beelden tonen hem:

met bisschopsstaf,

met mijter,

zittend op een leerstoel,

predikend voor het volk.

Geestelijke betekenis:

Ware wijsheid wordt dienstbaarheid.

De grote denker werd herder.

6. Augustinus als schrijver:

Boeken nemen een centrale plaats in.

Hij schreef:

Belijdenissen

De Stad Gods

honderden preken

talrijke brieven

Daarom houdt hij vaak een boek vast.

Symboliek:

Het boek verwijst niet enkel naar kennis, maar naar het Woord van God dat hij probeerde te verstaan en door te geven.

7. Zijn overlijden:

Sommige reliëfs tonen Augustinus op zijn sterfbed.

Volgens de overlevering bracht hij zijn laatste dagen door in gebed, terwijl Hippo werd belegerd door de Vandalen.

Geestelijke betekenis:

Zijn leven eindigt zoals het begonnen was:

als zoeker naar God.

8. Engelen en heiligen rondom hem:

Op het monument zie je overal engelen, heiligen en profeten.

Zij vormen als het ware een hemels koor rondom Augustinus.

Dit benadrukt dat de heilige niet op zichzelf staat, maar deel uitmaakt van de gemeenschap van alle gelovigen.

Een mooie contemplatieve gedachte

Wanneer je de Arca van Augustinus van beneden naar boven bekijkt, zie je eigenlijk zijn hele levensweg:

beneden: de mens die zoekt;

in het midden: de mens die zich bekeert;

hoger: de bisschop en leraar;

helemaal boven: de mens die rust vindt in God.

Het monument verkondigt niet: “Zie hoe groot Augustinus was.”

Het zet veeleer:

“Zie wat Gods genade kan doen met een onrustig hart.”

++++

Gebed:

Heilige Augustinus,

gij die zocht, twijfelde, viel en weer opstond,

leer ook ons de weg van het zoeken.

Wanneer wij verdwalen in vragen, geef ons de moed te blijven luisteren.

Wanneer wij rusteloos worden, leid ons naar de Bron van vrede.

En wanneer wij menen U verloren te hebben, toon ons dat Gij reeds dichter bij ons zijt dan wij bij onszelf.

Amen.

*******************

Auteur: Krisbiesbroeck

Christiaan Biesbroeck Licentiaat Theologie/filosofie