Maand: november 2026

“Laten wij dit geloof hebben dat elke angst verdrijft. Bovendien hebben wij aan onze zijde, vóór ons, in ons, onze Jezus, onze God, die ons oneindig liefheeft. Hij is almachtig, Hij weet wat voor ons het beste is. Hij zegt ons het Koninkrijk te zoeken, en al het overige zal ons erbij gegeven worden.”

++++

Commentaar:

Deze eenvoudige maar krachtige tekst herinnert ons eraan dat geloof niet betekent dat er geen moeilijkheden of zorgen meer bestaan. Geloof betekent dat wij midden in onze onzekerheden niet alleen staan.

De auteur nodigt ons uit om onze blik niet voortdurend te richten op wat ons ontbreekt, op onze angsten of op de onzekerheden van morgen. Christus is niet alleen een verre God die vanuit de hemel toekijkt. Hij is “aan onze zijde, vóór ons en in ons”. Dat zijn drie prachtige beelden:

Aan onze zijde, als een trouwe vriend die met ons meegaat.

Vóór ons, als degene die de weg kent wanneer wij die niet zien.

In ons, als een stille aanwezigheid die sterker is dan onze angst.

De verwijzing naar het Evangelie is duidelijk: “Zoek eerst het Koninkrijk van God en zijn gerechtigheid, en dit alles zal u erbij gegeven worden” (Matteüs 6,33).

Voor mystici zoals Johannes van het Kruis en Teresa van Ávila bestaat ware vrijheid erin zich niet vast te klampen aan eigen zekerheden, maar zich toe te vertrouwen aan God. Hoe donker de nacht ook is, Gods liefde is altijd groter dan onze vrees.

Angst vernauwt het hart. Vertrouwen opent het hart voor Gods werkzaamheid.

++++

Gebed:

Heer Jezus,

wanneer angst mijn gedachten vult en onzekerheid mijn hart bezwaart, help mij dan te geloven dat Gij dichter bij mij zijt dan mijn eigen adem.

Gij zijt naast mij wanneer ik struikel, voor mij wanneer de weg onduidelijk wordt, en in mij wanneer ik mij leeg voel.

Leer mij eerst Uw Koninkrijk te zoeken, niet de dingen die voorbijgaan, maar Uw liefde, Uw vrede en Uw waarheid.

Geef mij het vertrouwen dat alles wat nodig is mij op het juiste moment geschonken zal worden.

Moge Uw aanwezigheid alle angst verdrijven en mijn hart vervullen met stille vreugde.

Amen.

***

“Heb geen angst; Ik ben met u.” (Jesaja 41,10)

****

Deze tekst ademt dezelfde geest van vertrouwen die we ook terugvinden bij Charles de Foucauld: “Vader, ik geef mij over aan U.” Dat is uiteindelijk het antwoord op elke angst.

************************

“Zoals de Griekse filosofie zich in haar hoogste verwezenlijkingen reeds vóór Christus als een soort christendom manifesteerde, en daardoor ook de natuurlijke taal van de christelijke openbaring en theologie werd, zo was ook de openbaring van de kunst van de oudheid in de vorm van de iconografie, in zekere maar beperkte zin, een christendom vóór Christus en heeft zij onbetwistbaar gediend als prototype van de christelijke icoon.

De heidense iconografie vertegenwoordigt, om zo te zeggen, het natuurlijke Oude Testament van de christelijke iconografie, zoals de heidense filosofie het natuurlijke Oude Testament van de christelijke theologie is.

Uiteraard werden deze authentieke openbaringen van de heidense religieuze kunst in sterke mate vertroebeld en gecompliceerd door de religieuze dubbelzinnigheid, en soms zelfs door het demonische karakter dat het heidendom kenmerkt.

De heidense kunst moest daarom gezuiverd worden, en deze zuivering werd door het christendom voltrokken.

Als rechtstreeks gevolg van deze zuivering leed de kunst als zodanig weliswaar een verlies, maar daar stond tegenover dat zij ophield bezeten te zijn.”

“Zoals de Griekse filosofie zich in haar hoogste verwezenlijkingen reeds vóór Christus als een soort christendom manifesteerde en daardoor ook de natuurlijke taal werd van de christelijke openbaring en theologie, zo was ook de openbaring van de kunst uit de oudheid in de vorm van de iconografie, in zekere zin, al was het beperkt, een christendom vóór Christus en heeft zij onbetwistbaar gediend als het prototype van het christelijke icoon.

De heidense iconografie vertegenwoordigt, om zo te zeggen, het natuurlijke Oude Testament van de christelijke iconografie, zoals de heidense filosofie het natuurlijke Oude Testament van de christelijke theologie vormt.

Zeker, deze authentieke openbaringen van de heidense religieuze kunst werden in hoge mate verduisterd en ingewikkeld gemaakt door de religieuze dubbelzinnigheid, zo niet door de rechtstreekse demonische elementen die het heidendom kenmerken. De heidense kunst moest daarom worden gezuiverd, en deze zuivering werd door het christendom voltrokken.

Als rechtstreeks gevolg van deze zuivering heeft de kunst als zodanig wel iets verloren, maar daartegenover stond dat zij ophield bezeten te zijn.”

– Sergej Boelgakov

++++

Commentaar:

Deze diepe gedachte van Sergej Boelgakov raakt aan een oud christelijk inzicht: God heeft de mensheid niet pas vanaf Bethlehem voorbereid op de komst van Christus. Ook buiten Israël, in de wijsheid van filosofen, dichters en kunstenaars, waren er reeds vonken van waarheid aanwezig die vooruitwezen naar het Evangelie.

Boelgakov beschouwt de grote kunst van de oudheid niet als louter heidens erfgoed dat verworpen moest worden. Integendeel, hij ziet er een voorbereiding in op de christelijke openbaring. Zoals Plato en andere denkers bepaalde waarheden intuïtief aanvoelden die later hun vervulling vonden in Christus, zo droeg ook de klassieke kunst een verlangen naar het ware, het schone en het goddelijke in zich.

Tegelijk maakt hij een onderscheid. Niet alles in het heidendom was zuiver licht. Volgens hem waren waarheid en dwaling, schoonheid en religieuze verwarring met elkaar vermengd. Daarom moest het christendom de kunst niet vernietigen, maar zuiveren en herscheppen. Het christelijke icoon is voor hem geen breuk met de oudheid, maar haar transfiguratie. Wat in de oude kunst slechts een verlangen was, wordt in het icoon vervuld door het licht van de mensgeworden Logos.

Het is een gedachte die doet denken aan de woorden van Paulus: “Beproef alles en behoud het goede” (1 Tess. 5,21). Gods genade werkt vaak reeds verborgen in culturen, talen en tradities voordat het Evangelie er volledig wordt verkondigd.

++++

Gebed:

Heer Jezus Christus,

Gij zijt het eeuwige Woord door wie alle dingen zijn geschapen, en in wie alle waarheid haar oorsprong vindt.

Wij danken U voor de vonken van licht die Gij hebt gezaaid in de geschiedenis van de mensheid, in het denken van wijzen, in het werk van kunstenaars en in het verlangen van ieder zoekend hart.

Geef ons de wijsheid om het ware, het goede en het schone te herkennen, waar wij het ook ontmoeten. Bewaar ons voor verwarring en dwaling, maar leer ons tegelijk om overal de sporen van Uw aanwezigheid te ontdekken.

Zuiver ook ons eigen hart, zoals Gij de kunst hebt gezuiverd, opdat alles wat in ons verborgen leeft mag worden omgevormd door Uw licht.

Moge ons leven zelf een icoon worden van Uw liefde, doorzichtig voor Uw genade en stralend van Uw vrede.

Amen.

******************

+++++

“Moge jouw hemel altijd helder zijn, moge jouw dierbare glimlach altijd stralend en gelukkig blijven. Moge je voor altijd gezegend worden om dat ogenblik van vreugde en geluk dat je hebt geschonken aan een ander, eenzaam en dankbaar hart.

Is zo’n ogenblik niet voldoende voor een heel mensenleven? Iemand “Moge jouw hemel altijd helder zijn, moge jouw dierbare glimlach altijd stralend en gelukkig blijven. Moge je voor altijd gezegend worden om dat ogenblik van vreugde en geluk dat je hebt geschonken aan een ander, eenzaam en dankbaar hart.

Is zo’n ogenblik niet voldoende voor een heel mensenleven? Iemand liefhebben betekent hem of haar zien zoals God hem of haar heeft bedoeld.”

Fyodor Dostoevski.

“liefhebben betekent hem of haar zien zoals God hem of haar heeft bedoeld.”

Fyodor Dostoevski.

++++

Commentaar:

Wat een prachtige en diep menselijke gedachte van Dostoevski. Geluk wordt hier niet gemeten aan succes, bezit of erkenning, maar aan een enkel ogenblik waarop wij een ander mens hebben aangeraakt met liefde, vriendelijkheid of mededogen.

Hoe vaak onderschatten wij de waarde van zo’n moment? Een luisterend oor, een glimlach, een woord van troost, een teken van begrip. Voor degene die het ontvangt kan het een lichtstraal zijn in een donkere nacht. En voor degene die geeft wordt het een verborgen zegen die het hart verruimt.

De laatste zin raakt aan het hart van het evangelie én van de christelijke mystiek: “Iemand liefhebben betekent hem of haar zien zoals God hem of haar heeft bedoeld.” Liefde kijkt voorbij de gebrokenheid, de fouten en de tekorten. Zij ziet niet alleen wat iemand is, maar ook wat iemand in Gods droom kan worden.

Augustinus zou zeggen dat wij de mens pas werkelijk kennen wanneer wij hem zien in het licht van Gods liefde. Johannes van het Kruis leert dat de zuivere liefde de ziel leert kijken met Gods eigen ogen. Dan wordt iedere ontmoeting een heilige ontmoeting.

Misschien is de figuur op de afbeelding die op afstand staat hiervan een beeld. Liefde bezit niet, zij verlangt het goede voor de ander. Zelfs wanneer men op afstand staat, kan men zegenen, danken en liefhebben.

+++++

Gebed:

Liefdevolle God,

leer mij de mensen te zien met Uw ogen. Wanneer ik vooral hun zwakheid zie, toon mij dan de schoonheid die Gij in hen hebt gelegd.

Maak mijn woorden vriendelijk, mijn luisteren aandachtig, mijn aanwezigheid troostend.

Laat mij geen grote dingen zoeken, maar trouw zijn in de kleine momenten waarin ik een glimlach, een woord van hoop of een gebaar van liefde kan schenken.

Zegen allen die zich eenzaam voelen, die wachten op begrip, op een vriend, op een teken van licht.

En wanneer mijn weg ten einde loopt, laat het mij genoeg zijn te weten dat ik hier en daar door Uw genade een hart heb mogen verwarmen.

Amen.

*********************

God schept uit het niets. Geweldig, zeg je. Zeker, maar Hij doet iets dat nog wonderlijker is: Hij maakt heiligen van zondaars.

– Søren Kierkegaard

++++

Commentaar:

Deze uitspraak van Kierkegaard raakt het hart van het christelijk geloof. Dat God de wereld heeft geschapen uit het niets is een onvoorstelbaar mysterie. Maar volgens Kierkegaard is er nog een groter wonder: dat God een mens kan veranderen.

Wij zien vaak onze fouten, onze zwakheden en onze mislukkingen. Soms denken wij dat ons verleden ons voor altijd bepaalt. Maar Gods genade kijkt niet alleen naar wat wij zijn; zij ziet ook wat wij kunnen worden. De heiligen waren geen volmaakte mensen. Velen hebben geworsteld met twijfel, angst, zonde of eigenliefde. Hun heiligheid bestond niet in foutloosheid, maar in hun bereidheid zich door God te laten omvormen.

Hier ontmoeten Kierkegaard en ook Augustinus elkaar. Augustinus wist uit eigen ervaring dat Gods liefde sterker is dan de menselijke zwakheid. De genade vernietigt de mens niet, maar herschept hem van binnenuit.

Deze gedachte sluit ook aan bij Johannes van het Kruis. In de “donkere nacht” wordt de mens gezuiverd, zodat Gods licht dieper kan doordringen. Wat onmogelijk lijkt voor de mens, wordt mogelijk door Gods liefde.

Daarom is niemand verloren. Zolang een mens zich opent voor God, blijft de deur naar heiligheid openstaan.

++++

Gebed:

Heer God,

U hebt hemel en aarde geschapen, en alles wat leeft draagt het teken van uw wijsheid.

Maar nog groter is het wonder van uw genade: dat U gevallen mensen opricht, gebroken harten geneest en zondaars omvormt tot heiligen.

Leer mij niet te wanhopen aan mijn zwakheden, maar te vertrouwen op uw liefde. Waar ik struikel, richt mij op. Waar ik duister ervaar, wees mijn licht. Waar mijn hart gesloten is, open het voor uw genade.

Maak van mijn leven, met al zijn beperktheden, een plaats waar uw liefde zichtbaar wordt.

Zoals U Augustinus hebt geleid, Johannes van het Kruis hebt verlicht en ontelbare heiligen hebt gevormd, zo vertrouw ik mij ook vandaag aan U toe.

Amen.

***

“Voor God is niemand slechts wat hij geweest is; ieder mens is ook wat hij door genade nog kan worden.”

*****************