Sören Kierkegaard: Om jezelf echt “te kennen”, moeten we onze eigen gebreken en innerlijke conflicten in stilte onder ogen zien—en accepteren dat geen enkele leraar of denker ons een identiteit op een presenteerblaadje kan aanbieden…..

Om jezelf echt “te kennen”, moeten we onze eigen gebreken en innerlijke conflicten in stilte onder ogen zien—en accepteren dat geen enkele leraar of denker ons een identiteit op een presenteerblaadje kan aanbieden. Het is prima om advies te zoeken. Maar op het moment dat je je interne kompas uitbesteedt aan een menigte of een idool, ben je al verloren.

++++

Omringd door massa’s mensen, verdiept in allerlei wereldse zaken, steeds slimmer in de manieren van de wereld, vergeet zo iemand zichzelf, vergeet hij zijn naam zoals die door God wordt verstaan. Hij durft niet in zichzelf te geloven, vindt het te gevaarlijk om zichzelf te zijn, en veel gemakkelijker en veiliger om zoals de anderen te zijn, om een kopie te worden, een nummer, een mens van de massa.

Søren Kierkegaard

 De ziekte tot de dood

Commentaar:

Kierkegaard raakt hier aan een van de diepste geestelijke gevaren van het menselijk bestaan: niet dat men faalt in de ogen van de wereld, maar dat men zichzelf verliest.

De Deense filosoof bedoelt niet het oppervlakkige “zelf” van voorkeuren, ambities of karaktertrekken. Hij spreekt over het diepste zelf dat door God gekend en bemind wordt. Iedere mens draagt volgens hem een unieke roeping in zich, een naam die God kent vóór alle menselijke etiketten en sociale rollen.

Toch gebeurt vaak het tegenovergestelde. We worden opgeslorpt door bezigheden, meningen, verwachtingen en maatschappelijke normen. Langzaam ontstaat de verleiding om onszelf te meten aan anderen. We zoeken veiligheid in conformiteit. Het is gemakkelijker om te volgen dan om te luisteren naar de stille stem van onze eigen ziel.

Hier raakt Kierkegaard aan iets wat ook Augustinus kende toen hij schreef:

“Onrustig is ons hart totdat het rust vindt in U.”

En ook Johannes van het Kruis zou dit herkennen. In de “donkere nacht” worden juist de maskers en valse zekerheden afgenomen, zodat de mens opnieuw kan ontdekken wie hij werkelijk is in God.

Voor Kierkegaard is de grootste wanhoop niet dat men lijdt, maar dat men vergeet wie men is. Wanneer men slechts een “nummer” wordt, leeft men misschien succesvol naar menselijke maatstaven, maar heeft men het contact verloren met zijn diepste wezen.

De vraag die deze tekst ons stelt is eenvoudig en tegelijk confronterend:

Ben ik geworden wie anderen verwachten dat ik ben, of wie God mij geschapen heeft te zijn?

++++

Gebed:

Liefdevolle God,

Temidden van de stemmen van de wereld, de vele verwachtingen, de drukte van elke dag, roep Gij mij terug naar mijn ware naam.

Bewaar mij ervoor een schaduw van anderen te worden, een kopie, een nummer in de menigte.

Geef mij de moed om te zijn wie Gij mij geschapen hebt te zijn.

Wanneer angst mij doet vluchten in conformiteit, schenk mij vertrouwen. Wanneer ik mijzelf verlies in uiterlijke zaken, roep mij terug naar het stille centrum van mijn hart.

Leer mij luisteren naar Uw stem, die mij sinds het begin kent, die mijn diepste wezen liefheeft, en die mij zachtjes uitnodigt om te worden wie ik werkelijk ben.

Moge ik niet leven voor de goedkeuring van de wereld, maar rust vinden in Uw blik.

Amen.

***********************