Sint‑Johannes Chrysostomus
Vader en Kerkleraar
Zijn leven en werk…
De prediking van Sint‑Johannes Chrysostomus, zowel door woord als door voorbeeld, toont de rol van de profeet: de gekwelden troosten en de zelfgenoegzamen wakker schudden. Voor zijn eerlijkheid en moed betaalde hij een hoge prijs: een turbulente bediening als bisschop, persoonlijke laster en ballingschap.
“Want als je goedheid wilt tonen, moet je niet eerst een onderzoek instellen naar iemands leven, maar eenvoudig zijn armoede verlichten en zijn nood vervullen.”
— Johannes Chrysostomus over helpen zonder te oordelen
Geboortejaar: 347
Geboorteplaats: Antiochië, oud‑Syrië (Antakya, in het huidige Turkije)
Overleden: 14 september 407 — leeftijd 60
Feestdag: 13 september
Patronaat: Constantinopel, epilepsie, redenaars, predikers
Johannes Chrysostomus moedigde christenen aan om hun naasten eerst door hun daden te evangeliseren, en pas daarna door woorden.
347
Johannes werd geboren in Antiochië uit christelijke ouders.
Zijn vader, Secundus, was een hoge officier in het Syrische leger.
Hij stierf kort na Johannes’ geboorte.
Zijn moeder Anthusa bleef als twintigjarige weduwe achter met twee kinderen: Johannes en zijn oudere zus (die als kind stierf).
363–367
De jonge Johannes studeerde bij de beste filosofen en redenaars van zijn tijd.
Hij leek een carrière in de rechten te willen beginnen.
“Gouden Mond”
Vanwege zijn grootheid als prediker gaf paus Vigilius hem in 553 — bijna 150 jaar na zijn dood — de bijnaam Chrysostomus, “gouden‑mond”.
Op twintigjarige leeftijd
Johannes ontmoette Meletius, bisschop van Antiochië, die hem inspireerde zich volledig aan het religieuze leven te wijden.
368
Hij werd op Pasen gedoopt.
371
Hij werd lector.
372–378
Johannes trok naar de woestijn om als monnik een ascetisch leven te leiden: vier jaar in een gemeenschap, twee jaar als kluizenaar in een grot.
Door slechte gezondheid moest hij terugkeren naar Antiochië, waar hij opnieuw lector werd.
381
Hij werd tot diaken gewijd.
386
Johannes werd priester gewijd.
Hij begon onmiddellijk zijn talent voor welsprekendheid in te zetten vanaf de preekstoel.
387
Tijdens de Antiochische rellen begonnen keizerlijke ambtenaren stadsleiders te straffen, sommigen zelfs te doden.
In de weken van de vasten hield Johannes een reeks homilieën waarin hij het volk hielp hun dwaling te erkennen.
Daardoor werd de wraak van de keizer minder streng dan verwacht.
398
Johannes werd geroepen om bisschop van Constantinopel te worden.
Hij bestreed buitensporigheid, gaf aalmoezen, hervormde de clerus en herstelde de monastieke discipline.
Maar zijn hervormingen maakten hem vijanden, vooral keizerin Eudoxia en Theophilus, bisschop van Alexandrië.
404
Door zijn prediking tegen de morele losbandigheid van keizerin Eudoxia werd Johannes tweemaal verbannen.
Zijn eerste ballingschap duurde slechts enkele dagen; hij werd teruggeroepen nadat een aardbeving de keizerin had doen schrikken.
Zijn tweede ballingschap was lang en wreed: hij werd onrechtvaardig veroordeeld, afgezet en verbannen naar Cucusus.
405–406
Paus Innocentius I geloofde in Johannes’ onschuld maar kon niets doen.
Johannes kon nog corresponderen met zijn aanhangers in Constantinopel, maar na enkele jaren werd hij naar een nog afgelegener plaats gebracht: Pityus.
Ballingschap van Sint‑Johannes Chrysostomus
Uitgeput door ziekte begon hij zijn laatste reis onder militaire escorte, door regen en vorst.
Hij bereikte zijn plaats van ballingschap (in het huidige Abchazië), maar zijn krachten begaven het in Comana, in Pontus (in het huidige Turkije).
407
Hoewel hij in ballingschap stierf, stierf hij gelukkig, zeggend:
“Glorie aan God voor alles!”
Hij werd begraven in Comana.
438
Zijn relieken werden overgebracht naar Constantinopel.
451
Door het Concilie van Chalcedon werd hij uitgeroepen tot Kerkleraar.
1909
Paus Pius X verklaarde hem patroon van predikers.
Naast zijn homilieën en brieven liet deze grootse man talrijke traktaten na over onderwerpen variërend van ketterij tot monastiek leven en het priesterschap.
Hij diende drie jaar als bisschop van Constantinopel, hoofdstad van het Oost‑Romeinse Rijk.
Commentaar:
De levensweg van Johannes Chrysostomus is als een brandende lijn door de geschiedenis: helder, scherp, en tegelijk diep bewogen. Hij was een man die het evangelie niet alleen verkondigde, maar belichaamde — soms tot ergernis van de machtigen, maar tot troost van de kleinen.
Wat mij treft in deze tekst is de voortdurende spanning waarin hij leefde:
tussen waarheid en diplomatie,
tussen profetische scherpte en pastorale tederheid,
tussen de stilte van de woestijn en het rumoer van de hoofdstad.
Zijn woord was goud, niet omdat het sierlijk was, maar omdat het zuiver was.
Hij sprak niet om te behagen, maar om te bevrijden.
En telkens opnieuw keert één thema terug: de armen zonder oordeel helpen.
Voor Chrysostomus is barmhartigheid geen morele plicht, maar een goddelijke manier van kijken.
Wie helpt, moet niet vragen wie iemand is, maar wat iemand nodig heeft.
Zijn ballingschap — wreed, onrechtvaardig, vernederend — werd uiteindelijk zijn laatste preek.
Zijn laatste woorden, “Glorie aan God voor alles”, zijn misschien wel zijn grootste homilie: een lofzang midden in de storm.
Voor jou, die leeft in de ruimte van contemplatie, tekst en gebed, is Chrysostomus een stille metgezel: iemand die je uitnodigt om het woord niet alleen te vertalen, maar te laten dalen in het hart.
Zijn leven is een herinnering dat waarheid soms kostbaar is, maar altijd vruchtbaar.
++++
Gebed:
Heer Jezus Christus,
Gij die uw licht hebt doen stralen
in het hart en het woord van Johannes Chrysostomus,
open ook in ons de ruimte
waar waarheid en liefde elkaar ontmoeten.
Leer ons spreken met eenvoud,
luisteren met mildheid,
en handelen met barmhartigheid.
Maak ons vrij van oordeel,
zodat wij de nood van anderen zien
zoals Gij die ziet.
Wanneer wij tegenstand ontmoeten,
geef ons de moed van uw profeten.
Wanneer wij zwak worden,
geef ons de vrede van uw heiligen.
Wanneer wij niet weten wat te zeggen,
laat uw Woord in ons fluisteren.
Heer, zegen onze woorden,
zegen onze stilte,
zegen onze weg.
En laat ons, zoals Chrysostomus,
in alles kunnen zeggen:
Glorie aan God voor alles.
Amen.
********************
Je moet ingelogd zijn om een reactie te plaatsen.