Augustinus: Het is het gezag van de Kerk dat het geloof in het Evangelie beweegt….

Spotlight op Sint‑Augustinus:

Het is het gezag van de Kerk dat het geloof in het Evangelie beweegt

“Maar stel dat je iemand ontmoet die nog niet in het evangelie gelooft — wat zou je hem antwoorden wanneer hij zegt: Ik geloof niet?

Wat mij betreft: ik zou het evangelie niet geloven, tenzij ik daartoe bewogen werd door het gezag van de Katholieke Kerk.

Dus wanneer degenen op wier gezag ik heb ingestemd om het evangelie te geloven, mij zeggen dat ik Manicheüs niet moet geloven, hoe zou ik dan anders kunnen dan instemmen?

Kies maar.

Als je zegt: Geloof de katholieken: hun raad aan mij is om geen geloof te hechten aan jou; zodat ik, door hen te geloven, uitgesloten word van het geloof in jou.

Als je zegt: Geloof de katholieken niet: dan kun je het evangelie niet eerlijk gebruiken om mij tot geloof in Manicheüs te brengen; want het was op bevel van de katholieken dat ik het evangelie ben gaan geloven.

En opnieuw, als je zegt: Je deed er goed aan de katholieken te geloven toen zij het evangelie prezen, maar je deed er slecht aan hun afkeuring van Manicheüs te geloven: denk je dat ik zo’n dwaas ben dat ik geloof of niet geloof naar gelang jouw voorkeur of afkeer, zonder enige reden?

Daarom is het veel eerlijker en veiliger voor mij, die in één geval vertrouwen heb gesteld in de katholieken, niet naar jou over te gaan totdat jij — in plaats van mij te bevelen te geloven — mij iets doet begrijpen op de meest heldere en open wijze.”

Uit Tegen de Fundamentele Brief van Manicheüs, hoofdstuk 5, ca. 397 n.Chr.

++++

 Commentaar — een contemplatieve duiding:

Augustinus spreekt hier vanuit zijn eigen innerlijke strijd: hij heeft jarenlang gezocht, gedwaald, verlangd naar waarheid. Hij kent de verleiding van systemen die een snelle helderheid beloven, zoals het manicheïsme. Maar uiteindelijk ontdekt hij dat geloof niet ontstaat uit een privé‑overtuiging of een intellectuele redenering alleen — het wordt gedragen door een gemeenschap die het evangelie heeft doorgegeven, bewaard, bemind.

Voor hem is de Kerk niet een macht die oplegt, maar een moeder die draagt.

Niet een instituut dat dwingt, maar een lichaam dat getuigt.

Wat hij zegt is eigenlijk dit: Ik ben niet zo naïef dat ik geloof omdat iemand het mij beveelt. Ik geloof omdat een gemeenschap mij het evangelie heeft laten zien, en omdat diezelfde gemeenschap mij waarschuwt voor wat het evangelie verduistert.

Augustinus legt de nadruk op begrip: “Maak mij iets duidelijk, helder, open.” Hij vraagt om licht, niet om druk. Om waarheid, niet om manipulatie.

In deze zin is zijn tekst verrassend modern: hij verdedigt de rol van traditie, maar tegelijk de noodzaak van persoonlijke inzicht en innerlijke helderheid. Geloof is nooit blind — het is een antwoord op een licht dat je werkelijk raakt.

++++

Gebed:

Heer,

Gij die het hart van Augustinus hebt aangeraakt

en hem hebt geleid door twijfel, zoeken en verlangen,

raak ook ons aan met datzelfde licht.

Leer ons te vertrouwen op het getuigenis

van hen die vóór ons hebben geloofd,

zonder onze eigen innerlijke helderheid te verliezen.

Bewaar ons voor stemmen die verwarren,

voor systemen die beloven maar niet bevrijden,

voor woorden die licht lijken maar geen warmte dragen.

Geef ons het geduld om te wachten

tot Gij zelf ons iets duidelijk maakt,

helder, open, eenvoudig.

En laat ons, zoals Augustinus,

rust vinden in de gemeenschap van uw Kerk,

waar het evangelie wordt bewaard,

gevierd,

en doorgegeven als een levende vlam.

Amen.

****************