San Damiano : De beeltenis en betekenis van het Kruis….

*********

*******

(Vertaling en commentaar):

De Christus van San Damiano is levend en zonder doornenkroon, want Hij is de verrezen en glorierijke Christus die de dood heeft overwonnen.

In de bovenste boog zien we Christus die opstijgt naar de hemel, weergegeven binnen een cirkel met daaronder een Latijnse inscriptie: Jezus van Nazaret, Koning der Joden. Ook is de rechterhand van God zichtbaar, met twee uitgestrekte vingers (als teken van zegen over het offer van zijn Zoon), en tien engelen die Jezus omringen, vijf aan elke zijde.

Het bloed van Christus stroomt neer over de figuren rondom Hem, als teken dat zij gewassen en gered zijn door zijn Lijden.

Zijn ogen kijken niet naar de toeschouwer, maar naar de hemel, gericht op de Vader. Zo nodigt Hij ook ons uit om onze blik omhoog te richten, door bekering en omkeer.

Op de armen van het kruis zien we de bloedende handen van Jezus (zonder nagels in de handpalmen), omringd door drie engelen aan elke zijde: de boodschappers van de Blijde Tijding.

Aan de rechterzijde van Christus staan de Maagd Maria en de apostel Johannes. Johannes toont zijn verdriet en vangt het bloed op dat uit Christus’ zijde vloeit. Maria drukt pijn, tederheid en bewondering uit voor de verrijzenis. Haar blauwe mantel symboliseert zuiverheid; de edelstenen die hem sieren zijn de gaven van de Heilige Geest. De donkerrode jurk staat voor liefde. De bruine tuniek eronder herinnert eraan dat Maria de nieuwe Ark van het Verbond is. Ook Longinus, de Romeinse soldaat die Jezus met de lans doorboorde, is aanwezig.

Aan de linkerzijde van Christus staan Maria Magdalena en Maria (de moeder van Jakobus en Jozef), die lijken te vragen: “Wie zal voor ons het graf openen?” Naast hen staat de centurio die de goddelijkheid van Christus belijdt: “Waarlijk, deze mens was de Zoon van God.” Ook Estefatón, de soldaat die Hem de met wijn en azijn doordrenkte spons aanbood, is afgebeeld. Hogerop zien we een klein hoofd dat de maker van het kruis voorstelt, en drie kleine kruisen die het Volk van God oproepen.

Aan de benen van Christus staat de haan van Petrus, die herinnert aan zwakheid én waakzaamheid. Hij symboliseert ook de opgaande zon: Christus, wiens licht zich over de hele aarde verspreidt.

Jezus staat met zijn voeten op een zwarte achtergrond: een teken dat Hij opstijgt uit de diepte van het dodenrijk.

Het bloed dat van zijn voeten neerdaalt, valt op zes nauwelijks herkenbare figuren: Johannes de Doper, Michaël, Paulus, Petrus, Damianus en Rufinus, de patroon van Assisi.

++++

Commentaar (meditatief en theologisch)

De icoon van San Damiano is geen momentopname van het lijden, maar een visioen van Pasen door het kruis heen. Alles in dit beeld ademt verrijzenis, overwinning, licht. Christus hangt niet stervend, maar staand, rechtop, met open ogen die niet naar ons kijken maar naar de Vader. Het is een uitnodiging: richt je blik omhoog, leef vanuit de verrijzenis.De engelen rond zijn handen en in de boog boven Hem tonen dat de hemel niet ver weg is, maar opengebroken door zijn offer. De figuren onder het kruis – apostelen, vrouwen, soldaten, heiligen – worden niet veroordeeld maar overgoten met bloed dat leven geeft. Het is een theologie van genade, niet van schuld.

Maria staat er als de nieuwe Ark, de draagster van het Woord, en Johannes als de leerling die blijft. De soldaten die Hem verwonden worden niet uitgesloten, maar opgenomen in het verhaal van redding. Zelfs de haan van Petrus – symbool van verraad – wordt omgevormd tot teken van waakzaamheid en nieuw begin.

En onderaan, bijna verborgen, de heiligen van Assisi: een stille herinnering dat heiligheid altijd begint onder het kruis, waar het bloed van Christus de aarde raakt.

De icoon zegt:

Het kruis is geen einde, maar een doorgang. Geen duisternis, maar een poort van licht. Geen nederlaag, maar de geboorte van een nieuw leven.

++++

Gebed:

Heer Jezus Christus,

Gekruisigd en Verrezene,

Gij die ons vanuit het kruis niet aankijkt met verwijt,

maar met een blik die naar de Vader reikt,

leer ook ons omhoog te zien.

Laat uw bloed, dat leven geeft,

vallen op onze wonden, onze angsten, onze zwakheid.

Laat uw licht de duisternis in ons openen.

Laat uw vrede afdalen in ons hart.

Maria, Moeder onder het kruis,

leer ons te bewaren wat wij niet begrijpen.

Johannes, trouwe leerling,

leer ons te blijven waar de liefde ons roept.

Heer, neem ons mee in uw verrijzenis,

opdat wij, net als de heiligen onderaan het kruis,

mogen leven uit uw genade

en uw licht dragen in deze wereld.

Amen.

°°°°°°°°

*********************