“Het is altijd zo, hoe meer je je broeder benijdt, hoe groter het goed dat je hem schenkt. God, die alles ziet, neemt de zaak van de onschuldige ter hand en, geïrriteerd door het onrecht dat je toebrengt, verwaardigt zich om hem die je wilt vernederen op te richten en zal je straffen tot de volle omvang van je misdaad.”

 – St. Johannes Chrysostomus

Ik weet heel goed wat je allemaal lijdt. Ik ken je angst en ik deel die. Oh! Als ik je maar de vrede kon geven die Jezus in mijn ziel heeft gelegd te midden van mijn bitterste tranen. Wees getroost, alles gaat voorbij.

verder ….

Ons leven van gisteren is voorbij; ook de dood zal komen en gaan, en dan zullen we ons verheugen in het leven, het ware leven, voor ontelbare eeuwen, voor altijd. Laten we intussen van ons hart een tuin van geneugten maken, waar onze lieve Heiland kan komen en zijn rust kan nemen. Laten we daar alleen lelies planten en zingen met St. Johannes van het Kruis:

“Daar bleef ik in diepe vergetelheid, Mijn hoofd rustend op Hem die ik liefheb, Verloren aan mezelf en alles! Ik wierp mijn zorgen weg En liet ze, achteloos, tussen de lelies liggen.”

De leer van Christus laat duidelijk zien
dat het doel van het aardse leven
niet de eindeloze verlenging ervan is,
noch het vergaren van rijkdom,
kennis of macht.
Het tijdelijke leven is slechts een springplank naar
eeuwig leven, naar de nieuwe geboorte van
mens in het Koninkrijk van God.

Zacharias van Essex

Laat niets je verontrusten,
laat niets je beangstigen:
Wie God heeft ontbreekt niets.
God alleen is genoeg….

Verschrik niet;
Alle dingen gaan voorbij,
God verandert nooit,
Geduld bereikt alles
waar het naar streeft,
Hij die God heeft,
ontdekt dat hem niets ontbreekt:
God alleen is voldoende

GIJ DIE WEET’

tekst: Huub Oosterhuis; muziek: Bernard Huijbers

Gij die weet wat in mensen omgaat
aan hoop en twijfel, drift, plezier, onzekerheid.
Gij die ons denken peilt
en ieder woord naar waarheid schat
en wat onzegbaar onmiddellijk verstaat.

Gij toetst ons hart
en gij zijt groter dan ons hart.
Op elk van ons houdt Gij uw oog gericht.
En niemand, of hij heeft een naam bij U.
En niemand valt of hij valt in uw handen
en niemand leeft of hij leeft naar U toe.

Maar nooit heeft iemand U gezien.
In dit heelal zijt Gij onhoorbaar.
En diep in de aarde klinkt uw stem niet.
En ook uit de hoogte niet.
En niemand die de dood is ingegaan
keerde ooit terug om ons van U te groeten.

Aan U zijn wij gehecht. Naar U genoemd.
Gij alleen weet wat dat betekent. Wij niet.
Wij gaan de wereld door met dichte ogen.

Maar soms herinneren wij ons een naam,
een oud verhaal dat ons is doorverteld,
over een mens die vol was van uw kracht,
Jezus van Nazareth, een zoon van Abraham.
In hem zou uw genade zijn verschenen,
uw mildheid en uw trouw. In hem zou voorgoed
aan het licht gekomen zijn hoe Gij bestaat:
weerloos en zelveloos, dienaar van mensen.

Hij was zoals wij zouden willen zijn:
een mens van God, een vriend, een herder,
die niet te eigen bate heeft geleefd
en niet vergeefs, onvruchtbaar is gestorven.

Die in de laatste nacht dat hij nog leefde
het brood gebroken heeft en uitgedeeld
en heeft gezegd: Neemt, eet, dit is mijn lichaam –
zo zult gij doen tot mijn gedachtenis.
Toen nam hij ook de beker en zei:
Dit is het nieuw verbond, dit is mijn bloed,
dat wordt vergoten tot vergeving van uw zonden.
Als je uit deze beker drinkt, denk dan aan mij.

Tot zijn gedachtenis nemen wij daarom
dit brood en breken het voor elkaar,
om goed te weten wat ons te wachten staat
als wij leven hem achterna.

Als Gij hem hebt gered van de dood, God,
als hij, dood en begraven, toch leeft bij U,
red dan ook ons en houd ons in leven,
haal ook ons door de dood heen, nu.
En maak ons nieuw, want waarom hij wel,
en waarom wij niet –wij zijn toch ook mensen.

Dit lied onder de loep genomen door Gerard Swüste:

De tekst van Gij die weet staat in Zien – soms even uit 1972. Het tafelgebed heeft een roemruchte geschiedenis: het werd gezongen op de eerste bijeenkomst van de 8-mei-beweging in 1985 waar kritische katholieken bij elkaar kwamen om voorafgaand aan het bezoek van de paus aan Nederland het ‘andere gezicht’ van de r.k. kerk van Nederland te laten zien. Bovenstaand tafelgebed was voor velen ook een ander geluid. Het schoot bij de bisschoppen danig in het verkeerde keelgat. Niet alleen vanwege de tekst, maar vooral omdat de hele gemeente mocht meezingen, zelfs bij de instellingswoorden en dat was in hun ogen een rechtstreekse aantasting van het priesterschap.
Maar laten we ons concentreren op de tekst. De eerste woorden zijn ‘Gij die weet’. En daar staat tegenover het ‘maar’ in het derde couplet. Gij weet van in mensen omgaat, Gij kent ons, Gij toetst ons hart. Het is in de lijn van Psalm 139: Gij peilt ons hart en Gij kent ons. En daar staat couplet 3 tegenover: Gij weet alles, maar… niemand heeft u ooit gezien. Uw stem horen we niet, niet diep in de aarde en ook uit de hoogte niet. Even tussen haakjes: dat laatste is een prachtige woordspeling: wij horen uw stem niet vanuit de hemel, maar het is ook niet een stem die tot ons spreekt vanuit de hoogte, vanuit een machtspositie, een stem die ons kleineert. En niemand die gestorven is, is teruggekeerd met de boodschap ‘hartelijke groet van God’.

In die eerste coupletten wordt de tegenstelling neergezet die door het hele tafelgebed loopt. ‘Gij weet’ maar …‘wij gaan de wereld door met dichte ogen’. Daar gaat wel aan vooraf dat wij ‘aan U gehecht zijn, naar U genoemd’. Maar, letterlijk, God mag weten wat dat precies betekent.

Dan komt er een tweede ‘maar’. Wij weten weliswaar niets, maar…soms herinneren we ons een naam, een oud verhaal. Het verhaal van Jezus van Nazareth. Het is opmerkelijk hoe dat verhaal in dit tafelgebed wordt ingevoegd. Met ‘soms’, een ‘oud verhaal dat ons is doorverteld’. Het verhaal is natuurlijk meer dan bekend, velen horen het bij wijze van spreken een leven lang bijna elke zondag. Het is alsof deze zinnen ons eraan herinneren dat we het verhaal bijna uit ons hoofd kennen, maar dat het toch steeds weer echt tot ons moet doordringen. We kennen het wel, maar eigenlijk weten we het niet. Het is steeds weer nieuw, verrassend, misschien ook wel schokkend.

Dat is het verhaal van Jezus van Nazareth. In de loop van jaren is de toevoeging ‘een jodenman’ veranderd in ‘een zoon van Abraham’, waarschijnlijk omdat dat iets eerbiediger klinkt naar de joodse mensen toe.

‘In hem zou uw genade zijn verschenen…in hem zou aan het licht gekomen zijn..’ . Er staat uitdrukkelijk twee maal ‘zou’. Het is nog steeds: Gij weet en wij niet, wij vermoeden hoogstens. Dat ‘aan het licht gekomen’ is ook een mooie woordspeling. Er staat dat in Jezus duidelijk is geworden hoe God bestaat, (beeld en gelijkenis), maar intussen is het ook Jezus zelf die zich het licht van de wereld noemt. En hoe bestaat God dan? Net zoals we in Jezus hebben kunnen zien, zingt het lied: weerloos, zelveloos, dienaar. Dat ‘zelveloos’ komen we in Van Dale niet tegen, maar het is duidelijk: zichzelf wegcijferend, het tegenovergestelde van egocentrisch.

‘Hij was zoals wij zouden willen zijn’: hij is dus een voorbeeld, wij willen een voorbeeld aan hem nemen. Vriend zijn, herder zijn, niet te eigen bate leven. En bij hem was het dan ook zo, dat hij niet vergeefs, onvruchtbaar is gestorven. Dat zouden wij ook willen.

Daarna volgen de zogeheten instellingswoorden: ze zijn tamelijk klassiek, ongeveer uit het oude Romeinse tafelgebed, de canon, vertaald. Want deze klassieke woorden geven precies weer wat Jezus was: aan de ene kant een mens van vlees en bloed, zoals wij, zoals wij zouden willen zijn, maar ook een mens van God die brood breekt als teken dat hij zijn lichaam en zijn leven geeft, die de beker laat rondgaan als teken dat God vergeeft wat wij verkeerd deden.
Wij delen in dat gebaar ‘tot zijn gedachtenis’. ‘Gedachtenis’ is een beladen woord: we roepen op wat in het verleden is gebeurd, we doen dat nu, met het oog op onze toekomst (‘Om goed te weten wat ons te wachten staat’). Verleden, heden en toekomst komen in dit gebaar bij elkaar. Dat is de kern van Eucharistie.

Dan is er nog zoiets als een slotgebed. Meestal is dat een gebed tot de Geest. Dat wij leven in de geest van Jezus van Nazareth, dat die geest over ons komt. Hier is het: als hij, Jezus, ondanks de dood toch leeft bij U, God, red dan ook ons. Houd ons in leven. Dit is, denk ik, niet een bede waarin we aan God vragen dat er toch maar een hemel mag zijn, waar we na onze dood voor eeuwig kunnen genieten. Het lijkt mij vooral een gebed om echt te leven, om niet tijdens ons leven al dood te zijn, onvruchtbaar, levend voor onszelf. Dat is ook de dood of de doodlopende weg waar de Psalmen en de Boeken van de Wijsheid het over hebben. Niet zozeer een leven na de dood, maar een leven dat niet zit op een doodlopende weg. Dus eigenlijk is dit ook een gebed om te leven in de geest van Jezus van Nazareth.

Het einde is enigszins gewaagd: ’waarom hij wel en wij niet; wij zijn toch ook mensen!’ Maar het is ook een echt gebed. Jezus wordt daarin gezien als een mens die werkelijk geleefd heeft, die werkelijk een voorbeeld is, die werkelijk brood en wijn heeft gezegend en uitgedeeld. Hij mag dan, zoals het lied zegt ‘leven bij U’, wij kennen hem vooral als een mens zoals wij. Laat ons dan ook zo vruchtbaar mogen leven.

Nog iets over de muziek. In de oorspronkelijk partituur staan allerlei herhalingen. Oorspronkelijk was het de bedoeling dat het tafelgebed werd doorgezongen tijdens het uitdelen van brood en wijn en dat aan het einde van die uitdeling het slotgebed ‘Als Gij hem hebt gered’ werd gezongen. Dat is overigens niet zo vaak in praktijk gebracht. Maar wel zijn vaak de zogeheten instellingswoorden herhaald. En dat was opzet van Bernard Huijbers. In de r.k. liturgie is de zogenoemde consecratie, het uitspreken van de instellingswoorden door de priester, een heilig moment: dan verandert brood in lichaam van Christus en wijn in bloed. Het is een moment dat men knielt, stil is, dat de misdienaars met hun bellen rinkelen en het is het hoogtepunt van de eucharistie. Bernard Huijbers wilde van die plechtstatigheid af. Er is niet één moment. God is al lang in ons midden, de hele viering al, ons hele leven al. Door de instellingswoorden te herhalen liet Bernard Huijbers dat duidelijk weten. Zo zie je: ook met muziek kun je theologie beoefenen!

ORIGINEEL GEBED DOOR TERESA VAN AVILA

Moge er vandaag vrede zijn van binnen.

Moge je God vertrouwen dat je precies bent waar je hoort te zijn.

Moge je de oneindige mogelijkheden die geboren worden uit geloof niet vergeten.

Moge je de gaven die je hebt ontvangen gebruiken, en de liefde die je is gegeven doorgeven.

Moge je tevreden zijn ,wetende dat je een kind van God bent.

Laat deze aanwezigheid zich nestelen in je botten en geef je ziel de vrijheid om te zingen, dansen, prijzen en liefhebben.

Heilige Teresa van Avila

LAAT ONS BIDDEN zoals Jezus ons heeft geleerd in het Evangelie van vandaag en met Sint Franciscus, die in zijn liefde voor God de genade van deze meditatie ontving:

Onze Vader: Schepper, Verlosser, Redder en Trooster.

In de hemel: In de engelen en de heiligen. U geeft hun licht, zodat zij kennis mogen hebben, want U bent licht. U ontsteekt hen, zodat zij mogen liefhebben, want U bent liefde. U leeft voortdurend in hen, zodat zij gelukkig mogen zijn, want U bent het hoogste goed, het eeuwige goed, en het is van U dat al het goede komt en zonder U is er geen goed.

Geheiligd worde uw naam. Moge onze kennis van U steeds duidelijker worden, zodat wij de omvang van Uw zegeningen, de reikwijdte van Uw beloften, de hoogte van Uw majesteit en de diepte van Uw oordelen beseffen.

Uw koninkrijk kome: opdat U door Uw genade in ons mag regeren en ons naar Uw koninkrijk mag brengen, waar wij U duidelijk zullen zien, U volmaakt zullen liefhebben, gelukkig zullen zijn in Uw gezelschap en voor eeuwig van U zullen genieten.

Uw wil geschiede, op aarde zoals in de hemel: Dat wij U met heel ons hart mogen liefhebben door altijd aan U te denken; met heel ons verstand door onze hele intentie op U te richten en in alles Uw glorie te zoeken; en met al onze kracht door al onze energieën en genegenheden van ziel en lichaam te besteden aan de dienst van Uw liefde alleen. En mogen wij onze naaste liefhebben als onszelf, hen allen aanmoedigend om U zo goed mogelijk lief te hebben, ons verheugend over het geluk van anderen, net alsof het ons eigen geluk was en meelevend met hun ongelukken, terwijl wij niemand beledigen.

Geef ons heden ons dagelijks brood: Uw geliefde Zoon, onze Heer Jezus Christus, om ons te herinneren aan de liefde die Hij ons heeft betoond en om ons te helpen die liefde te begrijpen en te waarderen, en alles wat Hij heeft gedaan, gezegd en geleden.

En vergeef ons onze zonden: in Uw oneindige barmhartigheid en door de kracht van het lijden van Uw Zoon, onze Heer Jezus Christus, samen met de verdiensten en de voorspraak van de Heilige Maagd Maria en alle heiligen.

Zoals wij vergeven aan hen die tegen ons zondigen. En als wij niet volmaakt vergeven, laat ons dan volmaakt vergeven, zodat wij werkelijk onze vijanden liefhebben uit liefde voor U en vurig tot U voor hen bidden, zonder kwaad met kwaad te vergelden, maar alleen maar uit zijn op het dienen van iedereen in U.

Leid ons niet in verzoeking: Verborgen of duidelijk, plotseling of onvoorzien.

Maar verlos ons van het kwaad: heden, verleden of toekomst. Amen.

(Door Franciscus van Assisië

De strategie van de duivel

door Sint Ambrosius van Milaan (337-397 n.Chr.) Kerkleraar

De duivel toont tegelijkertijd zijn zwakheid en zijn slechtheid.

Hij kan niemand kwaad doen die zichzelf geen kwaad doet. Sterker nog, iemand die de hemel ontkent en de aarde kiest, rent als het ware naar een afgrond, ook al rent hij uit eigen beweging.

De duivel gaat echter aan de slag zodra hij iemand ziet die zich aan zijn geloof houdt, die bekendstaat om zijn deugdzaamheid en die goede werken doet.

Hij probeert hem ijdelheid aan te praten, zodat hij opgeblazen wordt van trots, aanmatigend, het vertrouwen in het gebed verliest en het goede dat hij doet niet aan God toeschrijft, maar alle eer aan zichzelf opeist.

St Ambrosius van Milaan

“ En Jezus zei tot hen: Van wie is dit het beeld en het opschrift?” Zij zeiden: Van de keizer. Toen zei Hij tot hen: Geef daarom aan de keizer wat van de keizer is, en aan God wat van God is. ” – Mattheüs 22:20-21

“ Een afdruk van Wijsheid is in ons en in al Zijn Werken geschapen. Daarom eist de ware Wijsheid die de wereld vormgaf, voor Zichzelf alles op wat Zijn Beeld draagt ​​en zegt terecht: De Heer schiep mij in Zijn Werken. Deze woorden worden werkelijk gesproken door de wijsheid in ons, maar de Heer Zelf neemt ze hier aan als Zijn eigen. Wijsheid, Zelf is niet geschapen omdat Hij de Schepper is, maar vanwege het geschapen beeld van Zichzelf, gevonden in Zijn Werken, spreekt Hij aldus, alsof Hij over Zichzelf spreekt. Onze Heer zei: Hij die u ontvangt, ontvangt Mij en Hij kon dit zeggen omdat de afdruk van Zichzelf in ons is.

Op dezelfde manier, hoewel Wijsheid niet tot de geschapen dingen gerekend mag worden, spreekt Hij toch, omdat Zijn vorm en gelijkenis in Zijn Werken is, alsof Hij een schepsel was en zegt: De Heer schiep mij in Zijn Werken, toen Zijn doel zich voor het eerst ontvouwde. …

De gelijkenis van Wijsheid is op schepselen gestempeld, zodat de wereld daarin het Woord kan herkennen dat zijn Maker was en, door het Woord, de Vader kan leren kennen. Dit is Paulus’ leer: Wat over God gekend kan worden, is voor hen duidelijk, want God heeft het hun getoond. Sinds de schepping van de wereld is Zijn onzichtbare natuur daar, voor het verstand om waar te nemen, in dingen die gemaakt zijn. Dienovereenkomstig is het Woord geen schepsel, want de passage die begint met: De Heer schiep mij… moet worden begrepen als verwijzend naar die Wijsheid die werkelijk in ons is en waarvan gezegd wordt dat het zo is.” – St Athanasius (297-373) Bisschop van Alexandrië, Vader en Kerkleraar

“Als ik een fout maak die mij verdrietig maakt, weet ik heel goed dat de droefheid een gevolg is van mijn ontrouw, maar gelooft u dat ik daar blijf? Oh nee, ik ben niet zo dwaas! Ik haast mij om tegen God te zeggen: Mijn God, ik weet dat ik dit gevoel van droefheid heb verdiend, maar laat mij het U net zo goed aanbieden als een beproeving die U mij door liefde hebt gestuurd. Ik heb spijt van mijn zonde, maar ik ben blij dat ik dit lijden aan U kan aanbieden.”

Heilige Theresia van het Kind Jezus en het Heilig Aanschijn.

Laatste gesprekken, 3 juli 1897

De heilige Hiëronymus (347-419) Biechtvader, Vader en Kerkleraar, Priester, Monnik, Vertaler van de Schrift in het Latijn (de Vulgaat), Theoloog, Historicus, Kluizenaar, Mystiek.

“De Schriften zijn oppervlakkig genoeg,

voor een baby om te komen drinken,

zonder angst om te verdrinken

en diep genoeg,

voor theologen om in te zwemmen,

zonder ooit de bodem te bereiken.”

St.Hiëronymus

Kahlil Gibran

1883 –1931

Toen zei een vrouw: Vertel ons over vreugde en verdriet.

En hij antwoordde:

Jouw vreugde is jouw ontmaskerde verdriet.

En dezelfde bron waaruit jouw lach opwelt, werd vaak gevuld met jouw tranen.

En hoe kan het ook anders?

Hoe dieper het verdriet in je wezen dringt, hoe meer vreugde je kunt bevatten.

Is de beker waarin uw wijn zit niet dezelfde beker die in de oven van de pottenbakker is gebakken?

En is de luit die uw geest kalmeert niet hetzelfde hout dat met messen werd uitgehold?

Wanneer u blij bent, kijk dan diep in uw hart en u zult ontdekken dat alleen datgene wat u verdriet bezorgde, u nu vreugde geeft.

Wanneer u verdrietig bent, kijk dan nog eens in uw hart en u zult zien dat u werkelijk huilt om datgene waar u vreugde in had.

Sommigen van jullie zeggen: “Vreugde is groter dan verdriet,” en anderen zeggen: “Nee, verdriet is groter.”

Maar Ik zeg u: ze zijn onafscheidelijk.

Samen komen ze, en als de een alleen met jou aan boord zit, bedenk dan dat de ander op jouw bed slaapt.

Waarlijk, jullie hangen als een weegschaal tussen jullie verdriet en jullie vreugde.

Alleen als je leeg bent, sta je stil en ben je in evenwicht.

Wanneer de schatbewaarder u optilt om zijn goud en zilver te wegen, moet uw vreugde of verdriet stijgen of dalen.

Dit gedicht is in het publieke domein. Gepubliceerd in Poem-a-Day op 10 februari 2019, door de Academy of American Poets.