Sint Jan van het Kruis: Voor Johannes is de weg naar God geen vlucht uit het menselijke, maar een zuivering ervan…..

Johannes van het Kruis,

Samenvattend kunnen we over Johannes van het Kruis zeggen dat hij was:

1.Een arme en maatschappelijk kwetsbare mens, hoewel hij een bevoorrechte opleiding genoot.

2.Een teruggetrokken en contemplatief mens, die leefde te midden van de drukst bevolkte steden.

3.Een liefhebber van de stilte, met een zeer krachtige mondelinge leer en een omvangrijk geschreven werk.

4.Geneigd tot soberheid, maar tevens begiftigd met een grote gevoeligheid en een verfijnde waardering voor schoonheid en zintuiglijkheid.

5.Gevormd door de scholastieke en dialectische traditie, maar eveneens voorzien van een belangrijke menselijke vorming.

6.Een mysticus van de ontlediging en de zelfverloochening, en tegelijk de auteur van het Geestelijk Hooglied, dat een uitbarsting van zintuiglijke en poëtische schoonheid is.

7.Dichter én scholasticus.

++++

Commentaar:

Deze opsomming toont de grote paradox die eigen is aan Johannes van het Kruis. Heiligheid ontstaat niet door één kant van het mens-zijn te ontwikkelen en de andere te onderdrukken. Integendeel, in hem ontmoeten schijnbare tegenstellingen elkaar.

Hij is arm, maar rijk aan wijsheid.

Hij leeft in stilte, maar spreekt generaties mensen aan.

Hij zoekt afzondering, maar zijn invloed reikt over de hele wereld.

Hij predikt onthechting, maar schrijft enkele van de meest tedere en vurige bladzijden uit de christelijke mystiek.

Voor Johannes is de weg naar God geen vlucht uit het menselijke, maar een zuivering ervan. Het hart moet leeg worden van alles wat het gevangenhoudt, niet omdat de schepping slecht zou zijn, maar omdat alleen een vrij hart werkelijk kan liefhebben.

Daarom spreekt hij over de “donkere nacht”: niet als een straf, maar als een genadige zuivering. God neemt soms steunpunten weg waarop wij vertrouwen, zodat wij leren rusten in Hem alleen.

Tegelijk blijft Johannes een dichter. Zijn mystiek is niet koud of droog. Zij ademt schoonheid, liefde, verlangen, muziek en vuur. Zijn boodschap is dat God niet alleen gevonden wordt in ascese en inspanning, maar uiteindelijk in een liefdevolle vereniging waarin de ziel haar ware thuis ontdekt.

Voor ons vandaag is dat een kostbare les. We hoeven niet te kiezen tussen denken en voelen, stilte en actie, eenvoud en schoonheid. In God kunnen deze tegenstellingen elkaar ontmoeten en worden zij harmonie.

++++

Gebed:

Heer van de stilte,

Gij die het hart leidt langs verborgen wegen, leer mij de wijsheid van Johannes van het Kruis.

Wanneer ik mij vastklamp aan wat voorbijgaat, maak mij vrij.

Wanneer ik bang ben voor leegte en onzekerheid, laat mij vertrouwen op Uw verborgen aanwezigheid.

Geef mij liefde voor de stilte, zonder mij af te sluiten van de mensen.

Geef mij eenvoud van leven, zonder mijn hart te verharden voor schoonheid.

Geef mij kennis, maar nog meer wijsheid.

Geef mij woorden wanneer het nodig is, en stilte wanneer woorden tekortschieten.

Leid mij door de kleine en grote nachten van mijn leven, opdat ik ontdek dat Gij reeds aanwezig zijt waar ik U nog niet zie.

Moge mijn hart steeds meer rusten in U, tot alles in mij wordt omgevormd tot liefde.

Amen.

***********************