Waar en wanneer de ingewijden in de mysteriën van Coelestis goede instructies ontvingen, weten we niet. Wat we wel weten, is dat we voor haar heiligdom, waarin haar beeld staat, en te midden van een grote menigte die van alle kanten samenkwam en dicht op elkaar stond, intens geïnteresseerde toeschouwers waren van de spelen die gaande waren, en we zagen, toen we ons oog erop richtten, aan deze kant een grootse vertoning van hoeren, aan de andere kant de maagdelijke godin: we zagen deze maagd aanbeden met gebeden en met obscene rituelen. Daar zagen we geen schaamteloze mimespelers, geen actrice die overladen was met bescheidenheid: alles wat de obscene rituelen eisten, werd volledig nageleefd. Ons werd duidelijk getoond wat de maagdelijke godheid behaagde, en de matrone die getuige was van het schouwspel keerde als een wijzere vrouw terug van de tempel. Sommigen van de meer voorzichtige vrouwen keerden hun gezicht af van de onbescheiden bewegingen van de spelers en leerden de kunst van het kwaad door een heimelijke blik. Want zij werden door de bescheiden houding die mannen betaamt, ervan weerhouden om brutaal naar de onbescheiden gebaren te kijken; maar nog veel meer werden zij ervan weerhouden om met een kuis hart de heilige rituelen van haar die zij aanbaden te veroordelen. En toch werd deze losbandigheid – die, als ze thuis werd beoefend, daar alleen in het geheim kon worden beoefend – beoefend als een openbare les in de tempel; en als er nog enige bescheidenheid in de mensen overbleef, was die bezig met zich te verbazen dat slechtheid die mensen niet onbeteugeld konden begaan, deel zou uitmaken van de religieuze leer van de goden, en dat het nalaten daarvan de woede van de goden zou opwekken. Welke geest kan dat zijn, die door een verborgen inspiratie de verdorvenheid van de mensen aanwakkert, en hen aanzet tot overspel, en zich voedt met de volwaardige ongerechtigheid, tenzij het dezelfde is die plezier vindt in zulke religieuze ceremonies, in de tempels beelden van duivels plaatst, en ervan houdt om de beelden van ondeugden in het spel te zien; die in het geheim rechtvaardige woorden fluistert om de weinigen die goed zijn te misleiden, en die in het openbaar uitnodigingen verspreidt tot losbandigheid om bezit te nemen van de miljoenen die slecht zijn?

HEILIGE AUGUSTINUS

fragment uit :

De stad van God

Geef mij Uzelf, o mijn God

Door de heilige Augustinus (354-430) Doctor of Grace

Geef mij Uzelf, o mijn God,

geef Uzelf aan mij.

Zie, ik heb U

lief en als mijn liefde te zwak is,

sta mij dan toe U sterker lief te hebben.

Ik kan mijn liefde

niet meten om te weten hoezeer ze tekortschiet om voldoende

te zijn, maar laat mijn ziel zich haasten naar Uw omhelzing

en nooit worden afgewend,

totdat ze verborgen is in de verborgen beschutting

van Uw aanwezigheid.

Dit alleen weet ik,

dat het niet goed voor mij

is als U niet bij mij bent,

als U alleen buiten mij bent.

Ik wil U in mijzelf.

Al de overvloed in de wereld

die niet mijn God is, is volkomen gebrek.

Amen

St. Augustinus begint zijn verhandeling aan Honoratus door eraan te herinneren dat ze zich bij de manicheïsche cultus hadden aangesloten omdat de geleerde leraren die ze op school waren tegengekomen, een beroep hadden gedaan op hun redenering en logica. Die mannen hadden beloofd dat ze alleen de waarheid zouden verkondigen, vrij van alle bijgeloof.

“Het is dan mijn doel, indien ik daartoe in staat ben, je te bewijzen dat de manicheërs op goddeloze en roekeloze wijze tegen degenen tekeergaan, die, door het gezag van het katholieke geloof volgend, al door hun geloof bewapend en voorbereid zijn op God, die op het punt staat hen licht te schenken, nog voordat zij in staat zijn de Waarheid te aanschouwen, die de zuivere geest aanschouwt.

Want, Honoratus, weet u dat wij met zulke mensen in aanraking kwamen om geen andere reden dan omdat zij zeiden dat men, los van alle vrees voor autoriteit, door zuivere en eenvoudige rede de weg naar God zou wijzen en degenen die bereid waren hen te horen, van alle dwalingen zou bevrijden.

Want wat dwong mij, gedurende bijna negen jaar, de religie – die mij als kind door mijn ouders was bijgebracht – af te wijzen en een toegewijde volgeling en luisteraar van die mannen te worden, als niet dat zij verklaarden dat wij, door bijgeloof in verwarring geraakt, opgedragen worden het geloof boven de rede te stellen, en dat zij niemand aansporen tot geloof zonder eerst de waarheid te hebben besproken en verhelderd? Wie zou zich niet laten verleiden door zulke beloftes, zeker de geest van een jonge man die hunkert naar de waarheid en bovendien een trotse en spraakzame geest bezit, gevoed door de discussies van bepaalde geleerde mannen op school?”

— Sint Augustinus, ca. 391 n.Chr.

[Laten we de historische context verkennen waarin Augustinus deze gedachten uitsprak en bekijken hoe zijn ideeën vandaag de dag nog steeds resoneren.

Historische Context

Augustinus leefde in een periode van enorme overgang: het laat-Romeinse Rijk, waarin de oudheid en het vroege christendom met elkaar in botsing kwamen. In de vierde en begin vijfde eeuw waren er diepe spanningen tussen traditionele Romeinse (paganistische) waarden en de opkomende christelijke ideologieën. In deze turbulente tijden werd er fel gedebatteerd over de aard van waarheid, de rol van de rede en de noodzaak van genade. Augustinus kwam voort uit een wereld waarin filosofen, theologen en politieke leiders vochten over wat “waarheid” inhield. Zijn teksten weerspiegelen de strijd tegen diverse stromingen – zoals het manicheïsme en andere ketterse opvattingen – en tonen hoe diep hij overtuigd was dat het goddelijke licht en de innerlijke transformatie essentieel waren voor het bereiken van ware kennis.

Resonantie in de Huidige Tijd

In onze moderne samenleving lijkt het debat tussen rede en spiritualiteit nooit ver weg. Tegenwoordig zien we een voortdurende zoektocht naar zingeving in een wereld die vaak overrolt van wetenschap en technologie, maar waar de mens soms de persoonlijke, spirituele dimensie mist. Net zoals in de tijd van Augustinus, nodigt zijn nadruk op nederigheid en de erkenning van onze beperkingen ons uit om na te denken over hoe wij om moeten gaan met de complexiteit van het leven.

Veel mensen ervaren de druk om alleen op basis van rationele, meetbare feiten te opereren, terwijl er in hun innerlijke leven een onuitgesproken hunkering is naar iets hogers, iets wat niet volledig in woorden of logica gevangen kan worden. Augustinus’ kritiek op de arrogantie van de menselijke rede en de roep om een bescheidener, transcendente benadering, biedt een tegenwicht aan een maatschappij die soms te zeer gedreven wordt door materialisme en individualisme.

Nadere Reflectie

Wat opvalt, is dat de thema’s die Augustinus aansnijdt – zoals de noodzaak van innerlijke verlichting, de kracht van geloof en de kritiek op zelfoverschatting – nog steeds relevant zijn. In een tijd waarin we dagelijks geconfronteerd worden met informatie-overload en een constante stroom van meningen, herinnert zijn boodschap ons eraan dat een diepere, meer reflectieve benadering nodig is om tot een gevoel van balans en inzicht te komen.]

“… als het heden, om tijd te zijn, verleden moet worden, hoe kunnen we dan zeggen dat het bestaat, aangezien zijn reden van bestaan dezelfde is als die waardoor het ophoudt te bestaan? Daarom kunnen we niet echt spreken over het bestaan van tijd, behalve in zoverre het neigt naar niet-bestaan.”

— Heilige Augustinus – Belijdenissen (confessiones

[Dit citaat van Sint Augustinus uit zijn Belijdenissen raakt aan de filosofische vraag over de aard van tijd en het vluchtige karakter ervan. Het roept een diepgaande reflectie op over hoe het heden voortdurend verdwijnt in het verleden en hoe dat ons begrip van bestaan beïnvloedt.]

++++++++++++++++