christelijkeinformatiebron

GEORIENTEERD NAAR DE BRON, GEKEERD NAAR DE WERELD

door 

Vader Boris Bobrinskoy

 

 

        Onlangs is mij door onze geliefde zusterparochie, de ‘antiocheense’ parochie van St.Etienne (Parijs) gevraagd om te spreken over het thema ‘Orthodox zijn in de westerse wereld’. Het is mij een genoegen om met U het eerste punt, over de  grondbeginselen zelf : Oosten-oosters en Westen-westers te hernemen.

Sedert wij weten dat de aarde een bol is, weten we ook dat er achter een Nabije-Oosten ook een Midden Oosten is ,en nog verder een Verre Oosten. Hetzelfde geldt voor het Westen. Men komt in het Verre Westen en uiteindelijk reiken de extremen mekaar en worden ze zelfs één met mekaar in goed en kwaad, enerzijds in de voorliefde van een ‘orientalisme’ zonder voorbehoud noch gezond verstand, en anderzijds in een versmelting met wat het Westen meedraagt aan vaagheid of aan spirituele vernielzucht.

 Zeker, in de tweeduizendjarige geschiedenis van het Christendom zal men spreken van het Joods-Christelijk, semitische Oosten of het arabisch,  byzantijns,  slavische, in één woord, het orthodoxe Oosten, en het latijnse Westen, germaans, anglo-saksisch, in één woord, rooms katholiek of protestants. Vervolgens de eeuwen van de verlichting, het positivisme, het secularisme, het atheïsme….Tegnwoordig is deze geo-historische afbakening verouderd en de grenzen tussen het Oosten en het Westen zijn voor het grootste gedeelte verdwenen. Het  latijnse of gereformeerde Westen wil zich als ‘universeel’ zien, en de oosterse kerken daarentegen zijn in de 20^e eeuw uitgezwermd in een massale Diaspora die in  alle landen van West-Europa en de Nieuwe Wereld  vele parochies en orthodoxe bisdommen hebben doen ontstaan, die, enerzijds, verbonden blijven met hun oorspronkelijke Moederkerk, en anderzijds zoekend zijn om zich te organiseren, te verenigen, zich te structureren in lokale kerken.

Bovendien kent de materialistische secularisatie geen grenzen aan de snelle technologische vooruitgang, die grenzen opheft van landen en zelfs van continenten, en gericht is op een mondialisering waar het begrip natie, vaderland, cultuur in vraag wordt gesteld en voorgesteld wordt als verouderd en achterhaald.

Deze beschouwingen tonen goed het relatief karakter aan van het geografische en historisch besef van het Oosten en het Westen, en nodigt ons uit om dit onderwerp uit te diepen in zijn waarachtige dimensie, deze van de Openbaring van Christus waarin we de ultieme drijfveer vinden om ons te ‘oriënteren’. Vanaf de Christelijke oudheid heeft de Kerk het bewustzijn gehad van het feit dat het waarachtige Oosten, daar waar de zon opgaat, Christus zelf is. Diegene welke de liturgische teksten van de Kerstmis noemen ‘het Oosten uit de hoge’ of ‘de Zon der gerechtigheid’. Hij is het waarachtige Licht van de wereld die hen komt verlichten die in de duisternis zijn.

Wat het Westen betreft, het symboliseert enerzijds de ganse wereld die gevangen is in de duisternis van de onwetendheid, en dus in de verwachting leeft van de verlichting door de goddelijke Zon. Anderzijds zal het Westen ook de plaats zijn van de prinsen van de duisternis, van hem die zich onrechtmatig Christus’heerschappij toeeigent, van hem die Christus zal bekoren in de woestijn en Hem alle koninkrijken der wereld zal geven, van hem ten slotte,  waartoe wij geroepen zijn om eraan te verzaken, en dit vanaf ons doopsel en voor ons ganse leven.Daarom is de catechumeen, tijdens de doop-geloften gericht op het Westen en wordt hij uitgenodigd om aan de Satan te verzaken ; vervolgens richt hij zich op het Oosten en verbind hij er zich toe Christus toe te behoren, wat hij bevestigt door het opzeggen van de geloofsbelijdenis.

De doop-riten bepalen en vervolmaken ons ganse leven, en gans onze weg naar het Koninkrijk is een onophoudelijk en ononderbroken op weg gaan naar het waarachtige Oosten, terzelfdertijd is het een getuigenis tegenover het Westen, ’t is te zeggen tegenover de ganse wereld van het Heilsevangelie. Zo is ‘oosters’ zijn geen voorrecht die men heeft vanaf de  geboorte, of een natie of een cultuur, maar een roeping, een ‘worden’. ‘Men wordt niet als Christen geboren, zei Tertullianus in de 3^e eeuw, men wordt het.

 Wij hebben eraan herinnerd, wat de eerste en essentiële betekenis van de begrippen ‘Oost’ en ‘West’ is, nu kunnen we terugkeren naar onze gewone kategorieën, zoeken om in onze orthodoxe traditie datgene af te bakenen wat essentieel en universeel is, maar ook om bij onze ‘westerse’ broeders deze zelfde essentiële werkelijkheden te ontdekken,  dikwijls in kiem , zonder dewelke het christendom zelf niet alleen zijn smaak, maar ook zijn transcendente en eeuwige waarheid verliest.

Welke zijn deze realiteiten die de Orthodoxie zoekt om mee te dragen en over te dragen en die wij waarnemen bij onze broeders. Dit kan wellicht het voorwerp zijn van latere uitgaven, en waarom ook niet een gelegenheid om onder mekaar van gedachten te wisselen.

Vrienden, lezers, orthodoxen in geloof en hart, laten we ons naar het ware Oosten keren, waar we ook zijn, ‘ ver-oosteren’ wij onszelf, ’t is te zeggen, laten we ons verlichten door Hem die het Licht der wereld is, en dan, laat ons geen vrees hebben om ons naar het ‘ Westen’ toe te keren, ’t is te zeggen, naar de wereld, zonder ons nochtans te ‘ver-westeren’ , want het is naar de wereld dat de Heer ons zijn Geest gezonden heeft die zal spreken en getuigen in ons en door ons.

Père Boris

Uit : Bulletin de la crypte n° 351 – Maart 2007-03-23

Vrij vertaald door Kris B.

 

       

 

 

 

GROOTSE BIJEENKOMST VAN DE ORTHODOXE PRIMATEN IN KONSTANTINOPEL

Konstantinopel – Op uitnodiging van Zijne Alheiligheid de Oecumenische Patriarch Bartholomeos heeft in het teken van het jaar 2008, toegewijd aan de Heilige Apostel Paulus, een bijeenkomst plaats gehad van de primaten van alle lokale Orthodoxe Kerken wereldwijd. Deze Synaxis of Bijeenkomst heeft van 9 tot 12 oktober 2008 plaatsgevonden in Konstantinopel, in de Fanar, het Heilig Centrum van de Orthodoxie…

 

BOODSCHAP VAN DE ORTHODOXE PRIMATEN

2008

In de naam van de Vader en van de Zoon en van de Heilige Geest,

1. Door de genade van God zijn de Primaten en de Vertegenwoordigers van de lokale Orthodoxe Kerken bijeengekomen van 10 tot 12 oktober 2008, in Fanar,op uitnodiging en onder leiding van de Eerste onder hen, Zijn Alheiligheid de Oecumenische Patriarch Bartolomeos, ter gelegenheid van de proclamatie van dit jaar als het jaar van de Heilige Paulus, Apostel der Naties. Wij hebben in broederlijke liefde beraadslaagd over onderwerpen die de Orthodoxe Kerk aanbelangen en tijdens onze deelname aan de feestelijkheden bij deze gelegenheid hebben wij ook samen de Heilige Eucharistie gevierd in de zeer heilige patriarchale kerk van de Oecumenische Troon, vandaag 12 oktober 2008, zondag van de Heilige Vaders van het 7^de Oecumenische Concilie van Nicea. Tijdens deze dagen werden wij gesterkt door de gaven van de Goddelijke Voorzienigheid, die de Apostel van de Naties ontving, en dat hem van een “prachtig gekozen werktuig” van God voorzag (Hand. 9, 15), een schitterend model van apostolische zending voor het lichaam van de Kerk. De hele Orthodoxe Kerk zal tijdens dit jaar onzes Heren deze Apostel eren en hem als voorbeeld stellen voor trouw bij de hedendaagse getuigenis van ons geloof “in hen die nabij zijn en hen die veraf zijn” (Ef. 2, 17).

2. De Orthodoxe Kerk die weet hoe de leringen van de Apostel der Naties uit te leggen, zowel in vreedzame als in moeilijke tijden, tijdens de tweeduizend jaar bestaan, kan en moet deze boodschap doorgeven in deze tijd, niet alleen omwille van de hereniging in Christus van het hele mensdom, maar ook omwille van de allesomvattendheid van Zijn werk van Redding, waardoor alle afscheiding in de wereld zal verdwijnen en de eenheid van natuur van alle mensen zal bevestigd worden. Toch betekent het trouw uitdragen van deze boodschap van redding het overstijgen van de interne conflicten binnen de Orthodoxe Kerk ontstaan door nationalistische, etnische en ideologische extreme stellingen uit het verleden. Alleen zo kan de Orthodoxe boodschap de noodzakelijke invloed hebben in de wereld van vandaag.

3. Geïnspireerd door de lering en het werk van Apostel Paulus, benadrukken wij eerst en vooral het belang van de plicht van de zending voor het leven van de Kerk en in het bijzonder voor het priesterschap van ons allen, overeenstemmend met de laatste opdracht van onze Heer: “Gij zult mijn getuigen zijn, niet alleen in Jeruzalem, maar ook in Judea en Samaria en tot aan de uiteinden van de aarde.” (Hand. 1,8) De evangelisatie van Gods volk, maar ook van hen die niet in Christus geloven, is de hoogste plicht van de Kerk. Deze plicht mag niet op een agressieve manier of door enige vorm van bekeringsijver vervuld worden, maar met liefde, nederigheid en eerbied voor de persoonlijkheid van elk individu en de culturele eigenheid van elk volk. Alle Orthodoxe Kerken moeten bijdragen aan deze zendingsmissie, volgens de canonieke voorschriften.

4. De Kerk van Christus vervult haar zending in een snel veranderende wereld, die nu onderling verbonden is door moderne middelen voor communicatie, transport en technologie. Tegelijkertijd echter groeit ook de vervreemding, de scheiding en het aantal conflicten. Voor de christenen ligt de oorsprong van deze toestand in de vervreemding van God. Veranderingen in sociale structuren of gedragsregels volstaan niet om deze toestand te verbeteren. Voor de Kerk kan zonde enkel overwonnen worden dank zij de samenwerking van God en de mensheid.

5. In dergelijke omstandigheden is de hedendaagse getuigenis van de Orthodoxie over de steeds groeiende problemen een noodzaak, niet enkel om de oorzaken aan te duiden, maar ook om de nadruk te leggen op de tragische gevolgen die ze veroorzaken. De vele nationalistische, ideologische en religieuze contrasten, zijn een constante voedingsbodem voor gevaarlijke verwarring, niet alleen waar het de onbetwistbare ontologische eenheid van het menselijk ras betreft, maar ook waar het diens heilige schepping betreft. De heiligheid van de menselijke persoon is vervat in de gerechte aanspraken van het “individu”, terwijl zijn relatie met de rest van de heilige schepping onderworpen is aan zijn eigenmachtig gebruik of misbruik ervan. Deze vervreemding in de wereld zorgt voor een onrechtvaardige ongelijkheid in de verdeling van de goederen van Gods schepping tussen individuen en zelfs volkeren. Zij zorgt ervoor dat biljoenen mensen de noodzakelijke basisgoederen ontzegd worden en in armoede worden geduwd, dat er massale volksverhuizingen ontstaan, dat er nationalistische, religieuze en sociale conflicten en discriminaties ontstaan, die een bedreiging vormen voor de traditionele interne sociale samenhang. Deze gevolgen worden nog meer weerzinwekkend omdat zij onlosmakelijk verbonden zijn met de vernietiging van het natuurlijke milieu en het gehele ecosysteem.

6. De Orthodoxe Christenen zijn medeverantwoordelijk voor de huidige crisis van deze planeet, samen met anderen, gelovigen of niet, omdat ze toegelaten hebben en kritiekloos tot vergelijken gekomen zijn over extreme menselijke keuzes, zonder die op een geloofwaardige wijze te toetsen aan Gods woord. Daarom hebben zij nu als voorname plicht ervoor te zorgen dat de verdeling van de wereld ophoudt. De christelijke leer over de ontologische eenheid van het menselijk ras en haar heilige schepping, naar voren gebracht in het hele heilswerk van Christus, vormt de basis voor de interpretatie van de relatie tussen God en mens.

7. Heel wat moderne staten hebben de neiging godsdienst uit de samenleving te weren. Het principe van een seculiere staat mag behouden blijven, maar het is onaanvaardbaar dit principe uit te leggen als een totale uitsluiting van de godsdienst op elk gebied van het openbare leven.

8. De kloof tussen rijk en arm groeit dramatisch door de financiële crisis, meestal het resultaat van het zoeken naar woekerwinsten op economisch vlak en door corrupte financiële activiteiten, die door een gebrek aan antropologische aspecten en gevoelens, helemaal niet de noden van de mensheid dienen. Een leefbare economie weet een evenwicht te houden tussen doeltreffendheid, rechtvaardigheid en sociale solidariteit.

9. Wat de relatie tussen het christelijk geloof en de natuurwetenschappen betreft, wenst de Orthodoxe Kerk geen zeggenschap over wetenschappelijk onderzoek noch enige positie in te nemen bij een wetenschappelijke vraag. Vanuit Orthodox standpunt is de vrijheid van onderzoek een gave van God aan de mensheid. Wat niet belet dat de Orthodoxie meteen de nadruk legt op de gevaren die bepaalde wetenschappelijke verwezenlijkingen inhouden, ook op de grenzen van wetenschappelijke kennis, en het bestaan van een andere “kennis”, die niet meteen binnen het bereik van de wetenschap ligt. Deze andere “kennis” blijkt in vele gevallen nodig om de juiste grenzen van vrijheid te bepalen en de vruchten van de wetenschap te gebruiken vrij van egoïsme en met eerbied voor de waarde van de menselijke persoon.

10. De Orthodoxe Kerk gelooft dat technologische en economische vooruitgang niet moet leiden tot vernietiging van het milieu en uitputting van de natuurlijke bronnen. De hebzucht om materiële verlangens te bevredigen leidt tot verarming van de menselijke ziel en zijn omgeving. Wij mogen niet vergeten dat de aardse goederen niet in de eerste plaats ons bezit zijn, maar een gave van God. “Aan de Heer behoort de aarde en al wat zij omvat, het vaste land en zijn bewoners” (Ps. 23/1). Wij moeten er ons van bewust zijn dat niet alleen de huidige generatie, maar ook alle generaties na ons recht hebben op natuurlijke rijkdommen die de Schepper ons geschonken heeft.

11. Daar wij elke vredevolle inspanning voor rechtvaardige oplossingen bij opkomende conflicten steunen, juichen wij de houding van de Kerken van Rusland en Georgië toe en hun broederlijke’ samenwerking tijdens het militaire conflict dat onlangs ontstond. Zo vervulden deze twee Kerken hun opdracht tot verzoening. Wij hopen dat hun gezamenlijke inspanningen zullen meehelpen de tragische gevolgen van dit militair conflict te boven te komen en mogen leiden tot een spoedige verzoening van de volkeren.

12. In de steeds grotere verwarring van deze tijden staan gezin en families onder zware druk. In een geest van begrip voor de nieuwe complexe sociale toestand, is de kerk verplicht om voor de jonge en grote gezinnen te zoeken naar spirituele hulp en algemene steun. Wij richten onze gedachten vooral naar de jongeren en roepen hen op om actief deel te nemen aan zowel het sacramentele en het heiligende leven, als aan de zending en het sociale werk van de Kerk en hun problemen en verwachtingen over te dragen naar de Kerk; zij zijn immers niet alleen de toekomst maar ook het heden van de Kerk.

13. Als Primaten en Vertegenwoordigers van de Zeer Heilige Orthodoxe Kerken, ons ten volle bewust van de hierboven aangehaalde problemen, en bezig die meteen aan te pakken als “dienaars van Christus en rentmeester van Gods mysteries” (1 Kor. 4,1), verkondigen en bevestigen wij van op deze Zetel van de Eerste onder de  Kerken:

a) onze onwankelbare houding en verplichting om de eenheid van de Orthodoxe Kerk te bewaren in het geloof eens en voor altijd geschonken aan de heiligen (Jud. 3), het geloof van onze Vaderen in een gezamenlijke Eucharistie en een getrouw naleven van de canons van het kerkelijk bestuur om de problemen die soms voorkomen tussen ons, op te lossen in een geest van liefde en vrede.

b) onze wens om elke canonieke anomalie ontstaan door historische omstandigheden en pastorale noden, zoals in de zogenaamde Orthodoxe Diaspora vlug op te lossen op een wijze die elke mogelijke invloed weert die vreemd is aan de Orthodoxe Kerkleer. Daarom verwelkomen wij ook het voorstel van de Oecumenische Patriarch om Panorthodoxe Vergaderingen te beleggen in het komende jaar 2009 over dit onderwerp, maar ook om het Heilig en Groot Concilie verder voor te bereiden. In overeenkomst met de besluiten en de toepassingen van de Panorthodoxe Bijeenkomst in Rhodos, zullen alle Autokefale Kerken uitgenodigd worden.

c) ons verlangen om, ondanks alle moeilijkheden, de theologische dialogen met alle christenen verder te zetten, evenals de interreligieuze gesprekken, vooral met het Judaïsme en de Islam, in de wetenschap dat dialoog de enige weg is om de geschillen tussen de volkeren op te lossen, vooral in tijden zoals nu, waar elke vorm van scheiding ook die in naam van een religie inhoudt en een bedreiging is voor de vrede onder de mensen en hun eenheid.

d) onze steun voor initiatieven door het Oecumenisch Patriarchaat, zowel als door andere Orthodoxe Kerken, voor de bescherming van het milieu. De huidige ecologische crisis die te wijten is aan zowel spirituele als ethische redenen, zorgt ervoor dat de Kerk verplicht is haar bijdrage te leveren door de spirituele zin die haar ter beschikking staat voor het behoeden van Gods schepping voor de menselijke inhaligheid. Daarom bevestigen wij opnieuw dat 1 september, de eerste dag van het kerkelijk jaar, aangeduid werd als een speciale dag van gebed voor het behoud van Gods schepping en steunen wij de inbreng van het onze natuurlijke omgeving zowel op het gebied van catechese als van homilieën en algemeen pastoraal werk van onze Kerken, wat nu hier en daar al het geval is.

e) de beslissing om verder te gaan met de nodige acties om een inter-orthodox comité te vormen om zich te buigen over de bio-etische problemen waar de wereld van vandaag van de Orthodoxie een antwoord op verwacht. Terwijl wij deze zaken voorleggen aan het Orthodoxe volk over heel de wereld en aan de hele oecumene bidden wij “telkens weer” dat vrede, rechtvaardigheid en Gods liefde eindelijk de overhand moge krijgen in het leven der mensen

“Aan Hem die bij machte is oneindig meer te volbrengen dan al wat wij door de kracht die in ons werkt kunnen vragen of bedenken, aan Hem zij de heerlijkheid in de kerk en in Christus Jezus, iedere generatie weer, van eeuwigheid tot eeuwigheid! Amen” (Ef. 3, 20-21).

In de Fanar, 12 oktober 2008

+ Bartholomeos van Konstantinopel

+ Theodoros van Alexandrië

+ Ignatios van Antiochië

+ Theophilos van Jeruzalem

+ Alexis van Moskou

+ Amfilochij van Montenegro (vertegenwoordiger van de Kerk van Servië)

+ Laurentiu van Transylvanië (vertegenwoordiger van de Kerk van Roemenië)

+ Dometiyan van Vidin (vertegenwoordiger van de Kerk van Bulgarije)

+ Gerasim van Zugdidi (vertegenwoordiger van de Kerk van Georgië)

+ Chrysostomos van Cyprus

+ Hieronymos van Athene

+ Jeremia van Wroclaw (vertegenwoordiger van de Kerk van Polen)

+ Anastasios van Tirana

+ Kristof van Tsjechië en Slowakije