EEN LITURGISCHE UITLEG VAN DE HEILIGE WEEK
Vader Alexander Schmemann
LAZARUS ZATERDAG
Het begin van het kruis: zaterdag van Lazarus “Nadat we veertig dagen hebben volbracht… vragen we om de heilige week van uw lijden te zien.” van het lijden, de dood en de opstanding van Christus. Het begint op de zaterdag van Lazarus. Het dubbele feest van de opstanding van Lazarus en de intocht van de Heer in Jeruzalem (Palmzondag) wordt in liturgische teksten beschreven als het “begin van het kruis” en moet daarom worden opgevat in de context van de Goede Week. De gangbare Troparion van deze dagen bevestigt uitdrukkelijk dat Christus, door Lazarus uit de dood op te wekken, de waarheid van de algemene opstanding bevestigde. Het is veelbetekenend dat we door een van de twaalf grote feesten van de Kerk in de duisternis van het kruis worden geleid. Licht en vreugde schijnen niet alleen aan het einde van de Goede Week, maar ook aan het begin ervan; ze verlichten de duisternis zelf, onthullen de uiteindelijke betekenis ervan.
Iedereen die bekend is met de orthodoxe eredienst kent het eigenaardige, bijna paradoxale karakter van de Lazarus-zaterdagdiensten. Het is een zondag, dwz een opstandingsdienst op zaterdag, een dag die gewoonlijk gewijd is aan de liturgische herdenking van de doden. En de vreugde die deze diensten doordringt, benadrukt één centraal thema: de aanstaande overwinning van Christus op Hades. Hades is de bijbelse term voor de dood in zijn universele kracht, voor die onontkoombare duisternis en vernietiging die al het leven opslokt en met zijn schaduw de hele wereld vergiftigt. Maar nu – met de opstanding van Lazarus – “begint de dood te beven”. Want daar begint het beslissende duel tussen leven en dood en het geeft ons de sleutel tot het hele liturgische mysterie van Pascha. In de vroege kerk heette Lazarus zaterdag “aankondiging van Pascha”,
Lazarus, de vriend van Jezus
Lazarus icoon
Laten we allereerst begrijpen dat Lazarus, de vriend van Jezus, de personLazarusificatie is van de hele mensheid en ook van elke mens, en dat Betanië, het huis van Lazarus de Man, het symbool is van de hele wereld als een huis van de mens. Want ieder mens is een vriend van God geschapen en geroepen tot deze goddelijke vriendschap: de kennis van God, de gemeenschap met Hem, het delen van het leven met Hem. “In Hem was leven en het leven was het licht der mensen.” (Johannes 1:4) En toch wordt deze Vriend die God liefheeft, die Hij in liefde heeft geschapen, dwz tot leven geroepen, vernietigd en vernietigd door een macht die God niet heeft geschapen: de dood. God ontmoet in Zijn eigen wereld een macht die Zijn werk vernietigt en Zijn plan vernietigt. De wereld is niets anders dan weeklagen en verdriet, tranen en dood. Hoe is dit mogelijk?
Hoe is dit gebeurd? Dit zijn de vragen die worden geïmpliceerd in het langzame en gedetailleerde verhaal van Johannes over de komst van Jezus naar het graf van zijn vriend. En eenmaal daar “weende Jezus.” (Johannes 11:35) Waarom huilt Hij als Hij weet dat Hij Lazarus zo meteen weer tot leven zal wekken? Byzantijnse hymnografen begrijpen de ware betekenis van deze tranen niet.
Ze schrijven ze toe aan Zijn menselijke natuur, terwijl de kracht van de opstanding aan God in Hem toebehoort. Maar de Orthodoxe Kerk leert dat alle handelingen van Christus ‘theandrisch’ zijn, dat wil zeggen, zowel Goddelijk als menselijk, handelingen zijn van de ene en dezelfde God-Mens. Maar zijn tranen zijn goddelijk. Jezus huilt omdat Hij nadenkt over de triomf van dood en
vernietiging in de door God geschapen wereld.
Liefde, de kracht van het leven
“Het stinkt.” zeggen de joden die proberen te voorkomen dat Jezus het lijk nadert, en deze vreselijke waarschuwing geldt voor de hele wereld, voor al het leven. God is Leven en de Gever van Leven. Hij riep de mens in de goddelijke realiteit van het leven en zie, “het stinkt”… De wereld werd geschapen om de glorie van God te weerspiegelen en te verkondigen en “het stinkt”. Bij het graf van Lazarus ontmoet God de Dood, de realiteit van anti-leven, van vernietiging en wanhoop. Hij ontmoet zijn vijand, die hem zijn wereld heeft ontnomen en de prins ervan is geworden.
En wij die Jezus volgen als Hij het graf nadert, treden met Hem binnen in dat uur van Hem, dat Hij zo vaak aankondigde als de climax en de vervulling van zijn hele werk. Het kruis, zijn noodzaak en universele betekenis worden aangekondigd in het kortste vers van het evangelie: “en Jezus weende”… We begrijpen nu dat Jezus de macht had om hem weer tot leven te wekken omdat hij huilde, dwz omdat hij zijn vriend Lazarus liefhad. De Jezus had de macht om hem weer tot leven te wekken. De kracht van de Opstanding is geen goddelijke ‘kracht op zich’, maar kracht van liefde, of liever liefde als kracht. God is Liefde en Liefde is leven, Liefde schept Leven… Het is Liefde die huilt bij het graf en het is Liefde die het leven herstelt.
Dit is de betekenis van de goddelijke tranen van Jezus. In hen is de liefde weer aan het werk – het herscheppen, verlossen, herstellen van het verduisterde leven van de mens: “Lazarus, kom tevoorschijn!” , de Verrijzenis, als de ultieme triomf van de liefde.
PALMZONDAG
Palmzondag: de ingang
De zaterdag van Lazarus is vanuit liturgisch oogpunt het voorfeest van Palmzondag – de Ingang van Onze Heer in Jeruzalem. Beide feesten hebben een gemeenschappelijk thema; triomf en overwinning. Zaterdag onthult de vijand, dat is de dood. Palmzondag verkondigt de betekenis van overwinning als de triomf van het Koninkrijk van God, als de aanvaarding door de wereld van haar enige Koning, Jezus Christus. In het leven van Jezus was de plechtige intrede in de Heilige Stad de enige zichtbare triomf. Tot op die dag verwierp Hij consequent alle pogingen om Hem te verheerlijken. Maar zes dagen voor het Pascha aanvaardde Hij niet alleen om verheerlijkt te worden, Hij provoceerde en bewerkstelligde zelf deze verheerlijking door te doen wat de profeet Zacharias aankondigde: “Zie, uw Koning komt tot u… nederig en rijdend op een ezel…” (Zac. 9:9). Hij maakte duidelijk dat Hij geprezen en erkend wilde worden als de Messias, de Koning en de Verlosser van Israël. De evangelieverhalen benadrukken al deze Messiaanse kenmerken; de Palmen, de kreet van “Hosannah” uit de menigte, de toejuiching van Jezus als de Zoon van David en de Koning van Israël. De geschiedenis van Israël loopt nu ten einde, dat is de betekenis van deze gebeurtenis, want het doel van die geschiedenis was om het Koninkrijk van God, de komst van de Messias, aan te kondigen en voor te bereiden. En nu is het vervuld. Want de Koning gaat Zijn Heilige Stad binnen en in Hem vinden alle profetieën, alle verwachtingen hun vervulling. Hij wijdt Zijn Koninkrijk in. De Liturgie van Palmzondag herdenkt deze gebeurtenis. Met palmtakken in onze handen identificeren we ons met het volk van Jeruzalem, samen met hen begroeten we de nederige Koning, terwijl we Hosanna voor Hem zingen.
Staatsburgerschap in het Koninkrijk
Ten eerste is het onze belijdenis van Christus als onze Koning en Heer. We vergeten zo vaak dat het Koninkrijk van God al is ingehuldigd en dat we op de dag van ons Doopsel er burgers van zijn geworden en hebben beloofd onze loyaliteit eraan boven alle andere loyaliteiten te stellen.
We mogen niet vergeten dat Christus inderdaad voor een paar uur Koning op aarde was in deze wereld van ons, voor een paar uur maar en in één stad. Maar zoals we in Lazarus het beeld van elke mens hebben herkend, erkennen we in deze ene stad het mystieke centrum van de wereld en zelfs van de hele schepping. Want dat is de bijbelse betekenis van Jeruzalem, het brandpunt van de hele geschiedenis van redding en verlossing, de heilige stad van Gods komst.
Daarom is het Koninkrijk dat in Jeruzalem werd ingehuldigd een universeel Koninkrijk, dat in zijn perspectief alle mensen en de totaliteit van de schepping omvat. Een paar uur lang – toch waren dit de beslissende tijd, het laatste uur van Jezus, het uur van vervulling door God, van al Zijn beloften, van al Zijn beslissingen. Het kwam aan het einde van het hele voorbereidingsproces dat in de Bijbel wordt geopenbaard: het was het einde van alles wat God voor de mens deed. En zo krijgt dit korte uur van Christus’ aardse triomf een eeuwige betekenis. Het introduceert de realiteit van het Koninkrijk in onze tijd, in alle uren, maakt van dit Koninkrijk de betekenis van tijd en zijn uiteindelijke doel. Het Koninkrijk werd in deze wereld geopenbaard – vanaf dat uur – zijn aanwezigheid oordeelt en transformeert de menselijke geschiedenis. En op het meest plechtige moment van onze liturgische viering, wanneer we van de priester een palmtak ontvangen, hernieuwen we onze eed aan onze koning en belijden we zijn koninkrijk als de uiteindelijke betekenis en inhoud van ons leven. We belijden dat alles in ons leven en in de wereld aan Christus toebehoort, niets kan worden weggenomen van de enige echte Eigenaar, want er is geen gebied van het leven waarin Hij niet regeert, redt en verlost. Wij verkondigen de universele en totale verantwoordelijkheid van de Kerk voor de geschiedenis van de mensheid en verdedigen haar universele missie.
De weg van het kruis
We weten echter dat de Koning die de Joden toen toejuichten, en die we vandaag toejuichen, op weg is naar Golgotha, naar het kruis en naar het graf, we weten dat deze korte triomf slechts de proloog is van Zijn offer. De takken in onze handen betekenen daarom onze bereidheid en bereidheid om Hem te volgen op deze weg van opoffering en onze aanvaarding van opoffering en zelfverloochening als de enige koninklijke weg naar het Koninkrijk.
En ten slotte verkondigen deze takken, deze viering, ons geloof in de uiteindelijke overwinning van Christus. Zijn Koninkrijk is nog verborgen en de wereld negeert het. Het leeft alsof de beslissende gebeurtenis niet heeft plaatsgevonden, alsof God niet aan het kruis is gestorven en de mens in Hem niet uit de dood is opgestaan. Maar wij, orthodoxe christenen, geloven in de komst van het Koninkrijk waarin God alles in allen zal zijn en Christus de enige Koning.
In onze liturgische vieringen gedenken wij gebeurtenissen uit het verleden. Maar de hele betekenis en kracht van liturgie is dat het de herinnering omzet in werkelijkheid. Op Palmzondag is deze realiteit onze eigen betrokkenheid bij, onze verantwoordelijkheid tegenover, het Koninkrijk van God.
Christus gaat Jeruzalem niet binnen en meer. Hij deed het voor eens en voor altijd. En Hij heeft geen “symbolen” nodig, want Hij stierf niet aan het Kruis opdat wij voor eeuwig Zijn leven zouden “symboliseren”. Hij wil van ons een echte aanvaarding van het Koninkrijk dat Hij ons heeft gebracht… de maatstaf van ons hele leven, zinloos is onze herdenking en ijdel de takken die we mee naar huis nemen van de Kerk.
HEILIGE MAANDAG, DINSDAG EN WOENSDAG
Stille Maandag, Dinsdag, Woensdag: Het Einde
Deze drie dagen, die de Kerk Groot en Heilig noemt, hebben binnen de liturgische ontwikkeling van de Goede Week een heel duidelijk doel. Ze plaatsen al haar vieringen in het perspectief van Einde; ze herinneren ons aan de eschatologische betekenis van Pascha. Zo vaak wordt de Heilige Week beschouwd als een van de ‘mooie tradities’ of ‘gebruiken’, een vanzelfsprekend ‘onderdeel’ van onze kalender. We beschouwen het als vanzelfsprekend en genieten ervan als een gekoesterde jaarlijkse gebeurtenis die we sinds onze kindertijd hebben “geobserveerd”, we bewonderen de schoonheid van de diensten, de praal van de rituelen en, last but not least, we houden van het gedoe rond de paastafel … En dan, als dit allemaal achter de rug is, hervatten we ons normale leven. Maar begrijpen we dat toen de wereld haar Verlosser afwees, toen “Jezus bedroefd en zeer verontrust begon te worden…
En ze haatten en doodden Hem juist omdat Hij hun normale leven in de war bracht. Het was inderdaad een volkomen “normale” wereld die duisternis en dood verkoos boven licht en leven… Door de dood van Jezus werd de “normale” wereld, het “normale” leven onherroepelijk veroordeeld. Of beter gezegd, ze onthulden hun ware en abnormale aard, hun onvermogen om het Licht te ontvangen, de verschrikkelijke macht van het kwaad in hen. “Nu is het oordeel over deze wereld” (Johannes 12:31). Het Pascha van Jezus betekende het einde van “deze wereld” en het is sindsdien aan zijn einde geweest. Dit einde kan honderden eeuwen duren, dit verandert niets aan de aard van de tijd waarin we leven als de ‘laatste keer’. “De vorm van deze wereld gaat voorbij…” (1 Korintiërs 7:31)
De ultieme doorgang
Pascha betekent Pesach, doorgang. Het feest van Pesach was voor de Joden de jaarlijkse herdenking van hun hele geschiedenis als verlossing, en van verlossing als overgang van de slavernij van Egypte naar de vrijheid, van ballingschap naar het Beloofde Land. Het was ook de verwachting van de uiteindelijke overgang — naar het Koninkrijk van God. En Christus was de vervulling van Pascha. Hij voerde de ultieme overgang uit: van de dood naar het leven, van deze “oude wereld” naar de nieuwe wereld, naar de nieuwe tijd van het Koninkrijk. En hij opende de mogelijkheid van deze passage voor ons. Levend in “deze wereld” kunnen we al “niet van deze wereld” zijn, dwz vrij zijn van slavernij aan dood en zonde, deelgenoten van de “toekomende wereld”.
Maar daarvoor moeten we ook onze eigen passage volbrengen, we moeten de oude Adam in ons veroordelen, we moeten Christus aandoen in de doopdood en ons ware leven verborgen hebben in God met Christus, in de “toekomende wereld…”En dus is Pascha geen jaarlijkse herdenking — plechtig en mooi — van een gebeurtenis uit het verleden. Het is deze gebeurtenis zelf die wordt getoond, aan ons gegeven, zoals altijd efficiënt, altijd onthullend onze wereld, onze tijd, ons leven als zijnde aan hun einde, en het aankondigen van het begin van het nieuwe leven… En de functie van de drie eerste dagen van de Goede Week is juist om ons uit te dagen met deze ultieme betekenis van Pascha en om ons voor te bereiden op het begrijpen en aanvaarden ervan.
1. Deze eschatologische – en het betekent ultieme, beslissende, laatste – uitdaging wordt eerst geopenbaard in de gemeenschappelijke troparion van deze dagen:
“Zie, de Bruidegom komt om middernacht en gezegend is hij die Hij wakende zal vinden, maar onwaardig is hij die Hij onachtzaam zal vinden
. buitengesloten van het Koninkrijk. Maar, wek jezelf op door te roepen: Heilig, Heilig, Heilig zijt Gij, o God. Door de Theotokos, heb medelijden met ons.’
Middernacht is het moment waarop de oude dag ten einde loopt en een nieuwe dag begint. Het is dus het symbool van de tijd waarin wij als christenen leven. Want aan de ene kant is de Kerk nog steeds in deze wereld en deelt ze in haar zwakheden en tragedies. Maar aan de andere kant is haar ware wezen niet van deze wereld, want zij is de bruid van Christus en haar missie is om de komst van het Koninkrijk en van de nieuwe dag aan te kondigen en te onthullen. Haar leven is een voortdurend waken en verwachten, een wake gericht op het aanbreken van deze nieuwe dag… Maar we weten hoe sterk onze gehechtheid aan de ‘oude dag’, aan de wereld met zijn passies en zonden, nog steeds is. We weten hoe diep we nog steeds bij ‘deze wereld’ horen. We hebben het licht gezien, we kennen Christus, we hebben gehoord over de vrede en vreugde van het nieuwe leven in Hem, en toch houdt de wereld ons gevangen in haar slavernij.
“Ik zie uw bruidskamer rijkelijk versierd, o mijn Heiland; maar
ik heb geen bruiloftskleed om waardig binnen te gaan. Laat het
kleed van mijn ziel stralen, o Gever van Licht en red mij.”
2. Hetzelfde thema ontwikkelt zich verder in de evangelielezingen van deze dagen. Allereerst wordt de volledige tekst van de vier evangeliën (tot Joh. 13:31) gelezen op de uren (1e, 3e, 6e en 9e). Deze recapitulatie laat zien dat het kruis het hoogtepunt is van het hele leven en de bediening van Jezus, de sleutel tot hun juiste begrip. Alles in het evangelie leidt naar dit laatste uur van Jezus en alles moet in het licht daarvan begrepen worden. Vervolgens heeft elke dienst zijn speciale evangelieles:
Op maandag
Bij Orthros: Mattheüs 21:18-43; het verhaal van de vijgenboom, het symbool van de wereld die geschapen is om geestelijke vruchten voort te brengen en die faalt in haar antwoord aan God.
Bij de liturgie van de vooraf geheiligde gaven: Matteüs 24:3-35; het grote eschatologische discours van Jezus. De tekenen en aankondiging van het Einde. “Hemel en aarde zullen voorbijgaan, maar mijn woorden zullen niet voorbijgaan.”
Op dinsdag
Bij Orthros: Mattheüs 22:15-23:39; veroordeling van farizeeërs, dwz van de blinde en hypocriete religie, van degenen die denken dat ze de leiders van de mens en het licht van de wereld zijn, maar die in feite ‘het koninkrijk der hemelen voor de mensen sluiten’.
Bij de liturgie van de vooraf geheiligde gaven: Matteüs 24:36-26:2; het einde weer en de gelijkenissen van het einde: de tien wijze maagden die genoeg olie in hun lampen hadden en de tien dwazen die niet werden toegelaten tot het bruidsbanket; de gelijkenis van de tien talenten “… Pas dus op, want u weet noch de dag noch het uur.” En tot slot het Laatste Oordeel.
Op woensdag
Bij Orthros: Johannes 12:17-50; de afwijzing van Christus, het groeiende conflict, de ultieme waarschuwing: “Nu is het oordeel van deze wereld… Hij die mij afwijst en mijn woorden niet aanneemt, heeft een rechter; het woord dat ik heb gesproken zal zijn rechter zijn over de laatste dag.”
Bij de liturgie van de vooraf geheiligde gaven: Matteüs 26:6-16; de vrouw die de kostbare zalf op Jezus uitgoot, het beeld van liefde en berouw dat alleen ons met Christus verenigt.
3. Deze evangelielessen worden uitgelegd en uitgewerkt in de hymnologie van deze dagen: de sticheras en de triodia (korte canons van drie odes die elk op Orthros worden gezongen). Eén waarschuwing, één aansporing loopt er allemaal doorheen: het einde en het oordeel zijn naderen, laten we ons erop voorbereiden:
“Toen de Heer naar zijn vrijwillige passie ging, zei Hij onderweg tegen zijn apostelen: zie, wij gaan op naar Jeruzalem, en de Mensenzoon zal worden overgeleverd, zoals over hem geschreven staat. Kom daarom en laat ons vergezellen Hem, met geest gezuiverd van de geneugten van dit leven, en laten we gekruisigd worden en sterven met Hem, opdat we met Hem mogen leven, en dat we Hem tegen ons mogen horen zeggen: Ik ga nu, niet naar het aardse Jeruzalem lijden, maar tot Mijn Vader en u, Vader, en Mijn God en uw God, en Ik zal u opheffen naar boven in Jeruzalem, in het Koninkrijk der hemelen.” (Maandag Orthos)
“Zie, o mijn ziel, de Meester heeft U een talent toevertrouwd; ontvang de gunst met vrees; leen aan Hem die gaf; deel uit aan de armen en verkrijg voor uzelf uw Heer als uw Vriend; opdat, wanneer Hij zal komen glorie, moogt gij aan Zijn rechterhand staan en Zijn gezegende stem horen: Treed binnen, mijn dienaar, in de vreugde van uw Heer. O mijn Heiland, acht mij, de zwerver, dit waardig, door Uw grote barmhartigheid.’ (dinsdag Orthos)
4. Gedurende de hele vastentijd waren Genesis en Spreuken de twee boeken van het Oude Testament die tijdens de Vespers werden gelezen. Met het begin van de Goede Week worden ze vervangen door Exodus en Job. Exodus is het verhaal van de bevrijding van Israël uit de Egyptische slavernij, van hun Pascha. Het bereidt ons voor op het begrijpen van de uittocht van Christus naar zijn Vader, van zijn vervulling van de hele heilsgeschiedenis. Job, de lijder, is de oudtestamentische icoon van Christus. Deze lezing verkondigt het grote mysterie van het lijden, de gehoorzaamheid en het offer van Christus.
5. De liturgische structuur van deze drie dagen is nog steeds van het vastentype. Het omvat daarom het gebed van St. Ephraim de Syriër met neerknieling, de uitgebreide lezing van het psalter, de liturgie van de vooraf geheiligde gaven en het liturgische gezang van de vastentijd. We bevinden ons nog steeds in de tijd van bekering, want alleen bekering maakt ons deelgenoot van het Pascha
van onze Heer, opent voor ons de deuren van het Paasbanket. En dan, op Grote en Heilige Woensdag, als de laatste Liturgie van de Voorafgewijde Gaven op het punt staat voltooid te worden, nadat de Heilige Gaven van het Altaar zijn verwijderd, leest de Priester voor de laatste keer het gebed van St. Efraïm voor. Op dit moment loopt de voorbereiding ten einde. De Heer roept ons nu op tot Zijn Laatste Avondmaal.
HEILIGE DONDERDAG
Witte Donderdag: Het Laatste Avondmaal
Twee gebeurtenissen vormen de liturgie van de Grote en Witte Donderdag: het Laatste Avondmaal en het verraad van Jezus door Judas. Het Laatste Avondmaal is de ultieme openbaring van Gods verlossende liefde voor de mens. Het verraad van Judas laat zien dat zonde, dood en zelfvernietiging ook te wijten zijn aan liefde, maar liefde gericht op datgene wat geen liefde verdient.
Het mysterie van deze unieke dag en de liturgie waarin licht en duisternis, vreugde en verdriet zo vreemd gemengd zijn, daagt ons uit voor de keuze waarvan de eeuwige bestemming van ieder van ons afhangt. “En vóór het feest van het Pascha, toen Jezus wist dat zijn uur gekomen was… de zijnen die in de wereld waren liefgehad te hebben, hield hij van hen tot het einde…” (Johannes 13:1) Om de betekenis te begrijpen van het Laatste Avondmaal, moeten we het zien als het einde van de grote beweging van goddelijke liefde die begon met de schepping van de wereld en nu zal worden voltooid in de dood en opstanding van Christus.
Liefde, Leven, Communie
God is liefde. (1 Johannes 4:8) En het eerste geschenk van liefde was leven. De zin, de inhoud van het leven, was gemeenschap. Om te leven moest de mens eten en drinken, deelnemen aan de wereld. De wereld was dus Goddelijke liefde tot voedsel gemaakt, tot Lichaam van de mens. En levend, dwz deelnemend aan de wereld, moest de mens in gemeenschap met God zijn, God hebben als de betekenis, de inhoud en het einde van zijn leven. Gemeenschap met de door God geschonken wereld was inderdaad gemeenschap met God. De mens ontving zijn voedsel van God en maakte er zijn lichaam en zijn leven van, hij offerde de hele wereld aan God, veranderde het in leven in God en met God. De liefde van God schonk de mens het leven, de liefde van de mens voor God veranderde dit leven in gemeenschap met God. Dit was het paradijs. Het leven daarin was inderdaad eucharistisch.
Maar in de zonde verloor de mens dit eucharistisch leven. Hij verloor het omdat hij de wereld niet meer zag als middel tot gemeenschap met God en zijn leven als eucharistie, als aanbidding en dankzegging. Hij hield van zichzelf en de wereld om hun eigen bestwil; hij maakte van zichzelf de inhoud en het einde van zijn leven. Hij dacht dat zijn honger en dorst, dwz zijn afhankelijkheid van zijn leven van de wereld, gestild kon worden door de wereld als zodanig, door voedsel als zodanig. Maar wereld en voedsel, als ze eenmaal zijn beroofd van hun oorspronkelijke sacramentele betekenis – als middel tot gemeenschap met God, als ze eenmaal niet ter wille van God zijn ontvangen en vervuld zijn van honger en dorst naar God, als, met andere woorden, God er niet meer is. ., hun werkelijke “inhoud” kan geen leven geven, geen honger stillen, want ze hebben geen leven in zichzelf. Dus door er zijn liefde in te leggen, week de mens zijn liefde af van het enige object van alle liefde, van alle honger, van alle verlangens. En hij stierf. Want de dood is de onontkoombare “ontbinding: van het leven dat is afgesneden van zijn enige bron en inhoud. De mens dacht dat hij het leven in de wereld en in voedsel zou vinden, maar hij vond de dood. Zijn leven werd gemeenschap met de dood, want in plaats van de wereld door geloof, liefde en aanbidding om te vormen tot gemeenschap met God, onderwierp hij zich volledig aan de wereld, hield op haar priester te zijn en werd haar slaaf.
En door zijn zonde werd de hele wereld tot begraafplaats gemaakt, waar mensen die ter dood veroordeeld waren, deelnamen aan de dood en “zaten in de regio en schaduw van de dood.” (Matteüs 4:16) Maar als de mens verraadde, bleef God de mens trouw. Hij “keerde Zich niet voor altijd af van Zijn schepsel dat Hij gemaakt had, noch vergat Hij het werk van Zijn handen, maar Hij bezocht hem op verschillende manieren, door het tedere mededogen van Zijn barmhartigheid.” (Liturgie van St. Basilius) Een nieuw goddelijk werk begon, dat van verlossing en redding. En het werd vervuld in Christus, de Zoon van God, die, om de mens zijn oorspronkelijke schoonheid te herstellen en het leven als gemeenschap met God te herstellen, mens werd, onze natuur op zich nam, met zijn dorst en honger, met zijn verlangen voor en liefde voor het leven. En in Hem werd het leven geopenbaard, gegeven, aanvaard en vervuld als totale en volmaakte Eucharistie, als totale en volmaakte gemeenschap met God. Hij verwierp de fundamentele menselijke verleiding: om ‘van brood alleen’ te leven. Hij openbaarde dat God en Zijn koninkrijk het echte voedsel zijn, het echte leven van de mens. En dit volmaakte eucharistische leven, gevuld met God, en daarom goddelijk en onsterfelijk, gaf Hij aan allen die in Hem wilden geloven, dwz in Hem de zin en de inhoud van hun leven wilden vinden. Dat is de prachtige betekenis van het Laatste Avondmaal. Hij bood Zichzelf aan als het ware voedsel van de mens, omdat het leven dat in Hem geopenbaard is, het ware Leven is. En zo komt de beweging van Goddelijke Liefde die in het paradijs begon met een Goddelijk “neem, eet…” (want eten is leven voor de mens) nu “tot het einde” met het Goddelijke “neem, eet, dit is Mijn Lichaam”. ..” (want God is het leven van de mens… ) Het Laatste Avondmaal is het herstel van het paradijs van gelukzaligheid, van leven als Eucharistie en Communie. Maar dit uur van ultieme liefde is ook dat van het ultieme verraad. Judas verlaat het licht van de bovenkamer en gaat de duisternis in. “En het was nacht.” (Johannes 13:30) Waarom gaat hij weg? Omdat hij liefheeft, het evangelie beantwoordt, en zijn noodlottige liefde keer op keer wordt benadrukt in de hymnen van Witte Donderdag. Het doet er inderdaad niet toe dat hij van het “zilver” houdt. Geld staat hier voor alle afwijkende en vervormde liefde die de mens ertoe brengt God te verraden. Het is inderdaad. Liefde gestolen van God en daarom is Judas de dief. Wanneer hij God niet liefheeft en in God is, heeft de mens nog steeds lief en verlangt hij, want hij is geschapen om lief te hebben en liefde is zijn aard, maar het is dan een duistere en zelfvernietigende hartstocht en de dood is het einde ervan. Elk jaar,
De diensten van donderdag
De liturgie van Witte Donderdag omvat: a) Orthros, b) Vespers en, na de Vespers, de liturgie van Sint-Basilius de Grote. In de kathedraalkerken vindt de speciale dienst van de voetwassing plaats na de liturgie; terwijl de diaken het evangelie leest, wast de bisschop de voeten van twaalf priesters, om ons eraan te herinneren dat de liefde van Christus het fundament is van het leven in de Kerk en vorm geeft aan alle relaties daarbinnen. Het is ook op Witte Donderdag dat het Heilig Chrisma wordt ingewijd door de primaten van autocefale Kerken, en dit betekent ook dat de nieuwe liefde van Christus het geschenk is dat we ontvangen van de Heilige Geest op de dag van onze intrede in de Kerk.
Bij Orthros zet het Troparion het thema van de dag: de tegenstelling tussen de liefde van Christus en het “onverzadigbare verlangen” van Judas.
“Toen de glorieuze discipelen werden verlicht door zich te wassen tijdens het Avondmaal, toen werd de goddeloze Judas verduisterd door de liefde voor zilver. En aan de onrechtvaardige rechters verraadt hij U, de rechtvaardige Rechter. Denk eens na, o liefhebber van geld, hij die zichzelf heeft opgehangen omdat Volg niet het onverzadigbare verlangen dat dit tegen de Meester durfde, o Heer, goed voor iedereen, glorie voor U.’
Na de evangelielezing (Lucas 12:1-40) krijgen we de contemplatie, de mystieke en eeuwige betekenis van het Laatste Avondmaal in de prachtige canon van St. Cosmas.
De laatste ‘irmos’ (negende ode) nodigt ons uit om te delen in de gastvrijheid van het banket van de Heer: ‘Kom, o gij gelovigen, laat ons genieten van de gastvrijheid van de Heer en het banket van onsterfelijkheid in de bovenkamer met opgeheven geest. ..”
Bij Vespers benadrukken de stichira op “Heer, ik huil” de spirituele anticlimax van Witte Donderdag, het verraad van Judas:
“Judas de dienaar en bedrieger, de discipel en verrader, de vriend en de duivel, werd bewezen door zijn daden , want terwijl hij de Meester volgde, beraamde hij in zichzelf Zijn verraad….”
Na de Intrede, drie lessen uit het Oude Testament:
1) Exodus 19: 10-19. Gods afdaling van de berg Sinaï naar zijn volk als beeld van Gods komst in de eucharistie.
2) Job 38:1-23, 42:1-5, Gods gesprek met Job en Jobs antwoord: “Wie zal mij vertellen wat ik niet begrijp? Dingen die te groot en wonderbaarlijk voor mij zijn, waarvan ik niet wist…” – en deze “grote en wonderbaarlijke dingen” worden vervuld in de gave van Christus’ Lichaam en Bloed.
3) Jesaja 50:4-11. Het begin van de profetieën over de lijdende dienaar van God, De brieflezing komt uit 1 Korintiërs 11:23-32: Paulus’ verslag van het Laatste Avondmaal en de betekenis van communie.
De evangelielezing (de langste van het jaar is uit alle vier de evangeliën genomen en is het volledige verhaal van het Laatste Avondmaal, het verraad van Judas en de arrestatie van Christus in de tuin.
De cherubische hymne en de communiehymne worden vervangen door de woorden van het gebed vóór de communie:
“Van uw mystieke avondmaal, o zoon van God, aanvaard mij vandaag als communicant, want ik zal niet over uw mysterie spreken met uw vijanden, noch zoals Judas zal ik U een kus geven, maar als de dief zal ik U belijden: Gedenk mij, o Heer, in Uw Koninkrijk.”
GROTE EN HEILIGE VRIJDAG
Vrijdag: het kruis
Vanuit het licht van Witte Donderdag betreden we de duisternis van vrijdag, de dag van het lijden, de dood en de begrafenis van Christus. In de vroege Kerk werd deze dag “Pascha van het Kruis” genoemd, want het is inderdaad het begin van dat Pascha of die Passage waarvan de hele betekenis geleidelijk aan ons zal worden geopenbaard, eerst in de wonderbaarlijke stilte van de Grote en Gezegende Sabbat, en , dan, in de vreugde van de dag van de opstanding.
Maar eerst de Duisternis. Konden we ons maar realiseren dat duisternis op Goede Vrijdag niet louter symbolisch en herdenkingswaardig is. Zo vaak kijken we naar de mooie en plechtige droefheid van deze diensten in de geest van eigengerechtigheid en zelfrechtvaardiging. Tweeduizend jaar geleden doodden slechte mensen Christus, maar vandaag bouwen wij – de goede christenen – weelderige graven in onze kerken – is dit niet het teken van onze goedheid? Toch gaat Goede Vrijdag niet alleen over het verleden. Het is de dag van de zonde, de dag van het kwaad, de dag waarop de kerk ons uitnodigt om hun vreselijke realiteit en macht in ‘deze wereld’ te beseffen. Want zonde en kwaad zijn niet verdwenen, maar vormen integendeel nog steeds de basiswet van de wereld en van ons leven. En wij die onszelf christenen noemen, maken we ons niet zo vaak die logica van het kwaad eigen die het joodse Sanhedrin en Pontius Pilatus, de Romeinse soldaten en de hele menigte ertoe bracht Christus te haten, te martelen en te doden? Aan welke kant, met wie zouden we hebben gestaan als we onder Pilatus in Jeruzalem hadden geleefd? Dit is de vraag die ons in elk woord van de diensten op Goede Vrijdag wordt gesteld. Het is inderdaad de dag van deze wereld, zijn echte en niet symbolische, veroordeling en het echte en niet rituele, oordeel over ons leven… Het is de openbaring van de ware aard van de wereld die toen de voorkeur gaf en nog steeds de voorkeur geeft aan , duisternis naar licht, kwaad naar goed, dood naar leven. Door Christus ter dood te hebben veroordeeld, heeft “deze wereld” zichzelf ter dood veroordeeld en voor zover wij haar geest, haar zonde, haar verraad aan God aanvaarden, zijn wij ook veroordeeld…
De dag van verlossing
Maar deze dag van het Kwaad, van zijn ultieme manifestatie en triomf, is ook de dag van Verlossing. De dood van Christus wordt ons geopenbaard als de reddende dood voor ons en voor onze redding.
Het is een reddende Dood omdat het het volledige, volmaakte en allerhoogste Offer is. Christus geeft Zijn dood aan Zijn Vader en Hij geeft Zijn Dood aan ons. Aan zijn Vader omdat er, zoals we zullen zien, geen andere manier is om de dood te vernietigen, om mensen ervan te redden en het is de wil van de Vader dat mensen van de dood worden gered. Voor ons omdat Christus in waarheid in plaats van ons sterft. De dood is de natuurlijke vrucht van de zonde, een immanente straf. De mens koos ervoor om van God vervreemd te zijn, maar omdat hij geen leven in zichzelf en alleen heeft, sterft hij. Toch is er geen zonde en dus ook geen dood in Christus. Hij accepteert alleen te sterven door liefde voor ons. Hij wil onze menselijke conditie tot het einde op zich nemen en delen. Hij aanvaardt de straf van onze natuur, aangezien Hij de hele last van de menselijke hachelijke situatie op zich nam. Hij sterft omdat Hij Zich werkelijk met ons heeft geïdentificeerd, heeft inderdaad de tragedie van het leven van de mens op zich genomen. Zijn dood is de ultieme openbaring van Zijn mededogen en liefde. En omdat Zijn sterven liefde, mededogen en medelijden is, verandert in Zijn dood de aard van de dood zelf. Van straf wordt het de stralende daad van liefde en vergeving, het einde van vervreemding en eenzaamheid. Veroordeling wordt omgezet in vergeving…
De vernietiging van de dood
En ten slotte is Zijn dood een reddende dood omdat het de bron van de dood vernietigt: het kwaad. Door het in liefde te aanvaarden, door Zichzelf aan Zijn moordenaars te geven en hun schijnbare overwinning toe te laten, openbaart Christus dat deze overwinning in werkelijkheid de totale en beslissende nederlaag van het Kwaad is. Om te overwinnen moet het Kwaad het Goede vernietigen, moet bewijzen dat het de ultieme waarheid over het leven is, het Goede in diskrediet brengen en, in één woord, zijn eigen superioriteit tonen. Maar gedurende de hele Passie is het Christus en Hij alleen die zegeviert.
Het kwaad kan niets tegen Hem doen, want het kan Christus er niet toe brengen het kwaad als waarheid te aanvaarden. Hypocrisie wordt onthuld als hypocrisie, moord als moord, angst als angst, en terwijl Christus stilletjes naar het kruis en het einde toe beweegt, terwijl de menselijke tragedie zijn hoogtepunt bereikt, worden zijn triomf, zijn overwinning op het kwaad, zijn verheerlijking steeds duidelijker. . En bij elke stap wordt deze overwinning erkend, beleden, verkondigd – door de vrouw van Pilatus, door Jozef, door de gekruisigde dief, door de centurio. En terwijl Hij aan het Kruis sterft nadat Hij de ultieme verschrikking van de dood heeft aanvaard: absolute eenzaamheid (Mijn God, Mijn God, waarom hebt U mij verlaten!?), blijft er niets anders over dan te bekennen dat “dit echt de Zoon van God was!… .” En dus is het deze dood, deze liefde, deze gehoorzaamheid, deze volheid van leven die vernietigen wat de dood tot de universele bestemming maakte. ” (Matteüs 27:52) Reeds verschijnen de stralen van opstanding. Dat is het dubbele mysterie van Goede Vrijdag, en de diensten onthullen het en laten ons eraan deelnemen. Aan de ene kant is er de voortdurende nadruk op het lijden van Christus als de zonde van alle zonden, de misdaad van alle misdaden. In heel Orthros, waar de twaalf passielezingen ons stap voor stap het lijden van Christus laten volgen, op de uren (die de goddelijke liturgie vervangen: want het verbod om op deze dag de eucharistie te vieren, betekent dat het sacrament van de aanwezigheid van Christus niet behoort tot ” deze wereld” van zonde en duisternis, maar is het sacrament van de “toekomende wereld”) en ten slotte, bij de vespers, de dienst van de begrafenis van Christus, zijn de hymnes en lezingen vol plechtige beschuldigingen van degenen die vrijwillig en vrijwillig besloten om te doden Christus,
Maar aan de andere kant is het offer van liefde dat de uiteindelijke overwinning voorbereidt ook vanaf het begin aanwezig. Van de eerste evangelielezing (Johannes 13:31) die begint met de plechtige aankondiging van Christus: “Nu is de Zoon des mensen verheerlijkt en in Hem is God verheerlijkt” tot de stichera aan het einde van de Vespers – er is een toename van licht, de langzame groei van hoop en zekerheid dat “de dood de dood zal vertrappen…” “De hel beefde toen hij U aanschouwde, de Verlosser van allen die in een tombe was gelegd. Zijn boeien werden verbroken; zijn poorten werden verbrijzeld! De graven werden geopend, de doden stonden op.Toen riep Adam in vreugde en dankzegging: Glorie aan uw neerbuigendheid, o minnaar van de mens!’
En wanneer we aan het einde van de Vespers het beeld van Christus in het graf in het midden van de Kerk plaatsen, wanneer deze lange dag ten einde loopt, weten we dat we aan het einde zijn van de lange geschiedenis van redding en verlossing . De zevende dag, de rustdag, de gezegende sabbat komt en daarmee de openbaring van het levengevende graf.
GEWELDIGE EN HEILIGE ZATERDAG
Dit is de gezegende sabbat.
De “Grote en heilige sabbat” is de dag die Goede Vrijdag, de herdenking van het Kruis, verbindt met de Dag van Zijn Opstanding. Voor velen blijft de ware aard en de betekenis van deze ‘verbinding’, de noodzaak van deze ‘middendag’ duister. Voor een grote meerderheid van de kerkgangers zijn de “belangrijke” dagen van de Goede Week vrijdag en zondag, het kruis en de verrijzenis. Deze twee dagen blijven echter op de een of andere manier ‘losgekoppeld’. Er is een dag van verdriet en dan is er een dag van vreugde. In deze reeks wordt verdriet simpelweg vervangen door vreugde… Maar volgens de leer van de Kerk, uitgedrukt in haar liturgische traditie, is de aard van deze reeks niet die van een eenvoudige vervanging. De Kerk verkondigt dat Christus “
Het betekent dat er al vóór de Verrijzenis een gebeurtenis plaatsvindt, waarbij het verdriet niet zomaar wordt vervangen door vreugde, maar zelf wordt omgezet in vreugde. Grote Zaterdag is precies deze dag van transformatie, de dag waarop de overwinning groeit vanuit de nederlaag, wanneer we vóór de Wederopstanding de dood van de dood zelf mogen overwegen… En dit alles wordt uitgedrukt, en zelfs meer, dit alles echt vindt elk jaar plaats in deze prachtige ochtenddienst, in deze liturgische herdenking die voor ons een reddende en transformerende aanwezigheid wordt.
Psalm 118 – Liefde voor de Wet van God
Bij het naar de kerk komen op de ochtend van Stille Zaterdag, is de vrijdag net liturgisch afgesloten. Het verdriet van vrijdag is dan ook het initiële thema, het uitgangspunt van Orthros of Saturday. Het begint als een begrafenisdienst, als een klaagzang over een lijk. Na het zingen van de begrafenistroparia en een langzame censuur van de kerk naderen de feestvierders de Epitaphios. We staan aan het graf van onze Heer, we denken na over zijn dood, zijn nederlaag. Psalm 118 wordt gezongen en aan elk vers voegen we een speciale “lof” toe die de afschuw van de mens en van de hele schepping vóór de dood van Jezus uitdrukt: “O alle bergen en heuvels, en alle bijeenkomsten van mensen, rouw, huil en treur met mij, de Moeder van uw God…”
En toch, vanaf het allereerste begin, naast dit initiële thema van verdriet en weeklagen, doet een nieuw zijn intrede en zal steeds duidelijker worden.
We vinden het allereerst in Psalm 118 — “Zalig zijn zij wier weg onberispelijk is, die wandelen in de wet van de Heer!” In onze huidige liturgische praktijk wordt deze psalm alleen gebruikt bij begrafenisdiensten, vandaar de connotatie “begrafenis” voor de gemiddelde gelovige. Maar in de vroege liturgische traditie was deze psalm een van de essentiële onderdelen van de zondagswake, de wekelijkse herdenking van de verrijzenis van Christus. De inhoud is helemaal niet “begrafenis”. Deze psalm is de zuiverste en meest volledige uitdrukking van liefde voor de wet van God, dwz voor het Goddelijk ontwerp van de mens en van zijn leven. Het echte leven, datgene wat de mens door de zonde heeft verloren, bestaat in het houden, in het vervullen van de goddelijke wet, dat leven met God, in God en voor God, waarvoor de mens is geschapen.
”
“Ik zal genieten van uw inzettingen, ik zal uw woord niet vergeten.” (Vers 16)
En aangezien Christus het beeld is van een volmaakte vervulling van deze wet, aangezien Zijn hele leven geen andere “inhoud” had dan de vervulling van de wil van Zijn Vader, interpreteert de Kerk deze psalm als de woorden van Christus Zelf, gesproken tot Zijn Vader uit het graf.
“Bedenk hoezeer ik van uw voorschriften houd! Maak mij levend, o Heer, volgens uw liefdevolle goedheid.” (Vers 159)
De dood van Christus is het ultieme bewijs van Zijn liefde voor de wil van God, van Zijn gehoorzaamheid aan Zijn Vader. Het is een daad van pure gehoorzaamheid, van volledig vertrouwen in de wil van de Vader; en voor de Kerk is het juist deze gehoorzaamheid tot het einde, deze volmaakte nederigheid van de Zoon die het fundament vormt, het begin van zijn overwinning. De Vader verlangt naar deze dood, de Zoon aanvaardt hem en onthult een onvoorwaardelijk geloof in de volmaaktheid van de wil van de Vader, in de noodzaak van dit offer van de Zoon door de Vader. Psalm 118 is de psalm van die gehoorzaamheid, en daarom de aankondiging dat in gehoorzaamheid de triomf is begonnen…
De ontmoeting met de dood
Maar waarom verlangt de Vader naar deze dood? Waarom is het nodig? Het antwoord op deze vraag vormt het derde thema van onze dienst, en komt als eerste naar voren in de ‘lofprijzingen’ die volgen op elk vers van Psalm 118. Ze beschrijven de dood van Christus als Zijn afdaling in het dodenrijk. “Hades” in de concrete bijbelse taal betekent het rijk van de dood, die staat van duisternis, wanhoop en vernietiging die de dood is. En omdat het het rijk van de dood is, dat God niet heeft geschapen en dat Hij niet heeft gewild, betekent het ook dat de Prins van deze wereld almachtig is in de wereld. Satan, zonde, dood – dit zijn de “dimensies” van Hades, de inhoud ervan. Want de zonde komt van Satan en de dood is het gevolg van de zonde — “de zonde is in de wereld gekomen en door de zonde de dood” (Romeinen 5:12). “De dood heerste van Adam tot Mozes” (Romeinen 5:14), is het hele universum een kosmische begraafplaats geworden, veroordeeld tot vernietiging en wanhoop. En daarom is de dood “de laatste vijand” (1 Korintiërs 15:20) en zijn vernietiging vormt het uiteindelijke doel van de menswording. Deze ontmoeting met de dood is het “uur” van Christus waarvan Hij zei “hiervoor ben ik tot dit uur gekomen” (Johannes 12:27)… Nu is dit uur gekomen en de De Zoon van God gaat de Dood binnen.De Vaders beschrijven dit moment meestal als een duel tussen Christus en de Dood, Christus en Satan. Want deze dood zou de laatste triomf van Satan zijn, of zijn beslissende nederlaag. Het duel ontwikkelt zich in verschillende fasen. In eerste instantie lijken de krachten van het kwaad te zegevieren. De Rechtvaardige wordt gekruisigd, door iedereen in de steek gelaten en ondergaat een schandelijke dood. Hij wordt ook de deelnemer van “Hades”, van deze plaats van duisternis en wanhoop… Maar op dit moment wordt de echte betekenis van deze dood onthuld. Degene die aan het kruis sterft, heeft het leven in zich, dwz hij heeft het leven niet als een geschenk van buitenaf, een geschenk dat daarom van hem kan worden weggenomen, maar als zijn eigen wezen. Want Hij is het Leven en de Bron van al het leven. “In Hem was leven en leven was het licht van de mens.” De mens Jezus sterft, maar deze Mens is de Zoon van God. Als mens kan Hij werkelijk sterven, maar in Hem gaat God Zelf het rijk van de dood binnen, neemt deel aan de dood.
Daarin is de man die sterft God, of om preciezer te zijn, de God-mens. God is de Heilige Onsterfelijke; en alleen in de eenheid “zonder verwarring, zonder verandering, zonder verdeeldheid, zonder scheiding” van God en mens in Christus kan de menselijke dood door God worden “aangenomen” en van binnenuit worden overwonnen en vernietigd, “vertrapt door de dood…” “
De dood wordt overwonnen door het leven
Nu begrijpen we waarom God die dood verlangt, waarom de Vader Zijn Eniggeboren Zoon eraan geeft. Hij verlangt naar de redding van de mens, dwz dat de vernietiging van de dood geen daad van Zijn macht zal zijn (“Denkt u dat ik geen beroep kan doen op mijn Vader en dat hij mij onmiddellijk meer dan twaalf legioenen engelen zal sturen? ” Mattheüs 26:53), geen geweld, zelfs een reddende, maar een daad van die liefde, vrijheid en vrije toewijding aan God, waarvoor Hij de mens heeft geschapen. Want elke andere verlossing zou in strijd zijn geweest met de aard van de mens en daarom geen echte verlossing zijn. Vandaar de noodzaak van de menswording en de noodzaak van die goddelijke dood… In Christus herstelt de mens de gehoorzaamheid en de liefde. In Hem overwint de mens zonde en kwaad. Het was essentieel dat de dood niet alleen door God werd vernietigd, maar overwonnen en vertrapt in de menselijke natuur zelf, door de mens en door de mens. “Want zoals door een mens de dood is gekomen, zo is ook door een mens de opstanding van de doden gekomen.” (1 Korintiërs 15:21).
Christus aanvaardt vrijelijk de dood, van Zijn leven zegt Hij dat “niemand het van Mij afneemt, maar Ik leg het uit eigen beweging af”. (Johannes 10:18) Hij doet het niet zonder slag of stoot: “en Hij begon bedroefd en onrustig te worden.” (Matteüs 26:37) Hier wordt de mate van Zijn gehoorzaamheid vervuld, en daarom is hier de vernietiging van de morele wortel van de dood, van de dood als de losprijs voor de zonde. Het hele leven van Jezus is in God zoals elk menselijk leven behoort te zijn, en het is deze volheid van Leven, dit leven vol betekenis en inhoud, vol van God, dat de dood overwint, zijn macht vernietigt. Want de dood is bovenal een gebrek aan leven, een vernietiging van het leven dat zich heeft afgesneden van zijn enige bron. En omdat de dood van Christus een beweging van liefde voor God is, een daad van gehoorzaamheid en vertrouwen, van geloof en volmaaktheid, is het een daad van leven (Vader, in uw handen beveel ik mijn geest – Lukas 23:46) die de dood vernietigt. Het is de dood van de dood zelf…
Dat is de betekenis van Christus’ neerdaling in het dodenrijk, van Zijn dood die Zijn overwinning wordt. En het licht van deze overwinning verlicht nu onze wake voor het Graf.
“Hoe, o leven, kunt u sterven? Of in een graf blijven. Want u vernietigt het koninkrijk van de dood, o Heer, en u wekt de doden van het rijk van Hades op.”
“In een graf legden ze U, o mijn leven en mijn Christus. Maar zie nu, door Uw dood is de dood neergeslagen, en Gij stort de levensstromen uit voor de hele wereld.”
“O, hoe vol was die vreugde! O, hoe groot was die vreugde! Waarmee Gij allen vervulde die door Hades werden vastgehouden, toen Gij Uw licht in die donkere diepten liet schijnen.”
Het leven komt het koninkrijk van de dood binnen. Het Goddelijk Licht schijnt in zijn verschrikkelijke duisternis. Het schijnt voor allen die daar zijn, omdat Christus het leven is van allen, de enige bron van elk leven. Daarom sterft Hij ook voor allen, want wat er ook met Zijn leven gebeurt — gebeurt in het Leven zelf… Deze afdaling in Hades is de ontmoeting van het Leven van allen met de dood van allen:
“Je bent naar de aarde gekomen om Adam te redden, en omdat je hem niet op aarde hebt gevonden, ben je afgedaald om hem te zoeken, zelfs in Hades …”
Verdriet en vreugde vechten met elkaar en nu staat vreugde op het punt te winnen. De “lofzangen” zijn voorbij. De dialoog, het duel tussen leven en dood komt tot een einde. En voor het eerst weerklinkt het lied van overwinning en triomf, het lied van vreugde. Het weerklinkt in de “troparia op Psalm 118”, gezongen bij elke zondagswake, bij het naderen van de dag van de opstanding:
“Het gezelschap van de engelen was verbaasd toen ze zagen dat je gerekend werd tot de doden, en toch, jijzelf, o Heiland, de macht van de dood vernietigde, en met jou Adam opwekte en alle mensen uit de hel bevrijdde.” “Waarom, o vrouwelijke discipelen, vermengt u welriekende kruiden met uw tranen van medelijden? De stralende engel in het graf riep tot de mirre dragende vrouwen: Zie het graf en begrijp het; want de Heiland is verrezen uit het graf.”
Het levengevende graf
Dan komt de prachtige Canon van Grote Zaterdag, waarin nog eens alle thema’s van deze dienst – van de treurzang tot de overwinning op de dood – worden hervat en uitgediept, en die eindigt met deze opdracht: “Laat de hele schepping zich verheugen , en de hele aarde verheugt zich, want Hades en de vijand zijn bedorven. Laat de vrouwen mij ontmoeten met mirre, want ik verlos Adam samen met Eva en al hun nakomelingen, en zal op de derde dag opstaan.’ “En zal opstaan op de derde dag.” Vanaf nu verlicht de paasvreugde de dienst.
We staan nog steeds voor het graf, maar het is aan ons geopenbaard als het levengevende graf. Het leven rust erin, een nieuwe schepping wordt geboren en nogmaals, op de zevende dag, de rustdag, rust de Schepper van al zijn werk. “Het leven slaapt en Hades beeft” — en we denken na over deze gezegende sabbat, de plechtige stilte van Degene die ons leven terugbrengt: “O kom, laat ons ons leven zien, rustend in het graf…” De volledige betekenis , de mystieke diepte van de Zevende Dag, als de dag van vervulling, de dag van prestatie wordt nu onthuld, want
“…De grote Mozes was een mystieke voorafschaduwing van deze dag, zeggende: en God zegende de zevende dag. Dit is de gezegende sabbat; het is de rustdag, en daarop rustte de eniggeboren Zoon van God van al zijn werken. “Hij hield de sabbat in het vlees, door de bedeling van de dood. Maar op deze dag keerde Hij terug door de opstanding. Hij heeft ons het eeuwige leven geschonken, want alleen Hij is goed, de Minnaar van de mensheid.”
We gaan nu rond de kerk in een plechtige processie met de Epitaphios, maar het is geen begrafenisstoet. Het is de Zoon van God, de Heilige Onsterfelijke, die door de duisternis van Hades gaat en aan “Adam van alle generaties” de vreugde van de komende opstanding aankondigt. “Glanzend als de morgen vanaf de nacht”, verkondigt Hij dat “alle doden zullen herrijzen, allen die in de graven zijn zullen leven, en alle geschapenen zullen zich verheugen…” Levensverwachting .We keren terug naar de Kerk We kennen het mysterie van Christus’ levengevende dood al. Hades wordt vernietigd. Hades beeft. En nu verschijnt het laatste thema – het thema van de opstanding.
De sabbat, de zevende dag, bereikt en voltooit de heilsgeschiedenis, met als laatste daad het overwinnen van de dood. Maar na de sabbat komt de eerste dag van een nieuwe schepping, van een nieuw leven geboren uit het graf. Het thema van de opstanding wordt ingehuldigd in het Prokeimenon:
“Sta op, o Heer, help ons en verlos ons, tot eer van uw naam. O God, we hebben met onze oren gehoord.”
Het wordt vervolgd in de eerste les: de profetie van Ezechiël over de dorre beenderen.
(Hoofdstuk 37) “… er waren er heel veel in de vallei; en zie, ze waren erg droog.” Het is de dood die zegeviert in de wereld, en de duisternis, de hopeloosheid van dit universele vonnis tot de dood. Maar God spreekt tot de profeet. Hij kondigt aan dat deze zin niet het uiteindelijke lot van de mens is. De dorre beenderen zullen de woorden van de Heer horen. De doden zullen weer leven. “Zie, Ik zal uw graven openen en u uit uw graven doen opstaan, o mijn volk; en Ik zal u naar huis brengen in het land Israël…” Na deze profetie komt de tweede Prokeimenon, met dezelfde oproep, dezelfde gebed:
“Sta op, Heer mijn God, hef Uw hand op…” Hoe zal het gebeuren, hoe is deze universele Opstanding mogelijk? De tweede les (1 Korintiërs 5:6; Galaten 3:13-14) geeft het antwoord: “een beetje zuurdesem maakt het hele deeg zuur…” Christus, ons Pascha, is dit zuurdesem van de opstanding van allen. Aangezien zijn dood het principe van de dood vernietigt, is zijn opstanding het teken van de opstanding van allen, want zijn leven is de bron van elk leven. En de verzen van het ‘Halleluja’, dezelfde verzen die de paasdienst zullen inluiden, bekrachtigen dit laatste antwoord, de zekerheid dat de tijd van de nieuwe schepping, van de dag zonder avond, is begonnen:’Halleluja!! Laat God sta op en laat Zijn vijanden verstrooid worden, en laat hen die Hem haten vluchten voor Zijn aangezicht … Halleluja!! Terwijl de rook verdwijnt,
Het lezen van de profetieën is voorbij. Toch hebben we slechts profetieën gehoord. We zijn nog steeds in Grote Zaterdag voor het graf van Christus. En we moeten deze lange dag doormaken, voordat we om middernacht horen: “Christus is verrezen!”, voordat we de viering van zijn verrijzenis binnengaan. Dus, de derde les — Mattheüs 27:62-66 — die de dienst voltooit, vertelt ons nogmaals over het graf — “Dus gingen ze heen en maakten het graf veilig door de steen te verzegelen en een wacht te plaatsen.”
Maar het is waarschijnlijk hier, helemaal aan het einde van Orthros, dat de uiteindelijke betekenis van deze ‘middelste dag’ duidelijk wordt. Christus stond op uit de dood, Zijn opstanding zullen we vieren op Paasdag. Deze viering herdenkt echter een unieke gebeurtenis uit het verleden en anticipeert op een mysterie van de toekomst. Het is al Zijn opstanding, maar nog niet de onze. We zullen moeten sterven, het sterven, de scheiding, de vernietiging moeten accepteren. Onze realiteit in deze wereld, in deze ‘eeuw’, is de realiteit van de Grote Zaterdag; deze dag is het echte beeld van onze menselijke conditie. Wij geloven in de opstanding, omdat Christus is opgestaan uit de dood. We verwachten de opstanding. We weten dat de dood van Christus heeft
vernietigde de macht van de dood, en de dood is niet langer het hopeloze, het ultieme einde van alles… Gedoopt in Zijn dood, hebben we al deel aan Zijn leven dat uit het graf kwam. We ontvangen Zijn Lichaam en Bloed, die het voedsel van onsterfelijkheid zijn. We hebben in onszelf het teken, de verwachting van het eeuwige leven… Heel ons christelijk bestaan wordt afgemeten aan deze daden van gemeenschap met het leven van de “nieuwe aeon” van het Koninkrijk… en toch zijn we hier, en de dood is ons onontkoombare aandeel.
Maar dit leven tussen de verrijzenis van Christus en de dag van de gemeenschappelijke verrijzenis, is dat niet precies het leven op de Grote Zaterdag? Is verwachting niet de fundamentele en essentiële categorie van de christelijke ervaring? We wachten in liefde, hoop en geloof.
En dit wachten op “de verrijzenis en het leven van de toekomende wereld”, dit leven dat “met Christus verborgen is in God” (Kolossenzen 3:3-4), dit groeien van verwachting in liefde, in zekerheid; dit alles is onze eigen ‘Grote Zaterdag’. Beetje bij beetje wordt alles in deze wereld transparant voor het licht dat daar vandaan komt, het “beeld van deze wereld” komt voorbij en dit onverwoestbare leven met Christus wordt onze allerhoogste en ultieme waarde.
Elk jaar wachten we op Grote Zaterdag, na deze ochtenddienst, op de Paasnacht en de volheid van Paasvreugde. We weten dat ze naderbij komen — en toch, hoe langzaam is deze nadering, hoe lang duurt deze dag! Maar is de heerlijke stilte van Grote Zaterdag niet het symbool van ons eigen leven in deze wereld? Zijn we niet altijd in de “middelste dag”, wachtend op het Pascha van Christus, ons voorbereidend op de dag zonder avond van Zijn Koninkrijk?
HEILIGE PASCHA
Het feest van de opstanding
Dit is het uitgangspunt voor ons begrip van de heiliging van tijd. Het is de orthodoxe ervaring, die teruggaat tot de apostelen zelf, dat we in het centrum van ons liturgische leven, in het centrum van de tijd die we meten als jaar, het feest van de verrijzenis van Christus vinden. Wat is de opstanding? De opstanding is de verschijning in deze wereld, volledig gedomineerd door de tijd en dus door de dood, van een leven dat geen einde zal hebben. Degene die uit de dood is opgestaan, sterft niet meer. In deze wereld van ons, niet ergens anders, niet in een ‘andere’ wereld, verscheen op een ochtend iemand die de dood voorbij is en toch in onze tijd. Deze betekenis van de opstanding van Christus, deze grote vreugde, is het centrale thema van het christendom; en het is in zijn volheid bewaard gebleven in de liturgie van de Orthodoxe Kerk.
Wij orthodoxen die in het Westen leven, lopen het gevaar deze opstandingsgeest van het christendom te verliezen. We houden ons veel meer bezig met de dood dan met de opstanding, en het kerkelijk leven wordt soms gedomineerd door de begrafenis in plaats van de opstandingsachtige vroomheid. Toch kan niemand de werkelijke structuur van de liturgische jaarcyclus begrijpen, tenzij hij begrijpt dat het middelpunt, de dag die betekenis geeft aan alle dagen en dus aan alle tijden, de jaarlijkse herdenking is van de verrijzenis van Christus met Pascha. einde en altijd het begin. We leven altijd na Pascha, en we gaan altijd naar Pascha. De hele geest en betekenis van het liturgische leven is vervat in Pascha, samen met de daaropvolgende periode van vijftig dagen die culmineert in het feest van Pinksteren, de neerdaling van de Heilige Geest op de apostelen. Deze unieke Paasviering vindt wekelijks zijn weerslag op de Christelijke Zondag, de dag die bijvoorbeeld in de Russen nog steeds Voskresenie, ‘Verrijzenis’, wordt genoemd. Hoewel het u misschien vreemd lijkt, is het belangrijk om te beseffen dat het elke zondag een beetje Pascha is. Ik zeg “Kleine Pascha”, maar het is echt “Grote Pascha”. Elke week komt de Kerk tot dezelfde centrale ervaring: “De verrijzenis van Christus hebben aanschouwd. . .” Elke zaterdagavond, wanneer de priester het evangelie van het altaar naar het centrum van de kerk brengt, nadat hij het evangelie van de verrijzenis heeft gelezen, wordt hetzelfde fundamentele feit van ons christelijk geloof verkondigd: CHRISTUS IS VERREGEN! St. Paulus zegt: “Als Christus niet is opgewekt, is onze prediking ijdel en is uw geloof ijdel” (1 Kor. 15:14). Er valt niets anders te geloven. Dit is het hart van ons geloof;
Pinksteren en Pascha Pinksteren is de vervulling van Pascha. Als u een kalender opent, ziet u dat al onze zondagen zondagen na Pinksteren worden genoemd, en dat Pinksteren zelf vijftig dagen na Pascha valt.
Pinksteren is de vervulling van Pascha. Christus is opgevaren naar de hemel en heeft Zijn Heilige Geest neergezonden. Toen Hij Zijn Heilige Geest in de wereld neerzond, werd er een nieuwe samenleving gesticht, een lichaam van mensen, dat een nieuwe betekenis kreeg. Deze nieuwe betekenis komt rechtstreeks voort uit de opstanding van Christus. We zijn geen mensen meer in een zinloze tijd die naar een zinloos einde leidt. We krijgen niet alleen een nieuwe betekenis in het leven, maar zelfs de dood zelf heeft een nieuwe betekenis gekregen. In het troparion van Pascha zeggen we: “de dood met de dood vertrappen”. We zeggen niet dat Hij de dood met de dood heeft vertrapt door de opstanding, maar door de dood. heeft de dood voor hem een nieuwe betekenis: het betekent het Pascha van de Heer binnengaan, zijn eigen overgang van het oude naar een nieuw leven. Dit is de sleutel tot het liturgische jaar van de Kerk. Het christendom is in de eerste plaats de verkondiging in deze wereld van de verrijzenis van Christus. Orthodoxe spiritualiteit is paschal in zijn innerlijke inhoud, en de echte inhoud van het christelijke leven is vreugde.
We spreken van feesten, en het feest is de uitdrukking van het christendom als vreugde. Wanneer u kinderen onderwijst, brengt u hen niet alleen bepaalde kennis over, maar ook de geest die achter deze kennis zit. U weet dat het enige dat een kind gemakkelijk accepteert, vreugde is.
Maar we hebben ons christendom zo volwassen, zo serieus, zo droevig, zo plechtig gemaakt, dat we het bijna van die vreugde hebben ontdaan. Toch heeft Christus gezegd: “Wie het koninkrijk van God niet als een kind ontvangt, zal het niet binnengaan” (Marcus 10:15 en Lukas 18:17).
Worden als een kind, in de woorden van Christus, betekent in staat zijn tot die vreugde waartoe een volwassene niet meer in staat is, in gemeenschap treden met de dingen, met de natuur, met andere mensen, zonder achterdocht, angst of frustratie. We gebruiken vaak de term genade, maar wat is genade?
Charis betekent in het Grieks niet alleen genade maar ook vreugde. Als ik dit punt zo sterk beklemtoon, is het vanwege mijn zekerheid dat onze eerste boodschap deze boodschap van Paasvreugde moet zijn.
Als we op Paasavond aan de deur van de kerk staan en de priester zegt: “Christus is verrezen”, wordt de nacht, in de woorden van Gregorius van Nyssa, “lichter dan de dag”. Hier ligt de kracht, de echte wortel van de christelijke ervaring. En alleen binnen het kader van deze vreugde kunnen we al het andere begrijpen.
Laten we niet vergeten dat Pasen het echte begin is van ons liturgisch jaar. Het jaar begint “officieel” op 1 september; maar ik spreek hier in termen van het spirituele principe en de basis ervan, omdat Pascha ons begrip van tijd echt opent. De wereld was donker en Iemand bracht licht en warmte. De wereld was verdrietig omdat het een begraafplaats was geworden, en iemand zei: “De dood is niet meer.” Dit is wat Christus deed in deze wereld. Het was koud en zondig
en wreed, en Hij kwam en zei: “Verheug u!”
Dit is de manier waarop Christus Zijn discipelen aansprak. “Blij zijn! Vrede zij met u!” Paasvreugde is dus het begin van de christelijke ervaring.
Passies en afleidingen overwinnen in gebed
God kennen is afhankelijk van een zuiver hart. Maar we merken dat we vervuld zijn van negatieve wereldse gedachten die ons hart vertroebelen en het ons onmogelijk maken om Hem in onze gebeden te ervaren. Aan de basis van ons probleem liggen passies.
Ouderling Aimilianos van Simonopetra geeft ons een ophitsing over hoe we dit probleem overwinnen waar we allemaal mee worstelen. Het is vastgelegd in een nieuw boek, The Mystical Marriage.
Om te beginnen maakt hij ons wakker door ons te vertellen dat als we afgeleid zijn tijdens het bidden, we God niet liefhebben. Hij zegt:
Als iemand zegt: “Ik word afgeleid door gedachten tijdens het gebed”… je kunt er zeker van zijn dat zo iemand God niet oprecht liefheeft en Hem nooit heeft liefgehad.
Onze afleiding betekent dat het belangrijker is om onze aandacht te geven aan een wereldse gedachte dan God. Wanneer we merken dat onze geest afgeleid is, moeten we zoeken om de oorzaak uit te roeien die een passie is. Deze zaak wordt ons idool.
De oudste zegt:
Wanneer er voortdurend een bepaald verlangen in ons opkomt, waarmee ik een bepaalde keten van redeneringen of denkrichting bedoel; wanneer dezelfde dingen ons blijven ophitsen, of wanneer we tegen hetzelfde probleem aanlopen met mensen, of wanneer er iets gebeurt dat we niet leuk vinden of goedkeuren, wat gebeurt er dan? We keren weer terug naar hetzelfde waar we al vijftien of twintig keer over hebben gesproken, of meer dan vijftien of twintig jaar, dit betekent dat we in de greep zijn van een soort passie.
Onze passies komen voort uit onze verlangens. Dit kan een mening zijn over onze werkplek, bazen of collega’s, onze regering, of de kerk en haar geestelijkheid, of vrienden of familieleden. Als we ons realiseren dat dit object van onze gedachte een macht over ons heeft door onze aandacht in gebed op te eisen als een superieure god, kunnen we dan beginnen te zoeken naar het identificeren en vernietigen van de passie die deze macht over ons heeft.
Elk verlangen is een passie. Verlangen houdt in dat we onze Geest, onze gevoelens, richten op iets dat onze gedachten beheerst. Door te verlangen binden we ons aan iets goeds of kwaads. Maar wanneer dit verlangen niet wordt vervuld, ervaren we verdriet. Waarom? Omdat ons ego is ingeperkt. Ons verlangen is gebaseerd op ‘ik wil’. Wanneer geblokkeerd, wordt onze wil niet bevredigd. Met de resulterende frustratie of verdriet worden we zelfgericht en komen we voortdurend terug op wat wordt ontkend. We worden dan van God gescheiden. Onze geest zit vast en is gericht op iets dat onze eigen wil beperkt, wat ‘ik’ voel, geloof of wil.
Deze aandoening kan omslaan in woede. Alles wat de bevrediging van ons verlangen ontkent, wordt een vijand en we worden er vijandig tegenover. Het kan het onvermogen zijn om iets tastbaars te krijgen, om gerespecteerd te worden, om onze mening geaccepteerd te krijgen, of iets anders veroorzaakt door een andere persoon of instelling. De passie of het verlangen wordt op een negatieve manier sterker. We willen alles doen wat we kunnen om te vernietigen wat ons oorspronkelijke verlangen beperkt.
Hierna kan wrok komen. Wanneer dit zich ontwikkelt, hebben we in onze geest permanent oppositie tegen iemand anders gevestigd. Wanneer we ze zien, aan ze denken of in gebed zitten, hebben we gevoelens van vijandigheid jegens hen. Deze negatieve gedachten blijven terugkomen. Als gevolg hiervan zijn we niet langer in staat om liefde of geluk te ervaren en niet in staat om mededogen te tonen. Dit blokkeert ook ons vermogen om God lief te hebben. Daarom zegt Christus ons dat we onze vijand moeten liefhebben, anders vinden we onszelf van Hem gescheiden.
Hoe herstel je van deze aandoening nu zelfs de cellen in onze hersenen zijn verbonden, een manier waardoor deze aandoening permanent lijkt, wat leidt tot repetitieve negatieve gedachten? De oudste vertelt ons dat de uitweg is om te verachten wat we verlangen, wat we niet kunnen hebben of doen. Hij zegt:
Als iemand niet veracht tot datgene waartoe hij geneigd is, waarnaar hij verlangt, zal hij de eeuwige slaaf van zijn lijden blijven, gebonden door duizend ketenen.
Het verachten van wat we verlangen, betekent dat we een verandering nodig hebben in wat onze normale manier van denken is geworden. Dit is het idee van bekering, metanoia. We moeten onze hersenen herprogrammeren, ons denkpatroon veranderen.
De oudste zegt:
“Wat het ook is dat je denkt of gelooft, wat het ook is waar je van denkt te houden, waarvan je geest gehecht is geraakt, je moet het slaan met een goddelijke passie, met haat, en dan zal je passie opzij worden gezet door goddelijke kracht, door goddelijke genade, en je zult het fundament leggen dat je uiteindelijk in staat zal stellen Om God lief te hebben.”
Hij geeft ons een voorbeeld. Stel dat iemand iets tegen je zegt waardoor je denkt dat hij egoïstisch is, een hypocriet of iemand die slechte gedachten heeft. Wat houdt dit in? Het betekent gewoon dat je het niet eens bent met hem of wat hij doet. Het is het ‘ik’ op het werk. Het is jouw ego-gebaseerde visie die tegenover de zijne staat. Dit is geworteld in een passie en je moet deze manier van denken totaal kunnen verachten.
Wanneer deze negatieve gedachten zich over een andere persoon ontwikkelen, zal het weinig goeds doen om er met hem over te praten. Het zal niet eens helpen om zijn visie als juist te zien. Dit zal niets oplossen, omdat de negatieve houding pas later weer zal verschijnen. Ouderling Aimilianos zegt:
Duizend excuses en verklaringen; duizend belijdenissen aan de persoon in kwestie, of aan mijn geestelijke vader, of aan de icoon van Christus; duizend tranen; een eindeloos aantal kniebuigingen, zal niets bereiken. Als ik, dat wil zeggen, de manier waarop ik over anderen denk niet verander en met hen leer leven.
Dus wat moeten we doen?
We moeten leren voelen en denken zoals zij, vertelt hij ons. We moeten in staat zijn om onze eigen gedachten te identificeren met die van de ander. Dit betekent dat we “een volheid van relatie met anderen moeten aangaan. Mijn gezindheid jegens hen moet er een van liefde zijn. ” Weet je nog hoe Christus zei dat je je vijanden moest liefhebben? Tenzij je dit doet, blijf je gevangen door je passie, je eigen egocentrische manier van denken.
Vervolgens stelt hij de voor de hand liggende vraag: “wat als de ander niet goed denkt? ” Laat maar, zegt hij, zolang er geen zonde aan te pas komt. Wanneer je bij hem bent, gedraag je dan op een manier die consistent is met hoe hij denkt, zelfs als het spanning in je veroorzaakt. Als je alleen bent, doe dan wat je denkt dat goed is.
Een voorbeeld dat ik bij mezelf vond, gaat over het volgen van de juiste rubrieken of typicon voor onze diensten. Ik dien bij veel verschillende priesters. Elke priester heeft een iets andere interpretatie van wat juist is die afwijkt van mijn begrip. Het is gemakkelijk om ze te beoordelen met negatieve gevoelens. Misschien zijn ze slecht opgeleid, egocentrisch of respecteren ze de rol van een diaken niet. Ik moest leren om dergelijke oordelen niet te vellen, maar gewoon de manier te volgen die zij denken dat juist is wanneer ze bij een bepaalde priester dienen, in plaats van een slecht gevoel te hebben over waarom ze het niet “op mijn” manier doen. Een andere veel voorkomende situatie is het bezoeken van een niet-orthodoxe die niets weet van vasten en een speciale maaltijd bereidt op een vastendag. In plaats van te oordelen of je spiritueler te voelen, moet je een manier vinden om het offer waarop ze zich hebben voorbereid te waarderen in plaats van hen een les te geven over vasten en je discipline aan hen op te leggen. Er zijn zoveel veelvoorkomende voorbeelden waarbij we enige verwachting hebben over het gedrag van een andere persoon en negatieve interpretaties maken over hun motivaties. Wanneer deze gevoelens permanent worden, worden we tot slaaf gemaakt door onze eigen verlangens of passies.
We moeten niet vergeten dat er geen middenweg is tussen wat ik wil en wat de ander wil. Er is geen reden voor compromissen, hoe je dat ook probeert te doen. Beide opvattingen zijn geworteld in het ego. Het echte probleem is de realiteit van je scheiding van de ander en God als je enige vorm van wrok koestert. Hij adviseert,
“de manier waarop ik mijn persoonlijke, innerlijke reis orde en regel is één ding, en de manier waarop ik mijn relatie met mijn medemensen orde, is een andere. “
We moeten leren om dit onderscheid te maken met liefde en respect voor de ander als het beeld van God. Hij zegt dat we de ander als heilige moeten kunnen vereren en onszelf als de zondaar.
Het proces is er een van onszelf verloochenen. Als we dat doen, gedragen we ons als God. Stel je alle verschillende omstandigheden voor die God in Zijn kinderen moet zien zonder Zijn liefde in te trekken. Om dit te kunnen doen, moeten we voortdurend werken aan het blootleggen van onze passies die voor ons verborgen zijn. Dit betekent dat we diep in onszelf moeten kijken, om ons bewust te worden van waar onze geest steeds naar terugkeert en dan te erkennen dat dit niet de waarheid is.
De les hier is dat als je eenmaal begrijpt dat er een oorzaak is voor je terugkerende gedachten, je afleiding in gebed, je er zeker van kunt zijn dat deze oorzaak een passie is. Als je deze oorzaak eenmaal kent, ken je in heel praktische termen de passie.
Het is niet moeilijk om passies te vinden. Wat is het moeilijk om er iets aan te willen doen. Dit komt omdat, zegt hij,
“we zijn afhankelijk geworden van een vals beeld van onszelf dat we hebben, en we houden het stevig vast om het niet te verliezen. ”
God zoeken, wetende dat onze gedachten ons van Hem scheiden, moeten we ons ware bekering tonen en onze innerlijke motivatie opwekken om de passie te haten, te verachten. Dit houdt de moeilijke taak in om van gedachten te veranderen. Wanneer we dat doen, zullen we ons bevrijd voelen, wedergeboren. God zal ons de genade geven om ons van deze passie te bevrijden.
“Als we willen, kunnen we onszelf corrigeren, kunnen we van gedachten veranderen. Als we dit aan de andere kant niet willen doen, als we de dingen die ons tegenhouden en tegenhouden niet willen minachten en verachten, zullen we voor eeuwig in de greep van de passies blijven… We zullen eeuwig van God gescheiden zijn, nadat we de plaats van de Heer hebben omhelsd en afgoden.”
Referentie: Het mystieke huwelijk: geestelijk leven volgens de heilige Maximos de belijder, door ouderling Aimilianos van Simonopetra, Newrome Press, 2018,
christelijkeinformatiebron 