Irenaeus van Lyon:De kerk als bewaarster van de waarheid….

*****

Het geloof dat God in onze harten heeft gelegd, wekt een verlangen naar de Waarheid. We zoeken die Waarheid overal om ons heen. Maar dat is niet nodig. Deze Waarheid is gemakkelijk te verkrijgen uit het geloof dat door de apostelen is gegeven en door de Kerk is doorgegeven. De Kerk en haar leiders zijn beheerders van die Waarheid en beschouwen het als een heilige taak om die trouw aan de wereld door te geven, zodat zij ons kan leiden naar de Levende Waarheid die ons tot Zich roept.

De Kerk als bewaarster van de waarheid;

“Het is niet nodig de waarheid elders te zoeken, terwijl zij gemakkelijk te verkrijgen is bij de Kerk; want de apostelen hebben, zoals een rijke man die zijn schatten in een bank deponeert, in haar handen overvloedig alles neergelegd wat betrekking heeft op de waarheid. Zo kan ieder mens, wie hij ook is, uit haar de wateren van het leven putten. Want zij is de toegang tot het leven; alle anderen zijn dieven en rovers. Daarom zijn wij verplicht hen te vermijden, en met de grootste zorg te kiezen voor datgene wat tot de Kerk behoort, en ons vast te houden aan de overgeleverde waarheid.

Hoe staat het ermee? Wanneer er onder ons een geschil ontstaat over een belangrijke kwestie, zouden wij dan niet onze toevlucht nemen tot de oudste Kerken waarmee de apostelen voortdurend in contact stonden, en van hen leren wat zeker en duidelijk is met betrekking tot de kwestie die voorligt? Want stel dat de apostelen ons geen geschriften hadden nagelaten—zou het dan niet noodzakelijk zijn de traditie te volgen die zij hebben overgeleverd aan degenen aan wie zij de Kerken hebben toevertrouwd?”

— Tegen de Ketterijen, Boek 3, Hoofdstuk 4 (~180 na Chr.)

++++

Commentaar:

De nederige zekerheid van de apostolische stroom:

Irenaeus spreekt met de rustige zekerheid van iemand die dicht bij de apostolische tijd staat. Hij kent de verwarring van zijn tijd: talloze stemmen, leraars, stromingen, claims op “hogere kennis”. En hij ziet hoe mensen verdwalen wanneer zij de bron verlaten.

Zijn beeld is krachtig:

de Kerk als een bank waarin de apostelen de schat van de waarheid hebben neergelegd.

Niet als bezit, maar als dienst:

de Kerk bewaart, draagt, beschermt en deelt uit.

Wat Irenaeus benadrukt:

De waarheid is niet verborgen, maar gegeven.

Zij is niet een privé-ervaring, maar gemeenschappelijk.

Zij is niet een filosofisch systeem, maar levend water.

Zij is niet iets dat wij zelf moeten uitvinden, maar iets dat wij ontvangen.

En dan zijn meest pastorale gedachte:

Als er twijfel ontstaat, ga terug naar de oudste bronnen, naar de apostolische traditie, naar de gemeenschap die leeft van wat zij ontvangen heeft.

Voor ons vandaag betekent dit:

Terugkeren naar de Schrift.

Terugkeren naar de vroege Kerk.

Terugkeren naar de levende gemeenschap van geloof.

Terugkeren naar de nederigheid van ontvangen in plaats van creëren.

Irenaeus nodigt ons uit om niet te verdwalen in de ruis van meningen, maar te rusten in de stroom van de apostolische overlevering—een stroom die niet opdroogt.

++++

Gebed – Aan de Bewaarster van de Waarheid:

Heer Jezus Christus,

Gij hebt uw waarheid toevertrouwd aan de handen van uw apostelen

en door hen aan de Kerk,

opdat wij niet zouden dwalen,

maar leven zouden vinden.

Bewaar ons hart bij de bron van het levende water.

Maak ons nederig om te ontvangen wat Gij hebt gegeven,

en wijs ons de weg wanneer verwarring ons omringt.

Laat uw Geest ons leiden

naar de eenvoud van het Evangelie,