Clemens van Alexandrië: Clemens van Alexandrië spreekt hier over een thema dat in de vroege Kerk vaak terugkomt: Gods tuchtiging als uitdrukking van zijn goedheid….

Vertaling van de Griekse tekst:

“De noodzakelijke tuchtigingen worden, door de goedheid van de grote toezichthoudende Rechter, opgelegd — hetzij door de dienende engelen, hetzij door allerlei voorlopige oordelen, hetzij door het grote en alomvattende oordeel — om hen die al te zeer verhard zijn, tot bekering te dwingen.”

+++++

Korte duiding van de Griekse tekst:

Clemens gebruikt παιδεύσεις (tuchtigingen) altijd in een pedagogische zin: corrigerend, genezend, niet vergeldend.

De nadruk ligt op ἀγαθότης (goedheid): zelfs oordeel is bij hem een vorm van goddelijke liefde die tot omkeer wil leiden.

ἐκβιάζονται μετανοεῖν betekent letterlijk “tot bekering gedwongen worden”, maar in de context van Clemens gaat het om een laatste, liefdevolle drang tot herstel.

Vertaling van de Engelse tekst:

“Maar zij die zich al te zeer hebben verhard(Ef. 4:19), worden tot bekering gedwongendoor noodzakelijke tuchtigingen, hetzij doorde dienst van de begeleidende engelen, hetzij door allerlei voorbereidende oordelen, of door het grote en laatste oordeel — alles uit de goedheid van de grote, “De noodzakelijke tuchtigingen worden, door de goedheid van de grote toezichthoudende Rechter, opgelegd — hetzij door de dienende engelen, hetzij door allerlei voorlopige oordelen, hetzij door het grote en alomvattende oordeel — om hen die al te zeer verhard zijn, tot bekering te dwingen.”toeziende Rechter

— Stromateis 7.2.12, Clemens van Alexandrië

++++

Commentaar:

Clemens beschrijft Gods tuchtiging als een daad van goedheid. Dat klinkt op het eerste gehoor paradoxaal, maar binnen zijn theologie is het volkomen logisch. Voor Clemens is God niet de straffende rechter die vooral vergeldt, maar de Pedagoog: de liefdevolle Opvoeder die zijn kinderen vormt, geneest en terugroept wanneer ze zich verharden.

De drie vormen van tuchtiging die hij noemt — door engelen, door voorlopige oordelen in het leven, en uiteindelijk door het grote oordeel — zijn geen verschillende soorten straffen, maar verschillende wegen van dezelfde liefde. Ze hebben één doel: de mens die zich afsluit, opnieuw ontvankelijk maken voor waarheid en leven.

  • De dienende engelen verbeelden Gods nabijheid: Hij laat de mens niet los, maar stuurt helpers die richting geven.

  • De voorlopige oordelen zijn de ervaringen die ons wakker schudden: momenten waarop het leven zelf ons confronteert met onze eigen hardheid.

  • Het alomvattende oordeel is voor Clemens geen vernietiging, maar de laatste, alles doordringende uitnodiging tot bekering.

In deze visie is tuchtiging geen straf die de mens breekt, maar een medicijn dat de ziel geneest. Verharding is voor Clemens een ziekte; tuchtiging is de therapie die de mens terugbrengt naar zijn ware bestemming: leven in gemeenschap met God. Zo wordt Gods oordeel niet de tegenpool van zijn goedheid, maar juist de uiterste uitdrukking ervan.

++++

Gebed

Heer, onze God, Gij die ons kent tot in de diepte van ons hart, wij danken U dat uw liefde nooit opgeeft, zelfs niet wanneer wij ons verharden of van U wegdwalen.

Leer ons uw tuchtiging te verstaan als een teken van uw nabijheid, niet als afwijzing maar als roepstem, niet als straf maar als genezing.

Wanneer het leven ons wakker schudt, wanneer wij worden geconfronteerd met onze eigen grenzen, geef dat wij uw hand herkennen die ons terugleidt naar het pad van vrede.

Maak ons hart zacht, opdat wij ons laten vormen door uw wijsheid en groeien in liefde, waarheid en vertrouwen.

Engelen van uw goedheid, omring ons, leid ons, en breng ons steeds dichter bij U, de Bron van alle leven.

Amen.

***************

 

Auteur: Krisbiesbroeck

Christiaan Biesbroeck Licentiaat Theologie/filosofie

Plaats een reactie