St. Augustinus – Traktaat 17 (Joh. 5:1–18)
~400 na Christus
Of het nu in de Wet, of in de Profeten, of in het Evangelie is: het getal veertig wordt ons telkens aanbevolen wanneer het over vasten gaat.
Vasten betekent in zijn brede en ware betekenis: zich onthouden van de ongerechtigheden en de ongeoorloofde genoegens van deze wereld. Dat is het volmaakte vasten:
“Opdat wij, de goddeloosheid en wereldse begeerten verloochenend, matig, rechtvaardig en godvruchtig mogen leven in deze tegenwoordige wereld.”
Welke beloning verbindt de apostel aan dit vasten? Hij vervolgt:
“Verwachtende de zalige hoop en de verschijning van de heerlijkheid van de grote God en onze Heiland Jezus Christus.”
In dit leven vieren wij dus als het ware de veertig dagen van onthouding wanneer wij goed leven en ons afkeren van ongerechtigheid en ongeoorloofde genoegens. Maar omdat deze onthouding niet zonder beloning zal blijven, zien wij uit naar “de zalige hoop en de openbaring van de heerlijkheid van de grote God en van onze Heiland Jezus Christus.”
In die hoop — wanneer zij werkelijkheid wordt — zullen wij ons loon ontvangen: een denarius. Want dat is hetzelfde loon dat de arbeiders in de wijngaard krijgen, zoals u zich ongetwijfeld herinnert.
Een denarius, die zijn naam ontleent aan het getal tien, wordt toegevoegd aan de veertig, zodat het vijftig wordt. Daarom vieren wij vóór Pasen de Quadragesima in arbeid en inspanning, maar na Pasen de Quinquagesima in vreugde, omdat wij ons loon hebben ontvangen.
Aan de gezonde arbeid van het goede werk — dat bij het getal veertig hoort — wordt de denarius van rust en geluk toegevoegd, zodat het getal vijftig wordt.
++++
Commentaar:
Augustinus doet hier iets schitterends: hij verbindt tijd, getal, morele levensstijl en eschatologische hoop tot één spirituele beweging.
1.Vasten is meer dan voedsel laten
Voor Augustinus is vasten niet in de eerste plaats lichamelijk, maar moreel en geestelijk:
je onthoudt je van ongerechtigheid,
je laat ongeoorloofde genoegens los,
je kiest voor een leven dat matig, rechtvaardig en godvruchtig is.
Het gaat dus om een levensstijl, niet om een ritueel.
2. De 40 dagen zijn een symbool van ons hele aardse leven
Ons leven hier is een soort “grote vastentijd”:
een tijd van strijd,
van oefenen in liefde,
van loslaten van wat ons van God verwijdert.
3. De 50 dagen na Pasen zijn een beeld van de voleinding
De denarius — het loon — staat voor de volheid van vreugde die God geeft.
Veertig (onze inspanning) + tien (Gods gave) = vijftig (volheid, Pinksteren, voltooiing).
Augustinus zegt dus:
Ons leven is arbeid, maar onze bestemming is vreugde.
4.De kern: hoop die het leven draagt
De vastentijd is niet somber.
Ze is gericht op de zalige hoop:
de komst van Christus,
de openbaring van Gods heerlijkheid,
de rust en vreugde die Hij schenkt.
Vasten is dus een oefening in verlangen.
++++
Gebed:
Heer Jezus Christus,
Gij die veertig dagen hebt gevast in de woestijn,
leer ons de ware onthouding:
dat wij afstand nemen van alles
wat ons van U verwijdert.
Maak ons matig in onze begeerten,
rechtvaardig in ons handelen,
en godvruchtig in ons hart.
Laat de hoop op uw heerlijkheid
ons dragen in de dagen van arbeid,
en voeg aan onze kleine inspanningen
uw goddelijke denarius toe:
de vreugde die Gij alleen kunt schenken.
Zo mogen wij, door U geleid,
van de veertig naar de vijftig gaan:
van strijd naar vrede,
van verwachting naar vervulling,
van vasten naar verrijzenis.
Amen.
******************
christelijkeinformatiebron 