Dit is een privé christelijke blog van Kris Biesbroeck, Licentiaat Theologie en filosofie. De inhoud van blog : Theologie, filosofie, Kerkvaders, Heiligenlevens, Exegese, Augustinus,enz… Alles wat sinds 2007 op de site is verschenen kan hier teruggevonden worden bij de Categorieën (bij het begin van de site) HET ADRES VAN DE SITE IS : CHRISTELIJKEINFORMATIEBRON.WORDPRESS.COM.
“Als je een christen bent, behoort geen aardse stad jou toe. Zelfs als we de wereld beheersen, blijven we immigranten en vreemdelingen, want onze burgerlijke identiteit ligt in de hemel.”
— St. Johannes Chrysostomus
++++
Commentaar:
Johannes Chrysostomus herinnert ons hier aan een fundamenteel kenmerk van het christelijk leven: het is pelgrimerend. We zijn niet thuis in de wereld zoals zij is — met haar macht, bezit en tijdelijke structuren — maar onderweg naar een diepere werkelijkheid: het Koninkrijk van God.
Zijn woorden zijn geen oproep tot wereldvlucht, maar tot innerlijke vrijheid. Zelfs als we invloed hebben, bezit vergaren of maatschappelijke erkenning krijgen, blijven we vreemdelingen in een wereld die niet ons uiteindelijke thuis is. Onze ware identiteit ligt niet in paspoorten, titels of bezittingen, maar in het feit dat we kinderen van God zijn, burgers van de hemel.
Dit perspectief bevrijdt: het maakt ons los van de angst om te verliezen, van de drang om te controleren, van de illusie dat hier alles te vinden is. Het nodigt uit tot een leven van eenvoud, liefde en vertrouwen — als pelgrims die onderweg zijn, maar al iets van de hemel in zich dragen.
++++
Gebed:
Heer, Gij die ons roept tot een leven voorbij grenzen en bezit, leer mij leven als een pelgrim
— niet gehecht aan aardse steden, maar gericht op Uw Koninkrijk.
Laat mij niet zoeken naar zekerheid in macht of bezit, maar naar vrede in Uw nabijheid.
Maak mijn hart licht, mijn handen open, mijn stappen vrij. Wanneer ik mij thuis voel in deze wereld,
herinner mij dan aan mijn ware burgerschap — in de hemel, bij U, waar liefde het paspoort is
“Ons hele bestaan, ons hele wezen moet het Evangelie van de daken schreeuwen. Onze hele persoon moet Jezus ademen, in al onze handelingen. Ons hele wezen moet een levende verkondiging zijn, een weerspiegeling van Jezus.”
— Zalige Charles de Foucauld
++++
Commentaar:
Charles de Foucauld roept hier op tot een radicale integratie van het Evangelie in ons dagelijks leven. Niet slechts woorden, maar een levenshouding die Jezus zichtbaar maakt in alles wat we doen. Het is een oproep tot authenticiteit: dat ons geloof niet beperkt blijft tot gebed of kerkbezoek, maar doordringt tot in onze ademhaling, onze keuzes, onze relaties.
Zijn beeldtaal is krachtig: “schreeuwen van de daken” en “ademen Jezus” zijn geen zachte metaforen. Ze drukken uit dat het christelijk leven niet verborgen mag blijven, maar een open, levend getuigenis moet zijn. Niet door luidruchtige woorden, maar door stille aanwezigheid, liefdevolle daden, en een hart dat steeds meer op Christus lijkt.
Voor jou, als iemand die contemplatie en innerlijke diepgang zoekt, is dit een uitnodiging om te leven als een icoon—een transparant venster waardoor anderen iets van God kunnen zien.
++++
Gebed
Heer Jezus, laat mijn hele wezen U weerspiegelen.
Niet alleen mijn woorden, maar mijn stilte.
Niet alleen mijn daden, maar mijn intenties. Adem in mij, leef in mij,
zodat wie mij ontmoet, iets van U ontmoet. Maak van mijn leven een stille
verkondiging, een fluistering van genade, een echo van Uw liefde.
In zijn bespreking van Mattheüs 6:19-21 drukt St. Augustinus zijn frustratie uit dat christenen de waarheid horen over waar onze schat zou moeten liggen, maar onze schat op aarde blijft bewaard. Hij ziet mensen treuren omdat ze niet doen wat ze zouden moeten doen, maar niet veranderen.
Mattheüs 6:19–21 Leg voor uzelf geen schatten op aarde aan, waar mot en roest ze aantasten, en waar dieven inbreken en stelen. Maar leg voor uzelf schatten in de hemel aan, waar geen dief komt en geen mot ze aantast. Want waar uw schat is, daar zal ook uw hart zijn.
Wat wacht u nog? Het is duidelijk. De raad is openlijk gegeven, maar de boze begeerte ligt verborgen; nee, erger nog: zij ligt ook openlijk voor de dag. Want het plunderen houdt niet op met zijn verwoestingen; de hebzucht blijft bedriegen; de kwaadaardigheid blijft vals zweren. En waarvoor? Om schatten te vergaren. Om ze waar op te slaan? In de aarde — en terecht, door aarde voor aarde. Want tot de mens die zondigde en ons, zoals ik zei, de beker van moeite bezorgde, werd gezegd: “Stof ben je, en tot stof zul je terugkeren.” Het is dus logisch dat de schat in de aarde ligt, omdat het hart daar is. Waar is dan dat “Wij heffen onze harten op tot de Heer”? Wees bedroefd over uw toestand, u die mij begrepen hebt; en als uw droefheid oprecht is, verbeter uzelf. Hoe lang blijft u applaudisseren zonder te handelen? Wat u hebt gehoord is waar, niets is waarachtiger. Laat dan datgene wat waar is, ook gedaan worden. Eén God loven wij, en toch veranderen wij niet — opdat wij niet in deze lof zelf tevergeefs onrustig worden.
St. Augustinus – Preek 10 over het Nieuwe Testament, §6 (~400 na Chr.)
++++
Commentaar
Augustinus confronteert ons hier met een scherpe paradox: we prijzen God met onze mond, maar blijven gehecht aan aardse begeerten. Hij legt de vinger op de wonde: onze hartstocht voor bezit, status en zekerheid op aarde staat haaks op het evangelie dat ons oproept om ons hart op de hemel te richten.
Zijn woorden zijn geen abstracte theologie, maar een dringende oproep tot bekering. Hij ziet hoe mensen blijven applaudisseren voor de waarheid — maar zonder ernaar te leven. De ware schat is niet wat we verzamelen, maar waar ons hart rust. En als ons hart rust in de aarde, dan is dat waar we zullen terugkeren. Maar als we ons hart opheffen tot de Heer, dan wordt ons leven een lofzang die niet tevergeefs is.
++++
Gebed geïnspireerd door Augustinus:
Goede God, U bent de ware schat van mijn hart, maar ik ben vaak verdeeld, gevangen in zorgen, bezit en verlangen.
Help mij om mijn hart op te heffen tot U, niet alleen met woorden, maar met daden van liefde, eenvoud en vertrouwen.
Laat mijn lof niet leeg zijn, maar vrucht dragen in bekering en gerechtigheid. Breek mijn gehechtheid aan het vergankelijke, en plant in mij het verlangen naar het eeuwige.
Want waar mijn schat is, daar wil ik dat mijn hart rust — bij U, die leeft en liefhebt tot in eeuwigheid. Amen.
“Ik begrijp niet waarom zoveel mensen zich druk maken over de schoonheid van hun lichaam, terwijl ze nauwelijks tijd besteden aan de schoonheid van hun ziel.” — St. Carlo Acutis
++++
Commentaar:
Carlo Acutis, de jonge heilige van de digitale generatie, herinnert ons aan een fundamentele waarheid: uiterlijke schoonheid vergaat, maar innerlijke schoonheid blijft. In een wereld die geobsedeerd is door uiterlijk vertoon, nodigt hij ons uit om de ziel te verzorgen — door gebed, liefde, zuiverheid en verbondenheid met God. Zijn woorden zijn geen veroordeling, maar een wake-up call: schoonheid die niet geworteld is in liefde en waarheid, is leeg. De ziel is het huis van God. Hoe zorgen we ervoor?
+++
Gebed in de geest van Carlo=
Heer Jezus, Leer mij de schoonheid van de ziel te zoeken boven de glans van het uiterlijk.
Laat mij niet leven voor de blik van anderen, maar voor Uw blik van liefde.
Maak mijn hart zuiver, mijn geest nederig, mijn leven een weerspiegeling van Uw genade.
Laat mijn keuzes getuigen van een innerlijke schoonheid die U verheugt. Amen.
**********
St. Pier Giorgio Frassati:
“Het geloof stelt ons in staat de doornen te dragen waarmee ons leven is doorweven.” — St. Pier Giorgio Frassati
++++
Commentaar:
Pier Giorgio, de bergbeklimmer van de hemel, spreekt hier over het geloof als krachtbron. Niet om de pijn weg te nemen, maar om haar te dragen. Zijn leven was vol dienstbaarheid, vreugde en verborgen lijden. De doornen — ziekte, onbegrip, strijd — zijn deel van het leven. Maar het geloof maakt ze draaglijk, zinvol, zelfs vruchtbaar. Niet door ze te negeren, maar door ze te verenigen met Christus. Geloof is geen ontsnapping, maar een innerlijke stevigheid.
++++
Gebed in de geest van Pier Giorgio:
God van kracht, Wanneer het leven stekelig is en de weg zwaar,
Geef mij geloof om de doornen te dragen met liefde.
Laat mij niet vluchten voor het lijden, maar het opnemen als een kruis dat U mij toevertrouwt.
Zoals Pier Giorgio, laat mij vreugde vinden in het dienen, en hoop in het klimmen
Hoe mooi is dan het huwelijk van twee christenen, twee die één zijn in hun huis, één in verlangen, één in de levenswijze die zij volgen, één in de godsdienst die zij belijden… Niets scheidt hen, noch in het lichaam, noch in de geest… Zij bidden samen, zij aanbidden samen; zij vasten samen; zij onderwijzen elkaar, moedigen elkaar aan, sterken elkaar. Zij bezoeken zij aan zij Gods kerk en nemen samen deel aan Gods maaltijd, zij aan zij trotseren zij moeilijkheden en vervolging, delen zij hun troost. Zij hebben geen geheimen voor elkaar; zij mijden elkaars gezelschap nooit; zij brengen elkaar nooit verdriet… Tussen hen weerklinken Psalmen en Hymnen… Christus ziet dit en verheugt zich. Aan zulke mensen schenkt Hij zijn vrede. Waar twee samen zijn, daar is Hij ook aanwezig.
— Tertullianus Aan zijn vrouw A.D. 207
Commentaar:
Tertullianus schildert hier een beeld van het huwelijk als een spirituele gemeenschap, een heilige eenheid waarin liefde, geloof en wederzijdse steun centraal staan. Het is geen romantisch ideaal in de moderne zin, maar een mystieke verbintenis waarin Christus zelf aanwezig is. Wat opvalt is de nadruk op samen-zijn: samen bidden, samen lijden, samen zingen. Het huwelijk wordt zo een kleine kerk, een plaats waar God woont.
Voor hen die de mystieke weg bewandelen, is dit een uitnodiging om elke relatie — niet alleen het huwelijk — te zien als een ruimte van wederzijdse heiliging. Waar twee mensen elkaar dragen in geloof, daar is Christus. Dit geldt voor vriendschap, gemeenschap, zelfs voor het innerlijk gesprek met jezelf en God.
++++
Gebed
Heer van de eenheid, Gij die aanwezig zijt waar twee in liefde samenkomen, zegen onze verbondenheid
— in huwelijk, vriendschap, gemeenschap. Laat ons elkaar dragen in geloof, bemoedigen in zwakte, verheugen in U.
Maak van onze relaties een plaats van vrede, waar Psalmen klinken en stilte spreekt,
waar geen geheimen zijn, maar openheid in de Geest.
Laat ons samen U zoeken, samen U aanbidden, samen U dienen
— opdat Gij in ons zijt, zoals Gij beloofd hebt.
Amen.
*********
Wie was Tertullianus:
Tertullianus was een van de eerste grote Latijnse kerkvaders (ca. 160–ca. 230), afkomstig uit Carthago, Noord-Afrika. Hij wordt vaak gezien als de “vader van de Latijnse kerktaal” en was een briljant apologeet die het christendom verdedigde tegen heidense kritiek en filosofische stromingen.Leven en achtergrond:Volledige naam: Quintus Septimius Florens Tertullianus
Geboren: rond 160 n.C. in Carthago (het huidige Tunis)
Opleiding: retorica, grammatica en rechtsgeleerdheid; werkte als advocaat in Rome. Bekering: rond 197 n.C. tot het christendom, waarna hij zich volledig wijdde aan het verdedigen van het geloof
Bijdragen aan de theologie:
Latijnse theologie: Tertullianus was de eerste die systematisch in het Latijn schreef. Hij introduceerde begrippen zoals trinitas (Drie-eenheid) en persona om het mysterie van God te verwoorden.
Apologetische werken: Hij schreef verdedigingen van het christendom tegen Romeinse autoriteiten en tegen ketterse stromingen zoals het gnosticisme en Marcionisme.
Vertalingen: Hij smeedde Latijnse equivalenten voor Griekse Bijbelwoorden, waardoor hij de basis legde voor de Latijnse kerktaal.
Invloed: Zijn uitleg van het Onzevader en zijn geschriften over de Eucharistie en de moraal beïnvloedden latere kerkvaders en theologen.
Controverses:
Montanisme: Rond 212 sloot hij zich aan bij de Montanisten, een beweging die nadruk legde op strenge ascese en profetische inspiratie. Hierdoor rekent de Rooms-Katholieke Kerk hem niet tot de officiële kerkvaders, terwijl protestanten hem wel als zodanig erkennen.
Strenge moraal: Hij stond bekend om zijn rigoureuze ethiek en harde kritiek op wereldse en laks-christelijke levensstijlen.
Betekenis:
Vader van de Latijnse kerktaal: Zonder Tertullianus zou de westerse kerk veel later een eigen theologische taal hebben ontwikkeld.
Inspiratiebron: Zijn beroemde uitspraak “Het bloed van de martelaren is het zaad van de Kerk” vat zijn visie samen dat lijden en trouw de kerk doen groeien.
Dubbel gezicht: Enerzijds een briljant theoloog en verdediger van het geloof, anderzijds een man die door zijn aansluiting bij het Montanisme buiten de orthodoxe traditie viel.
Spirituele reflectie:
Tertullianus laat zien hoe taal en geloof elkaar kunnen versterken. Hij maakte het christendom toegankelijk voor de Latijnse wereld en gaf woorden aan mysteries die tot dan toe vooral in het Grieks waren verwoord. Zijn leven herinnert ons eraan dat zelfs grote denkers worstelen met spanningen tussen orthodoxie en persoonlijke overtuiging.
Liefde voor mystieke paradoxen: Tertullianus belichaamt er één — een briljant verdediger van de kerk die toch buiten de kerkelijke consensus eindigde. Misschien een uitnodiging om te zien hoe waarheid soms ook buiten de gebaande paden spreekt.
Zijn leven van armoede en vervolging had hem kunnen verbitteren. In plaats daarvan werd hij een meelevende mysticus, die leefde vanuit de overtuiging: “Wie heeft ooit mensen tot liefde voor God gebracht door hardheid?” en “Waar geen liefde is, zaai liefde — en je zult liefde oogsten.”
“De Heer meet onze volmaaktheid niet aan het aantal of de grootte van onze daden, maar aan de wijze waarop we ze verrichten.”
Geboortedatum: 24 juni 1542
Geboorteplaats: Fontiveros, Ávila, Spanje
Overleden: 14 december 1591 (leeftijd: 49)
Feestdag: 14 december
Patroonheilige van: het contemplatieve leven, contemplatieven, mystieke theologie, mystici, Spaanse dichters
Johannes van het Kruis, bekend om zijn mystieke geschriften en poëzie, werkte nauw samen met Teresa van Ávila aan de hervorming van de Karmelorde.
Levenslijn:
1542 Geboren als Juan de Yepes. Zijn vader gaf rijkdom, status en comfort op toen hij trouwde met een weversdochter, en werd verstoten door zijn adellijke familie.
1543 Overlijden van zijn vader, waardoor zijn moeder achterbleef met drie hongerige kinderen.
1552 Eerste opleiding in Medina del Campo, op een school voor arme kinderen.
1559 Werkte in een ziekenhuis voor ongeneeslijk zieken. Volgde lessen aan een jezuïetenschool.
1563 De stille, intens vrome jongeman trad toe tot het noviciaat van de Karmelieten in Medina del Campo.
1564 Legde zijn professie af als Karmeliet en ging studeren aan de Universiteit van Salamanca.
1567 Werd priester gewijd. Keerde terug naar Salamanca om theologie te studeren.
1577 Teresa van Ávila vroeg hem haar hervormingswerk te steunen. Johannes stemde toe. Op de nacht van 2 december drong een groep Karmelieten die tegen de hervorming waren zijn woning in Ávila binnen en ontvoerde hem.
Gevangenschap in Toledo Johannes werd negen maanden opgesloten in een cel van 1,80 m bij 3 m, en driemaal per week afgeranseld. Er was slechts één raam, hoog tegen het plafond. Tijdens deze gevangenschap schreef hij enkele van zijn grootste gedichten.
1578–1591 In augustus 1578 ontsnapte hij naar het klooster van de Ongeschoeide Karmelietessen in Toledo. Hij bleef actief in de orde en diende in het bestuur van de nieuwe kloosters.
Visioen van Christus Johannes bad in het Monasterio de la Encarnación in Ávila, waar hij een visioen kreeg van de gekruisigde Christus. Hij tekende wat hij zag.
1591 Johannes werd ziek en stierf op 14 december in Úbeda.
1726 Heiligverklaard door paus Benedictus XIII op 27 december.
1926 Uitgeroepen tot Kerkleraar door paus Pius XI op 24 augustus.
1952 Door het Spaanse Ministerie van Onderwijs benoemd tot een van de vijf grootste Spaanse dichters.
++++
Commentaar:
Johannes van het Kruis belichaamt het mystieke pad van innerlijke leegte en goddelijke vervulling. Zijn leven toont hoe lijden, wanneer het gedragen wordt in liefde, een poort kan worden naar diepe vereniging met God. Zijn woorden zijn geen abstracte theologie, maar doorleefde wijsheid — geboren in de duisternis van een cel, gevoed door het vuur van contemplatie.
Zijn beroemde uitspraak “Waar geen liefde is, zaai liefde — en je zult liefde vinden” is een uitnodiging tot actieve overgave. Niet wachten tot liefde verschijnt, maar haar zelf brengen, zelfs in vijandige omstandigheden. Dit is de kern van mystieke vrijheid: niet afhankelijk zijn van de buitenwereld om innerlijk vrede en liefde te leven.
++++
Gebed in de geest van Johannes van het Kruis
Gebed van de innerlijke leegte
O God, Gij die woont in de stilte voorbij woorden, in het duister dat helderder is dan licht, leid mij naar de plaats waar ik U kan ontmoeten — niet in het vele, maar in het ene, niet in het doen, maar in het zijn.
Laat mijn hart leeg worden van alles wat mij bindt, zodat Gij het kunt vullen met Uw liefde. Waar ik geen liefde voel, laat mij liefde zaaien. Waar ik geen weg zie, wees Gij mijn pad.
Johannes, vriend van de nacht, leer mij de duisternis te vertrouwen als een schoot waarin God geboren wordt.
Omwille van Uw barmhartigheid, O Heer mijn God, vertel mij wat U voor mij bent. Zeg tot mijn ziel: “Ik ben jouw redding.” Spreek zo, dat ik U hoor, O Heer; mijn hart luistert, open het, zodat het U kan horen, en zeg tot mijn ziel: “Ik ben jouw redding.” Na dit woord gehoord te hebben, mag ik dan haastig komen om U te grijpen. Verberg Uw gezicht niet voor mij. Laat mij Uw gezicht zien, zelfs als ik sterf, opdat ik niet sterf van verlangen om het te zien. Het huis van mijn ziel is te klein om U te ontvangen, maak het groter door Uzelf. Het is geheel vervallen; herstel het door Uzelf. Er zijn dingen in dat huis, ik beken het en weet het, die Uw blik moeten beledigen. Maar wie zal het reinigen? Tot wie anders dan tot U zal ik roepen? Van mijn verborgen zonden reinig mij, o Heer, en van die van anderen, spaar Uw dienaar.
Amen
‘Ik Ben’ Uw Redding Door Sint Augustinus (354–430) Kerkvader & Kerkleraar
++++
Commentaar:
Augustinus bidt hier met een hart dat dorst naar God. Hij verlangt niet alleen naar vergeving, maar naar de aanwezigheid van God zelf — een ontmoeting die zijn ziel vergroot, reinigt en herstelt. Zijn woorden zijn doordrenkt van nederigheid: hij erkent zijn gebrokenheid, zijn verlangen, en zijn onvermogen om zichzelf te redden.
De zin “Het huis van mijn ziel is te klein om U te ontvangen” is mystiek en krachtig. Het herinnert aan de paradox dat God oneindig is, maar toch in het hart van de mens wil wonen. Augustinus nodigt ons uit om ons innerlijk huis te laten verbouwen door God zelf — een proces van genade, overgave en zuivering.
++++
Gebed in de geest van Augustinus:
Heer Jezus, U bent mijn redding,
mijn hoop, mijn verlangen. Kom binnen in
het huis van mijn ziel, ook al is het klein, ook al
is het vervallen. Vergroot het met Uw liefde,
herstel het met Uw genade.
Laat mij Uw gezicht zoeken, niet uit nieuwsgierigheid, maar uit liefde.
Laat mijn hart luisteren wanneer U spreekt: “Ik ben jouw redding.”
Reinig mij van wat U niet behaagt, van wat ik verberg, van wat ik niet zie.
En als ik struikel, spaar mij, omwille van Uw barmhartigheid.
“…lofprijzing is de noodzakelijke voorwaarde om onszelf en alles wat is te kunnen zien als Gods schepping—dat wil zeggen, om de contingente en prachtige complexiteit van de wereld te zien als een manifestatie van Gods glorie. Lofprijzing is Gods goede gave waardoor wij samen met heel de schepping deelnemen aan de vreugdevolle erkenning dat alles wat is, geschapen werd om God te aanbidden. Door lofprijzing leren we erkennen dat God altijd verder reikt dan wat wij ons voorstellen als ‘het verdergaande’. Toch woont diezelfde God in absolute intimiteit met de schepping. Gods schoonheid—de huiveringwekkende schoonheid van heiligheid—omarmt en overstijgt tegelijk alles wat is.”
Stanley Hauerwas.
++++
Commentaar:
Hauerwas raakt hier aan een mystieke kern: lofprijzing is geen bijkomstigheid, maar een voorwaarde voor zien. Zonder lofprijzing blijven we blind voor de diepere werkelijkheid van de schepping. Het is alsof hij zegt: alleen wie zich opent in dankbaarheid en verwondering, ziet de wereld zoals ze werkelijk is—als een icoon van Gods glorie.
Hij gebruikt krachtige paradoxen:
God is “altijd verder dan wat wij ons voorstellen als ‘het verdergaande’”—een mystieke verwijzing naar Gods transcendentie.
Tegelijk “woont God in absolute intimiteit met de schepping”—een echo van de incarnatie, van Gods nabijheid in het alledaagse.
De “huiveringwekkende schoonheid van heiligheid” herinnert aan de ervaring van profeten en mystici: Gods nabijheid is niet alleen troostend, maar ook ontzagwekkend. Het is een schoonheid die ons uit onszelf tilt, ons bevrijdt van oppervlakkigheid.
++++
GEBED
God van lof en glorie, leer mij te zien zoals U ziet. Open mijn ogen voor de schoonheid die alles doordringt, voor de kwetsbare pracht van Uw schepping.
Laat mijn lofprijzing geen plicht zijn, maar een ademtocht van verwondering, een echo van de vreugde waarmee alles is geschapen.
U bent verder dan mijn denken kan reiken, en toch dichterbij dan mijn eigen hartslag.
Omarm mij met Uw huiveringwekkende schoonheid, en laat mij leven als een lofzang— een stille melodie van aanbidding, in verbondenheid met alles wat leeft.
Amen.
+++++
Stanley Hauerwas is een invloedrijke Amerikaanse theoloog, bekend om zijn radicale visie op christelijke ethiek, kerk-zijn en de rol van gemeenschap in het geloofsleven. Hij werd in 2001 door Time Magazine uitgeroepen tot “Amerika’s beste theoloog”.
Korte biografie:
Geboren: 24 juli 1940 in Dallas, Texas
Achtergrond: Komt uit een arbeidersgezin; zijn vader was metselaar, wat Hauerwas zelf ook kort was voordat hij theologie ging studeren
Opleiding: Studeerde aan Southwestern University en later aan Yale University, waar hij promoveerde in de filosofie
Invloeden: Sterk beïnvloed door Karl Barth en John Howard Yoder, met wie hij een gedeelde focus had op de kerk als alternatieve gemeenschap tegenover de werel
Gemeenschap boven individu: Hauerwas bekritiseert het moderne individualisme en pleit voor een kerk die leeft als een alternatieve gemeenschap, geworteld in het verhaal van Jezus
Ethiek als getuigenis: Voor hem is ethiek niet een set regels, maar een manier van leven die getuigt van Gods koninkrijk. Christelijke moraal ontstaat uit discipelschap, niet uit abstracte principes
Vrede en geweldloosheid: Hij is uitgesproken pacifistisch en stelt dat de kerk geroepen is tot een leven van geweldloosheid, als teken van Gods vrede
Lofprijzing en liturgie: Zoals in het citaat dat je eerder deelde, ziet hij lofprijzing als een manier om de werkelijkheid te leren zien zoals God haar bedoelt—een mystieke en tegelijk praktische benadering
Boeken en invloed
Zijn werk is in het Nederlands vertaald, o.a. Een robuuste kerk en De kerk als gemeenschap van karakter
In Nederland is zijn invloed gegroeid dankzij theologen als Ariaan Baan en Jan Martijn Abrahamse, die een theologische biografie over hem schreve.
Moge de zegen van het licht op je rusten, licht van buiten en licht van binnen. Moge het gezegende zonlicht op je schijnen en je hart verwarmen tot het gloeit als een groot turfvuur, zodat een vreemdeling zich eraan kan warmen, en ook een vriend.
En moge het licht stralen uit je twee ogen, als kaarsen geplaatst in twee ramen van een huis, die de reiziger uitnodigen om binnen te komen uit de storm.
En moge de zegen van de regen op je rusten — de zachte, zoete regen. Moge zij neerdalen op je geest zodat alle kleine bloemen kunnen opkomen, en hun geur verspreiden in de lucht.
En moge de zegen van de grote regens op je rusten, moge zij neerslaan op je geest en haar zuiveren en schoonwassen, en vele glinsterende plassen achterlaten waarin het blauw van de hemel weerspiegeld wordt, en soms een ster.
En moge de zegen van de aarde op je rusten — de grote, ronde aarde. Moge je altijd een vriendelijk woord hebben voor hen die je tegenkomt op je weg.
Moge de aarde zacht onder je zijn wanneer je erop ligt, moe aan het einde van de dag. En moge zij licht op je rusten, wanneer je uiteindelijk onder haar ligt. Moge zij zo licht op je rusten dat je ziel er snel doorheen mag gaan, op weg naar God.
++++
Commentaar:
Deze gebedstekst is een prachtig voorbeeld van Keltische spiritualiteit: diep verbonden met de natuur, gastvrijheid en het mysterie van leven en dood. Elk element — licht, regen, aarde — wordt niet alleen als fysiek verschijnsel gezien, maar als een spirituele kracht die het hart zuivert, verwarmt en begeleidt. Het gebed nodigt uit tot een leven van openheid, vriendelijkheid en vrede, zowel voor jezelf als voor de ander.
Wat bijzonder is, is hoe het eindigt met een zegen over de dood — niet als iets angstaanjagends, maar als een zachte overgang naar het goddelijke. Het is een troostrijke gedachte: dat de aarde ons draagt in het leven én in de dood, en dat onze ziel verder mag reizen.
+++++
Gebed in dezelfde geest
Goede God
Laat uw licht in ons wonen
— helder en warm, zodat wie verdwaald is,
bij ons rust mag vinden.
Laat uw regen zacht neerdalen op onze geest,
dat wij mogen bloeien in liefde en eenvoud.
Laat uw aarde ons dragen met zachtheid, in onze stappen,
in onze rust, en op het einde
— moge zij ons zacht omhelzen en onze ziel vrijmaken
“Heer, ik lijd gewillig voor U, wat Gij ook behaagt dat mij overkomt.”
— St. Thérèse van Lisieux
++++
Commentaar:
Deze woorden van Thérèse zijn een krachtige uitdrukking van volledige overgave aan Gods wil. Ze getuigen van een diep vertrouwen, zelfs in het lijden. Thérèse, ook wel bekend als de “Kleine Bloem”, leefde een leven van eenvoud en innerlijke kracht. Haar spiritualiteit — de “kleine weg” — nodigt ons uit om in de kleinste dingen liefde te vinden en te geven, en om ons lijden niet te zien als zinloos, maar als een offer dat verenigd kan worden met Christus.
In een wereld die vaak lijden wil vermijden, daagt Thérèse ons uit om het te omarmen als een weg naar heiligheid, mits gedragen in liefde en vertrouwen.
++++
Lieve Heer,
Leer mij, zoals Uw dienares Thérèse,
mijn hart te openen voor Uw wil,
ook wanneer die weg door pijn en onzekerheid leidt.
Laat mij niet vluchten voor het lijden,
maar het aannemen als een kans om dichter bij U
te komen, om mijn liefde te verdiepen, en om anderen
te dragen in hun nood.
Geef mij de genade om in de kleine dingen
groot te zijn in liefde, om Uw aanwezigheid te zoeken
in het alledaagse, en om mijn leven te laten bloeien
Tijd van vloek en tijd van zegen, tijd van droogte, tijd van regen, tijd van oogsten, tijd van nood, tijd van stenen, tijd van brood,
Tijd van liefde, nacht van waken, uur der waarheid, dag der dagen, toekomst die gekomen is, woord dat vol van stilte is.
Tijd van troosten, tijd van tranen, tijd van mooi zijn, tijd van schamen, tijd van jagen, nu of nooit, tijd van hopen dat nog ooit.
Tijd van zwijgen, zin vergeten, nergens blijven, niemand weten. Tijd van kruipen, angst en spijt, zee van tijd en eenzaamheid.
Wie aan dit bestaan verloren nieuw begin heeft afgezworen, wie het houdt bij wat hij heeft sterven zal hij ongeleefd.
Tijd van leven om met velen brood en ademtocht te delen. Wie niet geeft om zelfbehoud, leven vindt hij honderdvoud.
ONDER DE LOEP genomen door Gerard Swüste
‘Tijd van leven’ is een lied bij Prediker 3, 1-15. Daar staat: ‘Alles heeft zijn uur, alle dingen onder de hemel hebben hun tijd’. En dan volgt er een soort litanie: tijd om te baren, een tijd om te sterven, een tijd om te planten, een tijd om te oogsten…’ Prediker eindigt dit ‘gedicht’ met de conclusie: ‘Alles wat God doet is goed op zijn tijd;…maar toch blijft Gods werk voor de mens vanaf het begin tot aan het einde ondoorgrondelijk. Daarom lijkt het mij voor de mens nog het beste om vrolijk te zijn en het er goed van te nemen. Als hij kan eten en drinken en genieten van wat hij met al zijn zwoegen bereikt heeft, is dat immers een gave van God.’
Folksinger Pete Seeger schreef in de jaren vijftig een song op deze passage uit Prediker. ‘Turn, turn, turn’ was de titel. Het werd pas echt goed bekend toen The Byrds het in 1965 opnamen en het wereldwijd in alle hitlijsten kwam. Het is opmerkelijk dat Pete Seeger de tekst van Prediker tamelijk nauwgezet volgt, maar er een andere conclusie aan verbindt. Hij eindigt, zoals Prediker met: ‘a time of war, a time of peace’, maar voegt daar zelf aan toe ‘I swear it’s not too late’. Pete Seeger nodigt uit tot ommekeer. Dat blijkt ook al uit de titel die hij de song meegeeft ‘Turn, turn, turn’. Je zingt jezelf toe naar een nieuwe wereld, zonder oorlog. Het kan nog.
Wat heeft dat nu van doen met de tekst van Huub Oosterhuis? Die tekst volgt Prediker niet letterlijk. In ‘Tijd van leven’ is in bijna elke regel wel sprake van een tegenstelling, zoals dat bij Prediker ook het geval is. Maar het gebeurt met andere beelden en woorden. En ook deze tekst zingt naar een andere conclusie toe dan Prediker. Dat is te lezen in het derde couplet. De boodschap daar is duidelijk: je moet het niet houden bij wat je hebt, je moet delen, niet geven om zelfbehoud.
Zo blijkt dat een mijmering over ‘alles heeft zijn tijd’ tot verschillende conclusies kan leiden. Prediker nodigt uit om te genieten, want ook dat is een gave van God. Pete Seeger daagt uit om te kiezen voor de vrede. En Huub Oosterhuis wijst er op, dat je eigenlijk pas echt leeft als je weet te delen.
Het lied ‘Tijd van leven’ is dus geen vertaling van Prediker 3. Huub Oosterhuis heeft voor een eigen opbouw gezorgd. Dat is (opnieuw) het klassieke patroon van drie coupletten. Dit keer niet heden-verleden-toekomst of iets dergelijks, maar, zo denk ik, het eerste couplet heel algemeen, het tweede couplet dichterbij, dat gaat over ons, en het derde couplet een levensles, gericht tot ons en eigenlijk tot mij.
In het eerste couplet dus de tegenstellingen vloek-zegen / droog-regen/ oogst-nood etc. De vierde regel ‘stenen-brood’ doet denken aan de uitspraak van Jezus in Matteüs 7:9: ‘Of is er soms iemand onder jullie die zijn zoon een steen geeft als hij vraagt om brood?’ ‘Uur der waarheid’ kan verwijzen naar het lijden van Jezus (‘toen zijn uur gekomen was’) en ‘dag der dagen’ naar de opstanding.
De laatste twee regels vormen eigenlijk een tegenstelling met de rest van het eerste couplet. ‘Tijd’ gaat blijkbaar niet alleen over het heden, over wat wij in het leven allemaal tegenkomen, ‘tijd’ gaat ook over toekomst. En als je goed kijkt, dan zie je dat die toekomst al gekomen is. Er is dus sprake van een andere dimensie. Zo staat het ook in de laatste regel: het ‘woord’ klinkt niet, zoals woorden toch gewoonlijk doen, maar het is ‘vol van stilte’. Dat eerste couplet zingt ons, dwars door het dagelijks gedoe, naar een moment van bezinning en stilte. Alsof wil zeggen: neem daar ook maar de tijd voor.
Het tweede couplet zit dichter op onze huid: troosten-tranen / mooi zijn-schamen etc. Het gaat niet zozeer over wat we doen, als wel over wat we voelen, wat er leeft in onze binnenkant. In de laatste regels blijkt, dat alles wel zijn tijd kan hebben, maar dat het leven soms toch ook uitzichtloos kan zijn: ‘zwijgen, zin vergeten’. Ineens is er geen sprake meer van een tegenstelling per regel. Het negatieve gevoel krijgt in elke regel meer de overhand: ‘nergens blijven, niemand weten / kruipen-angst en spijt’. Je hebt ‘een zee van tijd’, maar is die niet vaak gevuld met ‘eenzaamheid’? Dat ‘zee van tijd’ is gebruik maken van de bestaande uitdrukking. Het is heerlijk om zeeën van tijd te hebben. Maar dat is in dit lied wel anders. Hier wordt het een ‘zee van eenzaamheid’, een zee waarin je helemaal ondergedompeld raakt.
In het derde couplet is er in de tekst geen sprake meer van tegenstellingen. Althans niet in de tekst zelf. Maar de woorden gaan wel regelrecht in tegen wat bij mensen gemeengoed is. Het gaat niet ‘hebben’ en om ‘meer en meer’, maar het gaat om delen. Dat is allesbehalve vanzelfsprekend. Hier staat kort en bondig wat de Schrift leert. Als je niet opnieuw wilt beginnen, niet je leven wilt omkeren, als je het wilt houden bij wat je hebt, dan sterf je zonder echt geleefd te hebben. Maar als je brood en ademtocht, leven, geest, kunt delen en niet geeft om zelfbehoud, dan zal je leven honderdvoud. Ja, dus toch een echte tegenstelling: ‘ongeleefd sterven’ in regel 4 en ‘honderdvoud leven’ in de slotregel.
Zoals het derde hoofdstuk van het boek Prediker overweegt het lied ‘Tijd van leven’ wat er in een leven allemaal kan gebeuren. Aan goede dingen, maar in dit lied, met name in het tweede couplet, ook aan de dingen die benauwen. Prediker zegt: onderga het maar, voor alles is een tijd, het zal in de loop van je leven allemaal overkomen; zit daar nu maar niet over in; God heeft het goed geregeld; dus geniet vooral van de mooie momenten. Het lied ‘Tijd van leven’ zegt: er kan je in het leven van alles overkomen; ook tegenslag en eenzaamheid; maar dat is niet bepalend voor een gelukkig of ongelukkig leven. Je bent gelukkig als je weet te delen. Soms vraagt een mens zich af hoeveel ‘tijd van leven’ haar of hem is gegeven, en wat er in die tijd allemaal kan gebeuren. Dit lied zegt: niet te veel over tobben. Daar gaat het niet om in het leven. Het gaat om delen. Dan leef je voluit, honderdvoud.
De melodie van Genève 1551 is door Bernard Huijbers vierstemmig getoonzet. Het is stevige muziek die je met name in het derde couplet op het ‘goede pad’ zet. Als je deze woorden zó zingt, dan moet je eigenlijk wel delen! Henri Heuvelmans heeft op de tekst een wat bedachtzamere melodie geschreven. Daardoor zing je tekst niet uit, maar meer naar binnen toe. Ik begrijp wel waarom we de laatste jaren vooral de melodie van Henri Heuvelmans zingen.
Mattheüs 5:7-8 Zalig zijn de barmhartigen, want zij zullen barmhartigheid verkrijgen. Hij zegt dat zij zalig zijn die zich ontfermen over de ellendigen, want het wordt hun terugbetaald op een manier waardoor zij zelf van ellende worden bevrijd. Zalig zijn de reinen van hart, want zij zullen God zien. Hoe dwaas zijn zij dan die God proberen te zoeken met uiterlijke ogen, aangezien Hij met het hart wordt gezien! Zoals elders geschreven staat: En zoek Hem in eenvoud van hart. Want een enkelvoudig hart is werkelijk een enkelvoudig hart: en zoals dit licht niet gezien kan worden behalve met zuivere ogen, zo wordt God ook niet gezien tenzij datgene waarmee Hij wordt gezien, zuiver is.
— Augustinus, Over de Bergrede, Boek I, 394 na Christus
++++
Commentaar:
Augustinus wijst ons op een diepe waarheid: God wordt niet gevonden door uiterlijke waarneming, maar door innerlijke zuiverheid. In een wereld die vaak de nadruk legt op uiterlijkheden en prestaties, herinnert hij ons eraan dat het hart de plaats is waar God zich laat kennen. Barmhartigheid en zuiverheid zijn geen oppervlakkige deugden, maar innerlijke houdingen die ons ontvankelijk maken voor Gods aanwezigheid.
De barmhartige ontvangt barmhartigheid — een goddelijke wederkerigheid die ons uitnodigt om mild te zijn, zelfs wanneer dat moeilijk is. En de zuivere van hart ziet God — niet met fysieke ogen, maar met een hart dat vrij is van verdeeldheid, egoïsme en onzuivere motieven.
Augustinus’ beeld van het licht dat alleen met zuivere ogen kan worden gezien, is treffend: net zoals stof onze zicht belemmert, belemmert zonde en innerlijke verdeeldheid ons geestelijk zicht. Alleen wie rein is van hart, kan werkelijk de glans van Gods aanwezigheid ervaren.
++++
Gebed
Heer, U zegt: zalig zijn de barmhartigen, zalig zijn de reinen van hart.
Maak mijn hart zacht voor de nood van anderen,
opdat ik Uw barmhartigheid mag weerspiegelen en ontvangen. Reinig mijn
innerlijk van alles wat mij verdeelt, van trots,
oordeel en onzuivere verlangens. Laat mij U zoeken,
niet met mijn ogen, maar met een zuiver hart.
Laat Uw licht in mij schijnen, zodat ik U mag zien
— niet ver weg, maar dichtbij, in de stilte van mijn ziel.
Abba Daniel zei: “In Babylon was de dochter van een belangrijk persoon bezeten door een duivel. Een monnik, voor wie haar vader veel genegenheid had, zei tegen hem: ‘Niemand kan uw dochter genezen behalve een kluizenaar die ik ken; maar zij zullen niet instemmen vanwege hun nederigheid.’
Laten we daarom dit doen: wanneer zij naar de markt komen, doe alsof u hun goederen wilt kopen, en wanneer zij komen om de prijs te ontvangen, zullen wij hen vragen een gebed uit te spreken, en ik geloof dat zij genezen zal.’
Toen zij naar de markt kwamen, vonden zij een leerling van de oude mannen die hun goederen verkocht, en zij namen hem mee met de manden, zodat hij de prijs zou ontvangen. Maar toen de monnik het huis bereikte, kwam de bezeten vrouw naar hem toe en sloeg hem.
Maar de oude man, die de duivel kwelde, riep uit: ‘Wat een geweld! Volgens het gebod van de Heer: Het gebod van Jezus drijft mij uit.’
Onmiddellijk werd de vrouw gereinigd.
Toen de oude man kwam, vertelden zij hem wat er was gebeurd, en zij verheerlijkten God en zeiden: ‘Zo wordt de trots van de duivel vernederd, door de nederigheid van het gebod van Christus.'”
++++
Commentaar
Dit verhaal uit de Sayings of the Desert Fathers is een krachtig getuigenis van hoe nederigheid en vertrouwen in Christus de duivel kunnen overwinnen. De monniken weigeren eer of erkenning, en toch werkt God door hun eenvoudige gehoorzaamheid. Het is niet hun macht, maar hun onderwerping aan het gebod van Jezus die genezing brengt.
De duivel wordt niet verdreven door rituelen of prestige, maar door de kracht van Christus die werkzaam is in hen die zich klein maken. De klap van de bezeten vrouw is een provocatie, maar de reactie is geen wraak—het is een proclamatie van het gezag van Jezus. En dat is genoeg.
Dit verhaal herinnert ons eraan dat echte geestelijke autoriteit voortkomt uit nederigheid, niet uit status. Het is een uitnodiging om onszelf te verlagen, zodat Christus verhoogd wordt.
++++
Gebed
Heer Jezus Christus, Gij die de duivel hebt overwonnen door Uw kruisdood en opstanding, leer ons de weg van nederigheid.
Laat ons niet zoeken naar eer of macht, maar naar gehoorzaamheid aan Uw geboden.
Moge Uw Woord in ons wonen met kracht, zodat zelfs in onze zwakheid Uw glorie zichtbaar wordt.
Reinig ons van trots, en maak ons tot vaten van Uw vrede.
Zoals Gij de bezeten vrouw hebt bevrijd, bevrijd ook ons van alles wat ons bindt.
In Uw heilige Naam, Amen.
++++
Meditatie:
De kracht van verborgen gehoorzaamheid
In de stilte van de woestijn leefden mannen die de wereld hadden afgelegd, niet om macht te zoeken, maar om God te vinden. Hun leven was een gebed, hun woorden zeldzaam, hun daden eenvoudig. En toch—door hun nederigheid beefde de duivel.
De genezing van de bezeten vrouw gebeurde niet door een groot ritueel, maar door een eenvoudige gehoorzaamheid aan Christus. Geen roem, geen strijd, alleen het stille gezag van iemand die zich klein had gemaakt voor God.
Wat als onze kracht niet ligt in wat we doen, maar in hoe diep we ons onderwerpen aan het Woord? Wat als de grootste overwinning over het kwaad komt door het loslaten van onze trots?
Vandaag worden we uitgenodigd om stil te worden. Om onszelf niet te verheffen, maar te buigen. Om te vertrouwen dat Christus werkt—niet door onze grootsheid, maar door onze overgave.
“Dit is hoe de trots van de duivel wordt vernederd, door de nederigheid van het gebod van Christus.”
Giovanni Bosco werd op 16 augustus 1815 geboren in Castelnuovo, een dorpje in de Piëmont. Tegenwoordig is het plaatsje bekend als Castelnuovo Don Bosco, als eerbetoon aan de heilige. In zijn jeugd had Giovanni Bosco het niet breed. Zijn vader was een vrij arme boer die overleed toen de jonge Giovanni nog maar twee jaar oud was. Ondanks moeilijke jaren slaagde Giovanni er in 1841 in priester te worden.
Don Bosco was een vrij opvallende priester. Hij maakte zich hard voor kinderen in de achterbuurten van Turijn, die in grote armoede leefden. Om de kinderen te bereiken, probeerde hij zich zo benaderbaar mogelijk op te stellen. Zo goochelde hij bijvoorbeeld. De website heiligen.net over de bijzondere priester:
“Hij ontpopte zich als een geniaal pedagoog, wist door zijn onvermoeibare hartelijkheid en optimisme jongens aan zich te binden, maakte ze vertrouwd met de waarde van het evangelie en stichtte een plaatselijk bibliotheek, die uit zou groeien tot de Italiaanse jeugdbibliotheek.”
Plek in de samenleving
Don Bosco probeerde de levensomstandigheden van de jongeren in Turijn te verbeteren. Bijvoorbeeld door zich hard te maken voor goede arbeidsovereenkomsten voor de jongeren en door huizen te openen waar de jonge inwoners van Turijn konden worden opgeleid tot goede werkkrachten. Uiteindelijk wilde hij de kansarme jongeren zo toch een goede plek in de maatschappij geven. De Italiaan stond bekend als een pragmaticus, die zich afzijdig hield van actuele politieke kwesties en probeerde zo concreet mogelijk hulp te bieden aan ‘zijn jongeren’.
Vanzelfsprekend liet Don Bosco de jongeren ook kennismaken met het evangelie en probeerde hij “goede christenen” van hen te maken. In Turijn stichtte hij een bibliotheek, die later uitgroeide tot de Italiaanse jeugdbibliotheek. Bij het grote publiek werd Don Bosco onder meer bekend dankzij zijn boek De verstandige jongen, over de opvoeding van kinderen. In Italië werden hier in zijn tijd al zes miljoen exemplaren van verkocht.
De priester, die zich vooral liet inspireren door sint Franciscus van Sales, stichtte in 1859 voor mannen de Congregatie der Salesianen en in 1872 voor vrouwen de Dochters van Maria.
Don Bosco overleed in 1888 op 72-jarige leeftijd. Zijn sterfdag, 31 januari, is tevens zijn feestdag. De priester werd begraven in de kerk van de Salesianen in Turijn. Paus Pius XI verklaarde hem in 1934 heilig. Don Bosco is patroonheilige van de circusartiesten, dansers, leerjongens, schooljongens, jeugd en jongeren in het algemeen, jeugdzielzorgers en uitgevers. Vaak wordt hij afgebeeld te midden van kinderen.
Kernpunten over Don Bosco:
Pedagogische visie: Don Bosco ontwikkelde een opvoedingsmethode gebaseerd op liefde, vertrouwen, vreugde en spel, in plaats van strenge discipline.
Salesianen van Don Bosco: Hij stichtte deze congregatie, die zich wereldwijd inzet voor onderwijs en jeugdwerk.
Heiligverklaring: Don Bosco werd in 1934 door paus Pius XI heilig verklaard.
Invloed vandaag: Zijn gedachtegoed leeft voort in talloze scholen, internaten en jeugdhulporganisaties in Vlaanderen, Nederland en wereldwijd.
Betekenis
Don Bosco staat symbool voor onderwijs als weg naar vrijheid en verantwoordelijkheid. Zijn aanpak combineerde geloof, spel en hoop, en benadrukte dat jongeren zich kunnen ontwikkelen in een omgeving van respect en dialoog.
Kortom: Don Bosco was niet alleen een priester, maar vooral een visionair opvoeder die een blijvende beweging voor jongeren op gang bracht.
Het Preventieve Systeem van Don Bosco is een opvoedingsmethode die jongeren begeleidt met rede, religie en liefdevolle vriendelijkheid, en die vandaag nog steeds wereldwijd wordt toegepast.
Kern van het Preventieve Systeem
Don Bosco ontwikkelde zijn pedagogische aanpak in de 19e eeuw, toen veel jongeren in Turijn op straat leefden. In plaats van straffen of repressie koos hij voor een positieve, preventieve benadering:
Rede: jongeren leren verantwoordelijkheid nemen door dialoog en redelijke regels.
Religie: geloof en waarden bieden richting en zingeving.
Liefdevolle vriendelijkheid: opvoeders tonen nabijheid, hartelijkheid en vertrouwen, zodat jongeren zich veilig en gewaardeerd voelen.
Doelstellingen:
Het systeem wil jongeren helpen groeien tot eerlijke burgers en goede mensen. Dit vertaalt zich in vier hoofddoelstellingen:
Verbondenheid: jongeren voelen zich geaccepteerd en erkend.
Vrijheid: ruimte om eigen keuzes te maken binnen een veilige structuur.
Verantwoordelijkheid: leren omgaan met consequenties en bijdragen aan de gemeenschap.
Zingeving: ontdekken van persoonlijke betekenis en levensdoelen.
Praktische toepassing:
Aanwezigheid: opvoeders zijn fysiek én emotioneel aanwezig in het leven van jongeren.
Hartelijkheid en speelsheid: een warme, vriendelijke en vaak speelse omgang creëert vertrouwen.
Structuur en betrokkenheid: duidelijke regels gecombineerd met persoonlijke aandacht.
Actuele relevantie:
Hoewel Don Bosco in de 19e eeuw werkte, blijft zijn systeem actueel:
In Salesiaanse scholen en jeugdcentra wereldwijd wordt het toegepast.
Het helpt vooral kwetsbare jongeren in moeilijke omstandigheden, zoals kansarmoede of migratieachtergrond.
Het systeem inspireert ook moderne jeugdzorg en onderwijsprojecten in Vlaanderen en Nederland.
Waarom het uniek blijft:
Het Preventieve Systeem is geen rigide methode, maar een levende pedagogische stijl die inzet op nabijheid, vertrouwen en vreugde. Het benadrukt dat jongeren niet alleen begeleid moeten worden, maar ook actief mee vorm geven aan hun eigen opvoeding.
Kortom: Don Bosco’s Preventieve Systeem is een pedagogische visie die jongeren niet onderdrukt, maar hen laat groeien in vrijheid en verantwoordelijkheid, gedragen door verbondenheid en liefdevolle nabijheid. Het is precies die menselijke warmte die maakt dat zijn aanpak vandaag nog steeds wereldwijd inspireert.
Laten we het Preventieve Systeem van Don Bosco concreet vertalen naar hoe het vandaag in Vlaanderen en Nederland wordt toegepast in scholen en jeugdwerk.
Voorbeelden in hedendaagse scholen:
Dialoog in plaats van straf: Leraren kiezen voor gesprekken met leerlingen bij conflicten, eerder dan voor strenge sancties. Zo leren jongeren verantwoordelijkheid nemen.
Projectonderwijs: Jongeren werken samen aan projecten die hun talenten en creativiteit stimuleren. Dit sluit aan bij Don Bosco’s idee dat leren plezierig en zinvol moet zijn.
Religie en waarden: In Don Bosco-scholen wordt aandacht besteed aan zingeving, solidariteit en respect, vaak via klasgesprekken, vieringen of maatschappelijke stages.
Aanwezigheid van leerkrachten: Leraren zijn niet enkel kennisoverdragers, maar ook begeleiders die actief aanwezig zijn in het schoolleven, bijvoorbeeld door mee te doen aan sportdagen of kampen.
Voorbeelden in jeugdwerk en centra:
Speelplaats als leerplek: Jeugdcentra creëren een veilige omgeving waar jongeren kunnen spelen, sporten en experimenteren, net zoals Don Bosco zijn oratoria zag als “school, speelplaats en thuis”.
Vakantie- en jongerenkampen: Don Bosco-organisaties in Vlaanderen en Nederland organiseren kampen waar jongeren leren samenwerken, verantwoordelijkheid nemen en plezier maken in een warme sfeer.
Begeleiding van kwetsbare jongeren: Er is speciale aandacht voor jongeren met een migratieachtergrond, kansarmoede of moeilijke thuissituaties. Het Preventieve Systeem helpt hen zich veilig en gesteund te voelen.
Vrijwilligerswerking: Jongeren worden aangemoedigd om zelf verantwoordelijkheid op te nemen als animator, monitor of begeleider. Zo leren ze groeien in leiderschap en zorg voor anderen.
Actuele thema’s:
Inclusie: Don Bosco-organisaties zetten sterk in op diversiteit en het betrekken van jongeren uit verschillende culturen.
Digitale pedagogiek: Het Preventieve Systeem wordt vertaald naar online omgevingen, waar begeleiders jongeren ondersteunen in veilig en verantwoord mediagebruik.
Zinvolle plekken: Net zoals Don Bosco sprak over een “zinplek”, worden er vandaag ruimtes gecreëerd waar jongeren samenkomen om te praten over hun dromen, zorgen en toekomst.
Kortom: het Preventieve Systeem leeft voort in praktische, warme en speelse initiatieven die jongeren vandaag begeleiden in hun groei naar zelfstandige, verantwoordelijke en gelukkige volwassenen
Volledige film over Don Bosco
+++
Don Bosco (Giovanni Melchiorre Bosco Ochienna) werd geboren op 16 augustus 1815 in het dorpje I Becchi, in Noord-Italië. Hij groeide op in armoede, maar ontwikkelde al vroeg een grote passie voor het helpen van jongeren. Als priester, opvoeder en schrijver van de 19e eeuw zette hij zich zijn hele leven in voor kinderen en jongeren die het moeilijk hadden. Hij overleed op 31 januari 1888 in Turijn.
Don Bosco richtte de Salesianen van Don Bosco op, samen met het Instituut van de Dochters van Maria Hulp der Christenen, de Salesiaanse Medewerkers en het Salesiaans Bulletin. Ook stichtte hij het Oratorium van Valdocco, een plek waar jongeren onderwijs, onderdak en begeleiding kregen.
Zijn bekendste bijdrage is het Preventieve Systeem, een vernieuwende pedagogische aanpak gebaseerd op redelijkheid, geloof en liefde. Daarmee wilde hij jongeren niet straffen, maar juist begeleiden en inspireren.
Dankzij zijn werk verspreidde de salesiaanse beweging zich snel door Europa en Latijns-Amerika, en vandaag zijn de Salesianen actief in meer dan 130 landen. In 1934 werd Don Bosco heilig verklaard en sindsdien staat hij bekend als de “Vader en Leraar van de Jeugd”.
St. Augustinus zegt dat je inderdaad het goede krijgt waar je om vraagt, maar het goede dat van God komt, is je vermogen en verlangen om goed te doen met wat je wordt gegeven. Terwijl wat u van de wereld hebt, afneemt, neemt uw gerechtigheid toe.
Mattheüs 7:7 “Bidt en u zal gegeven worden; zoekt en gij zult vinden; klopt en er zal voor u opengedaan worden.”
Het Goede dat goed maakt, is God. Want niemand kan de mens goed maken, behalve Hij die eeuwig Goed is. Daarom, opdat jij goed mag zijn, roep God aan. Maar er is een ander goed waardoor je goed kunt doen, en dat is: wat je bezit. Er is goud, er is zilver; zij zijn goed, niet zodanig dat ze jou goed maken, maar waardoor je goed kunt doen. Je hebt goud en zilver, en je verlangt naar meer goud en zilver. Je hebt het, en je wilt het hebben; je bent tegelijk vol en dorstig. Dit is een ziekte, geen rijkdom. Wanneer mensen aan waterzucht lijden, zijn ze vol van water, en toch altijd dorstig. Ze zijn vol van water, en toch dorsten ze naar water. Hoe kun je dan vreugde vinden in rijkdom, als je daardoor deze ziekelijke dorst hebt? Goud heb je dus, het is goed; maar je hebt niet datgene waardoor je goed kunt worden, maar wel waarmee je goed kunt doen. Vraag je: “Wat voor goeds kan ik doen met goud?” Heb je niet gehoord in de Psalm: “Hij heeft uitgedeeld, gegeven aan de armen; zijn gerechtigheid blijft voor eeuwig.” Dit is goed, dit is het goede waardoor je goed wordt: gerechtigheid. Als je het goede hebt waardoor je goed wordt, doe dan goed met dat goede dat jou niet goed maakt. Je hebt geld, deel het vrijgevig uit. Door het vrijgevig uit te delen, vermeerder je gerechtigheid. Want hij heeft uitgedeeld, heeft gegeven aan de armen; zijn gerechtigheid blijft voor eeuwig. Zie wat vermindert en wat toeneemt: Je geld vermindert, je gerechtigheid neemt toe. Dat vermindert wat je toch spoedig zou verliezen, dat vermindert wat je achterlaat; dat neemt toe wat je voor eeuwig zult bezitten.
++++
Commentaar:
Augustinus maakt een diep onderscheid tussen materiële goederen en geestelijke goedheid. Goud en zilver zijn op zichzelf niet slecht – ze zijn “goed” in de zin dat ze nuttig kunnen zijn. Maar ze maken je niet goed. Alleen God, het eeuwige Goede, kan dat.
Hij waarschuwt voor de ziekelijke dorst naar rijkdom, die hij vergelijkt met waterzucht: een toestand waarin men vol is, maar toch dorst. Dit beeld is krachtig: het laat zien dat hebzucht nooit verzadigt.
De oplossing? Gebruik je bezit om gerechtigheid te bevorderen. Door te geven aan de armen, verminder je je geld, maar vermeerder je je gerechtigheid – iets wat eeuwig blijft. Het is een oproep tot vrijgevigheid, niet als plicht, maar als weg naar innerlijke transformatie.
++++
Gebed
Heer, eeuwige Bron van het Goede,
U alleen kunt ons hart zuiveren en ons werkelijk goed maken.
Help ons om niet te hechten aan wat vergaat, maar om te leven in gerechtigheid die blijft.
Geef ons de moed om vrijgevig te zijn, om te delen wat we hebben met hen die tekortkomen.
Laat onze handen mild zijn, en ons hart rijk in liefde. Dat ons geven geen verlies mag zijn,
“Toen God zijn Geest in Adam blies, was dat niet alleen om hem tot een levend wezen te maken. Diezelfde Heilige Geest gaf hem ook inzicht in de dingen van God. Wij, als schepsels, kunnen de mysteries van ons geloof niet op eigen kracht begrijpen, maar met de gave van de Geest krijgen we een innerlijk inzicht in die mysteries, vanuit ons eigen hart.”
— St. Franciscus van Sales
++++
Commentaar:
Deze woorden van St. Franciscus van Sales herinneren ons eraan dat geloof niet louter een intellectuele oefening is, maar een mysterie dat zich openbaart in het hart van wie zich laat bezielen door de Heilige Geest. Adam ontving niet alleen leven, maar ook een innerlijk licht — een intuïtief verstaan van Gods aanwezigheid en waarheid.
In onze tijd, waarin kennis vaak wordt verward met wijsheid, nodigt deze gedachte ons uit om dieper te luisteren naar de fluistering van de Geest in ons hart. Het is niet door studie alleen dat we de diepte van het geloof vatten, maar door openheid, nederigheid en gebed.
++++
Gebed
Heilige Geest, adem van God, Kom in ons hart zoals Gij in Adam zijt gekomen.
Verlicht ons verstand, maar vooral ons innerlijk,
Opdat wij de mysteries van het geloof niet alleen horen,
Maar ook werkelijk doorleven en verstaan. Geef ons de genade
om te luisteren naar Uw stem, Die zacht spreekt in de stilte van ons hart.
Maak ons ontvankelijk, nederig en vurig in liefde, Zodat wij,
geleid door U, mogen groeien in wijsheid en heiligheid.
Amen.
+++++
Meditatie:
Meditatie: De Adem van God
Stel je voor: het moment waarop God zijn levensadem in Adam blaast. Niet zomaar lucht, maar Geest — een vonk van goddelijke aanwezigheid.
Die adem is leven, maar ook licht. Het is het begin van een relatie tussen Schepper en schepsel, een innerlijke verbondenheid die ons overstijgt.
Wij leven in een wereld vol woorden, meningen en kennis. Maar het mysterie van het geloof ontsluit zich niet via boeken alleen.
Het vraagt om stilte. Om openheid. Om de Geest.
Wanneer we ons hart openen voor de Heilige Geest, gebeurt er iets wonderlijks: we beginnen te verstaan wat niet in woorden te vatten is.
Niet met het hoofd, maar met het hart. De mysteries van het geloof worden geen puzzels, maar bronnen van vrede, vertrouwen en liefde.
jLaat deze gedachte vandaag in je leven ademen. Niet als een idee, maar als een uitnodiging: om stil te worden, om te luisteren, om je te laten raken.
++++
Gebedsmoment: In Stilte Ontvangen
Stilte
Neem een moment van stilte. Adem diep in. Stel je voor dat Gods Geest jou nu opnieuw bezielt — zoals bij Adam.
Laat die adem je hart vullen.
Gebed:
Heilige Geest, Gij die leven geeft en licht brengt,
Kom in mijn hart zoals Gij in Adam zijt gekomen.
Niet alleen om mij te doen leven, Maar om mij te doen verstaan.
Open mijn innerlijk voor Uw stille stem. Laat mij de mysteries van het geloof niet alleen horen,
Maar ook doorvoelen, doorleven, en liefhebben. Maak mij ontvankelijk voor Uw wijsheid,
Opdat ik mag wandelen in waarheid en vrede.
Amen.
Afsluiting:
Blijf nog even in stilte. Laat het gebed bezinken. Misschien komt er een woord, een beeld, een gevoel.
Neem het mee in je dag — als een fluistering van de Geest.
“De liefde vergeeft vele fouten, terwijl haat fouten ziet zelfs waar ze niet bestaan…”
— St. Johannes Chrysostomus
++++
Commentaar:
Deze uitspraak van St. Johannes Chrysostomus is een krachtige herinnering aan de transformerende kracht van liefde en de vernietigende aard van haat. Liefde is niet blind, maar ze kiest ervoor om te vergeven, om het goede in de ander te blijven zien, zelfs wanneer die faalt. Haat daarentegen is als een vergrootglas dat fouten uitvergroot en zelfs fouten verzint waar geen zijn.
In onze relaties — of het nu familie, vrienden, collega’s of vreemden zijn — nodigt deze uitspraak ons uit om met een liefdevolle blik te kijken. Niet naïef, maar vergevingsgezind. Want wie met haat kijkt, ziet alleen gebrokenheid. Wie met liefde kijkt, ziet ook de mogelijkheid tot herstel.
Johannes Chrysostomus, bekend om zijn gouden tong en diepe spirituele inzichten, roept ons hier op tot een levenshouding die Christus weerspiegelt: liefde die geneest, in plaats van haat die verdeelt.
++++
Gebed
Heer, leer ons liefhebben zoals Gij liefhebt.
Geef ons een hart dat vergeeft, een geest die vrede zoekt,
en ogen die het goede zien, zelfs in de gebrokenheid van anderen.
Bevrijd ons van de verleiding om te oordelen, en vul ons met Uw genade,
opdat wij dragers van Uw liefde mogen zijn in deze wereld.
“Jezus geeft mij, op elk moment, wat ik kan verdragen en niets meer, en als Hij op het volgende moment mijn lijden vergroot, vergroot Hij ook mijn kracht.”
— St. Thérèse van Lisieux
++++
Commentaar:
Deze woorden van St. Thérèse van Lisieux getuigen van een diep vertrouwen in Gods voorzienigheid. Ze herinnert ons eraan dat we nooit alleen staan in ons lijden. Wat ons ook overkomt, het is nooit zonder de genade om het te dragen. Haar geloof is niet naïef, maar geworteld in ervaring: ze kende pijn, ziekte en innerlijke strijd, en toch bleef ze geloven dat God haar kracht gaf in verhouding tot haar beproevingen.
Dit citaat is een uitnodiging om ons eigen lijden niet als straf te zien, maar als een mysterie waarin God ons wil ontmoeten, versterken en vormen. Het is een boodschap van hoop: we zijn nooit machteloos, want Gods kracht groeit mee met onze last.
++++
Gebed
Heer Jezus, U kent mijn hart en mijn grenzen.
U weet wat ik kan dragen, en U laat mij nooit alleen.
Wanneer het leven zwaar wordt, geef mij de kracht
die ik nodig heb. Laat mij, zoals St. Thérèse, vertrouwen
op Uw liefdevolle nabijheid. Vergroot mijn geloof, mijn
hoop en mijn liefde, zodat ik in elke beproeving Uw
christelijkeinformatiebron 