“De Heer Jezus wilde dat degenen wiens ogen Hem zouden moeten herkennen in het breken van het brood. De gelovigen weten wat ik zeg. Ze kennen Christus in het breken van het brood. Niet al het brood, maar alleen dat wat de zegen van Christus ontvangt, wordt het lichaam van Christus.”
Augustinus — “Preken” 234,2 (ca. 400 n.Chr.)
++++++++++
inus — en voor veel christelijke tradities — is de eucharistie niet symbolisch alleen, maar een mysterie waarin Christus echt aanwezig is. Hij nodigt gelovigen uit om Hem te zoeken en te herkennen in de geestelijke handelingen, niet in uiterlijke vormen.
Het is een oproep tot diep geloven: niet alleen zien met je ogen, maar herkennen met je hart.
Augustinus zag de eucharistie als meer dan een ritueel—voor hem was het een mysterievolle ontmoeting met Christus zelf. Zijn visie was diep theologisch en doordrenkt van symboliek, maar ook verrassend concreet in hoe hij sprak over het “breken van het brood.” Hier zijn de kernpunten van wat de eucharistie betekent in zijn context:
Christus herkennen in het breken van het brood. Augustinus verwijst vaak naar het verhaal uit Lucas 24, waarin de leerlingen Jezus pas herkennen bij het breken van het brood.
Voor hem is dat breekmoment geen toevallige handeling, maar een geestelijke openbaring: het brood wordt een teken van Christus’ aanwezigheid.
Van gewoon brood tot lichaam van Christus:
Hij stelt duidelijk dat niet al het brood het lichaam van Christus wordt, maar alleen dat wat is gezegend door Christus zelf.
De transformatie gebeurt door het gebed, de zegen en het geloof van de gemeenschap. Dit weerspiegelt zijn geloof in een sacramentele werkelijkheid: iets zichtbaars (brood) draagt een onzichtbare genade (Christus).
Geloof als voorwaarde voor herkenning:
Je kunt Christus niet herkennen met alleen je ogen—je hebt geloof nodig.
Augustinus spoort gelovigen aan om innerlijk betrokken te zijn bij het sacrament. Het is een mystieke erkenning, geen puur lichamelijke ervaring.
Gedeeld leven en gemeenschap:
De eucharistie betekent ook eenwording van de gelovigen met elkaar en met Christus.
In het breken van het brood wordt niet alleen Christus geopenbaard, maar ook de gemeenschap gesmeed.
+++++++++++++++
Augustinus’ visie op de eucharistie is diep mystiek, theologisch rijk en sterk verbonden met zijn ideeën over gemeenschap, genade en het lichaam van Christus. Moderne opvattingen — afhankelijk van traditie — kunnen daar behoorlijk van afwijken. Laten we de verschillen eens helder uitzetten:
Augustinus’ eucharistievisie:
Werkelijke aanwezigheid: Augustinus geloofde dat Christus werkelijk aanwezig is in het gezegende brood, maar hij legde de nadruk op de geestelijke herkenning van Christus in het breken van het brood.
Mystieke eenwording:
Hij zag de eucharistie als een eenwording van de gelovigen met Christus én met elkaar — het brood als “panis concordiae” (brood van eenheid) en “vinculum caritatis” (band van liefde).
Medicina cotidiana:
De eucharistie is voor hem een dagelijkse geestelijke genezing — Christus als arts en de eucharistie als medicijn tegen de gevolgen van de erfzonde.
Ethische implicatie:
Augustinus koppelde het ontvangen van de eucharistie aan liefde en barmhartigheid: je moet Christus niet alleen herkennen in het sacrament, maar ook in de vreemdeling.
Moderne opvattingen (afhankelijk van traditie)
Traditie:
Eucharistievisie:
Katholiek : Gelooft in transsubstantiatie: brood en wijn veranderen wezenlijk in Christus’ lichaam en bloed.
Orthodox : Geloof in mysterievolle aanwezigheid, zonder filosofische uitleg zoals transsubstantiatie.
Luthers: Christus is werkelijk aanwezig, maar brood en wijn blijven ook fysiek aanwezig (consubstantiatie).
Calvinistisch: Christus is geestelijk aanwezig, niet lichamelijk. De eucharistie is een teken van genade.
Baptistisch: Eucharistie is symbolisch: brood en wijn verwijzen naar Christus, maar zijn Hem niet.
Belangrijkste verschillen:
Mystiek vs. filosofisch: Augustinus spreekt in beelden en mystieke taal; moderne katholieke leer gebruikt filosofische termen zoals “substantie” en “accidenten”.
Gemeenschap centraal: Bij Augustinus is de eucharistie niet alleen individueel, maar een daad van kerkelijke eenheid. Moderne praktijken kunnen meer gericht zijn op persoonlijke devotie.
Genezing en ethiek: Augustinus verbindt de eucharistie met moreel handelen en genezing van de ziel. In moderne contexten ligt de nadruk vaak op herinnering of aanbidding.
Wat zijn de theologische implicaties van deze verschillen?
De theologische implicaties van de verschillen tussen Augustinus’ eucharistievisie en moderne opvattingen zijn diepgaand en raken aan fundamentele vragen over geloof, gemeenschap, sacramenten en kerkstructuur. Laten we ze helder uitwerken:
Augustinus: Christus is werkelijk aanwezig, maar deze aanwezigheid is mystiek en geestelijk. Hij benadrukt de herkenning van Christus in het breken van het brood, niet in een filosofisch omschreven transformatie.
Moderne katholieke leer: Christus is substantieel aanwezig via transsubstantiatie — brood en wijn veranderen wezenlijk in lichaam en bloed van Christus.
Implicatie: De verschuiving van mystiek naar filosofisch denken beïnvloedt hoe gelovigen het sacrament beleven — van innerlijke herkenning naar uiterlijke zekerheid.
Augustinus: Geloof is essentieel om Christus te herkennen in de eucharistie. Het is een innerlijke openbaring, geen magisch moment.
Moderne visies: Sommige tradities (zoals Zwingli’s) zien de eucharistie als symbolisch, terwijl anderen (zoals Luther) vasthouden aan een sacramentele realiteit.
Implicatie: De rol van geloof verschuift van actieve herkenning naar passieve ontvangst, afhankelijk van de traditie.
Augustinus: De eucharistie is het brood van eenheid en het band van liefde — een sacrament dat de kerk constitueert als gemeenschap.
Moderne praktijk:
In sommige tradities is de eucharistie eerder een persoonlijke devotie dan een gemeenschapsvormend ritueel.
Implicatie:
De eucharistie verliest soms haar sociale en ecclesiologische kracht als bron van kerkelijke eenheid.
Augustinus: Christus is de medicus en de eucharistie is de medicina cotidiana — een dagelijkse genezing van de ziel.
Moderne visies:
Deze genezende dimensie is vaak onderbelicht, met nadruk op herinnering of aanbidding.
Implicatie:
De eucharistie wordt minder gezien als een actieve transformatie van de gelovige en meer als een ritueel moment.
Augustinus:
Legt minder nadruk op het ambt als voorwaarde voor geldige eucharistie.
Moderne katholieke leer:
Alleen gewijde priesters mogen de eucharistie celebreren, vanwege de apostolische successie.
Implicatie:
Dit leidt tot exclusiviteit en beperkt intercommunie, wat Augustinus’ inclusieve visie op gemeenschap onder druk ze
—————-
christelijkeinformatiebron 