Ambrosius van Milaan: Verhef samen met mij de Heer. De Heer wordt verheven, niet omdat de menselijke stem iets aan God kan toevoegen, maar omdat Hij binnen in ons wordt verheven….

“Verhef samen met mij de Heer. De Heer wordt verheven, niet omdat de menselijke stem iets aan God kan toevoegen, maar omdat Hij binnen in ons wordt verheven. Christus is het beeld van God, en als de ziel doet wat juist en heilig is, verheerlijkt zij dat beeld van God, naar wiens gelijkenis zij is geschapen. En door het beeld van God te verheerlijken, krijgt de ziel deel aan diens grootheid en wordt zij verheven.”

— St. Ambrosius

+++++++++++++++

St. Ambrosius van Milaan was een van de meest invloedrijke figuren van de vroege christelijke kerk. Hier is een overzicht van wie hij was en waarom hij zo belangrijk is:

 Wiewas hij?:

Geboren rond 339 in Trier (nu Duitsland), in een Romeinse familie.

Werd onverwacht tot bisschop van Milaan gekozen in 374, terwijl hij nog niet eens gedoopt was.

Diende als bisschop tot zijn dood in 397.

Zijn feestdag is 7 december.

+++++++++++++++++

Waarom is hij belangrijk?

Kerkvader en Doctor van de Kerk: Ambrosius wordt beschouwd als een van de vier grote Latijnse kerkvaders, samen met Augustinus, Hiëronymus en Gregorius de Grote.

Strijd tegen het arianisme: Hij verdedigde krachtig de orthodoxe leer tegen de ketterij die de goddelijkheid van Christus ontkende.

Invloed op Augustinus: Zijn preken en geschriften inspireerden Augustinus van Hippo om zich tot het christendom te bekeren.

Liturgische vernieuwing: Hij introduceerde de Ambrosiaanse hymnen en had invloed op de ontwikkeling van kerkgezang.

Politieke moed: Ambrosius durfde keizers te confronteren, zoals toen hij keizer Theodosius I tot boetedoening dwong na het bloedbad van Thessaloniki2.

Schrijver en theoloog: Hij schreef talrijke werken over moraal, geloof, sacramenten en bijbeluitleg, waaronder De officiis ministrorum en Exameron2.

Leuk weetje !

Volgens een legende vlogen er als baby bijen rond zijn wieg en druppelden honing in zijn mond—een teken van zijn toekomstige welsprekendheid. Daarom is hij ook de patroonheilige van imkers.

+++++++++++

De Ambrosiaanse hymnen zijn een verzameling vroege christelijke kerkliederen die hun oorsprong vinden in de 4e eeuw, en ze zijn nauw verbonden met St. Ambrosius van Milaan. Hier is wat ze bijzonder maakt:

Wat zijn Ambrosiaanse hymnen?

Het zijn liturgische gezangen die voor het eerst in de Westerse Kerk werden geïntroduceerd door Ambrosius.

Ze maken deel uit van de Ambrosiaanse liturgie, die nog steeds in Milaan wordt gebruikt.

De hymnen zijn geschreven in Latijn, met een strak metrum: meestal acht lettergrepen per regel, vier regels per strofe.

Historische betekenis:

Ambrosius gebruikte deze hymnen om het volk actief te laten deelnemen aan de eredienst—een revolutionair idee in die tijd.

Ze waren bedoeld om geloofswaarheden te onderwijzen en te vieren, zoals de Drie-eenheid, Christus’ menswording, en het licht versus duisternis.

Augustinus beschrijft in zijn Belijdenissen hoe deze hymnen hem diep raakten en hem tot tranen brachten.

Muzikale kenmerken:

Hoewel ze lijken op het gregoriaans, hebben ze een eigen muzikale stijl: meer variatie in lengte, toonhoogte en structuur.

Er zijn invloeden uit de Oosterse kerkmuziek merkbaar.

De melodieën werden pas veel later schriftelijk vastgelegd, dus we weten niet precies hoe ze oorspronkelijk klonken.

Cultureel erfgoed:

Ze worden beschouwd als het begin van de Westerse kerkmuziektraditie.

Veel latere hymnen zijn gebaseerd op de stijl van Ambrosius, ook al zijn ze niet door hem geschreven.

In kloosters kregen ze een vaste plek in de getijdengebeden, zoals bij Benedictus van Nursia.

——————-

Iets meer over de  Ambrosiaanse Hymnen :

De Ambrosiaanse hymnen zijn een verzameling vroege christelijke kerkliederen, ontstaan in de 4e eeuw, en nauw verbonden met de liturgie van St. Ambrosius van Milaan. Ze vormen het hart van de Ambrosiaanse ritus, die tot op vandaag nog in Milaan gebruikt wordt. Hier zijn hun kenmerken en enkele bekende voorbeelden:

Wat maakt ze uniek?

• Taal & vorm: geschreven in klassiek Latijn, meestal met 4 regels per strofe van elk 8 lettergrepen.

• Doel: catechetisch én devotioneel—onderwijzen van geloofswaarheden en uitnodigen tot aanbidding.

• Thema’s: Drie-eenheid, incarnatie van Christus, licht versus duisternis, strijd tussen goed en kwaad.

• Muziekstijl: soberder dan latere gregoriaanse melodieën, maar met invloeden uit Oosterse tradities

Bekende hymnen toegeschreven aan Ambrosius:

Hymne	Vertaling of betekenis	Opmerkingen
Te Deum laudamus	“U, God, loven wij”	Vaak aan Ambrosius én Augustinus toegeschreven.
Aeterna Christi munera	“De eeuwige gaven van Christus”	Geloofsverklaring over de heiligheid.
Splendor paternae gloriae	“Glans van de glorie van de Vader”	Reflectie op Christus als Licht.
Veni redemptor gentium	“Kom, Verlosser van de volkeren”	Gebruikt in Advent; benadrukt incarnatie.
Hic est dies verus Dei	“Dit is de ware dag van God”	Paashymne over verrijzenis.

Augustinus schreef in zijn Belijdenissen hoe deze hymnen hem diep raakten en hem tot tranen brachten tijdens de liturgie van Ambrosius.

++++++++++

Hier is een vertaling van de prachtige paas-hymne “Hic est dies verus Dei” die wordt toegeschreven aan St. Ambrosius:

Nederlandse vertaling van: ‘Hic est dies verus Dei‘

Dit is de ware dag van God, gezegend met heilig licht, waarop het heilig bloed de schandelijke zonden van de wereld wegwaste.

Hij herstelt het geloof van de verlorenen, en geeft de blinden hun zicht terug. Wie wordt niet bevrijd van angst door de vergeving van de moordenaar aan het kruis?

Hij die het kruis tot beloning maakte, vond Jezus door zijn geloof en ging de rechtvaardigen voor in het koninkrijk van God.

Zelfs de engelen staan verbaasd, als ze de straf van het lichaam aanschouwen en de schuldige die zich aan Christus vastklampt om het eeuwige leven te grijpen.

O wonderbaar mysterie! Dat de plaag van de wereld wegwast, de zonden van allen wegneemt, en het vlees reinigt door vlees.

Wat is er subliemer dan dit? Dat schuld genade zoekt, liefde angst verdrijft, en de dood nieuw leven schenkt.

De dood verslindt haar eigen haak, en bindt zichzelf in knopen, zodat het leven sterft en weer opstaat voor allen.

Omdat de dood door allen is doorstaan, zullen allen uit de dood verrijzen. Door haar eigen slag verslagen, klaagt de dood dat zij alleen vergaat.

Deze hymne werd gezongen tijdens de Ambrosiaanse paasliturgie en is een krachtig getuigenis van verlossing, genade en opstanding.

—————-