Augustinus (354 – 430)
Een theoloog tussen twee werelden

door André Larané

 

 

Augustinus van Hippo is de meest fascinerende christelijke theoloog die er is en misschien wel de belangrijkste na Paulus van Tarsus.

Augustinus, geboren aan het einde van het Romeinse Rijk, was getuige van de grote invasies en de verovering van Rome door de Visigotische Alarik. Hij had het gevoel dat een hele wereld om hem heen instortte en dit gevoel zou zijn geschriften doordringen.

Een jonge man aangetrokken door sensualiteit

Augustinus werd in 354 geboren in Tagaste, in een Romeinse provincie die bestond uit het huidige Algerije en Tunesië, als zoon van een heidense en libertijnse vader en een christelijke en vrome moeder, Monica. Hij leidde een leven van plezier voordat hij zich op 32-jarige leeftijd bekeerde, naar het voorbeeld van zijn moeder.

Hij vertelt in de Bekentenissen = belijdenissen) dat hij, overmand door twijfels in de tuin van zijn huis in Milaan, een kind in de aangrenzende tuin hoorde zingen: “Tolle, lege, tolle, lege!” (“Neem en lees! Neem en lees! in het Frans). Hij wierp zijn blik op een boek dat zijn vriend Alypius opensloeg en las vervolgens een brief van de heilige Paulus aan de Romeinen: “Laten we eerlijk leven, als op klaarlichte dag, zonder gulzigheid of drank… Laten we, als we ons in een nieuw kleed kleden, Christus aandoen en ons geen zorgen maken over ons lichaam.” Dit besliste zijn bekering en hij werd gedoopt door Ambrosius, de bisschop van Milaan.

Volgens de legende vroeg de jongeman op een dag aan Ambrosius of de wekelijkse rust op zaterdag moest worden gevierd zoals in Milaan of op zondag zoals in Rome. Hij tekende een antwoord dat spreekwoordelijk is geworden: “Doe in Rome zoals de Romeinen deden”.
Augustinus werd al snel tot bisschop van Hippo gekozen en speelde tot aan zijn dood een centrale rol in de Kerk, vooral door zijn prediking, brieven en geschriften.

Een lucide analist van zijn tijd

In de eerste eeuwen van het christendom geloofden gelovigen dat het einde van de wereld en het Laatste Oordeel op handen waren. Ze zagen geen belang in het handhaven van de sociale orde. Het celibaat, de kuisheid en de weigering om de wapens te dragen getuigden van een letterlijke lezing van de evangeliën en de leer van de heilige Paulus.

Sint-Augustinus geschrift (anoniem van de vijftiende eeuw, Dijon Museum)In de tijd van Augustinus zijn wij er niet meer. Het einde van de wereld staat niet meer op de agenda. Aan de andere kant lijkt het christendom stevig verankerd te zijn in het Romeinse Rijk. Keizer Theodosius erkende het overwicht ervan en riep het in 392 uit tot de officiële religie.

Tegen degenen die het bijbelse gebod letterlijk nemen: “Gij zult niet doden”, legitimeert hij het concept van een “rechtvaardige oorlog”. Op zoek naar het juiste evenwicht streed hij met zijn pen tegen de sektarische tendensen die in de eerste eeuwen in het christendom floreerden.

Augustinus stierf op 76-jarige leeftijd, op 28 augustus 430, terwijl de Vandalen van Genserik zijn goede stad Hippo belegerden. Zijn immense werk (meer dan dertigduizend pagina’s) rangschikt hem onder de grootste leraren van de Kerk; Hij is de patroonheilige van de theologen.

Bron : https://www.herodote.net/Un_theologien_entre_deux_mondes-synthese-207.php