5 Korte fragmenten uit de theologie van
ST Athanasius de Grote
1 .Over de Heilige Drie-eenheid:
“De apostelen waren niet geïnteresseerd in de beelden en analogieën van pluraliteit in de Schrift, noch in het verzoenen van pluraliteit en eenheid. Maar ze waren zeker bezorgd om via het medium van de Schrift uit te leggen hoe de Heer Jezus zich verhoudt tot de ene God, zijn Vader, in de Geest. Deze fundamentele Schriftuurlijke grammatica van de Trinitaire theologie — dat de ene God, de God van Abraham, Isaak en Jakob, de Vader is van de Heer Jezus Christus, de Zoon van God, bekend gemaakt in en door de Geest — wordt bewaard in de meest abstracte discussies van de vierde eeuw, in de geloofsbelijdenis van Nicaea en Constantinopel, en in liturgische taal. Toch wordt deze fundamentele grammatica over het hoofd gezien wanneer het punt van deze discussies wordt verwaarloosd en de resulterende formules in abstractie worden genomen, als verwijzend naar een “immanente” Triniteit – één God die in drie Personen bestaat – die vervolgens wordt verondersteld en overgeplaatst naar de Schriftuurlijke openbaring. Op dit punt is het niet voldoende om alleen de identiteit van de “economische” Triniteit en de “immanente” Triniteit te bevestigen, of om te benadrukken dat de “economische” basis van onze kennis van de Triniteit — dat we alleen door de openbaring van de Zoon in en door de Geest over God als Vader kunnen spreken — moet overeenkomen met hoe de Triniteit eigenlijk in “immanente” termen is. Deze twee dimensies van de Trinitaire theologie, economisch en immanent, hadden nooit van elkaar gescheiden mogen worden, ook al worden ze later herenigd. Dat de Trinitarische theologie voortkomt uit het nadenken over hoe de gekruisigde en verheven Heer Jezus Christus de enige god als Vader openbaart, in en door de Heilige Geest, die ook geadopteerde zonen die met Christus gekruisigd zijn in staat stelt om dezelfde God als Vader aan te roepen, betekent dat de Trinitaire theologie minder te maken heeft met het hemelse bestaan van drie goddelijke personen dan met deze nieuwe manier van belijden van de ene God — als Vader , in de Zoon, door de Heilige Geest. (Nicene Geloof, I:7-8)”
2.Op het Beeld van het eeuwige Woord dat Mens zou worden:
“Voor God Maker van allen en Koning van allen, die Zijn Wezen voorbij alle substantie en menselijke ontdekking heeft, voor zover Hij goed en buitengewoon is, maakte door Zijn eigen Woord onze Verlosser Jezus Christus, het menselijk ras naar Zijn eigen beeld, en vormde de mens in staat om de realiteiten te zien en te kennen door middel van deze assimilatie met Zichzelf , waardoor hij ook een conceptie en kennis van Zijn eigen eeuwigheid krijgt, opdat hij, met behoud van zijn natuur, nooit van zijn gods idee afwijkt, noch zich terugtrekt uit de gemeenschap van de heiligen; maar met de genade van Hem die het gaf, met ook Gods eigen kracht uit het Woord van de Vader, zou hij zich kunnen verheugen en gemeenschap kunnen hebben met de Godheid, het leven van onsterfelijkheid ongedeerd en waarlijk gezegend. Omdat hij niets heeft dat zijn kennis van de Godheid belemmert, aanschouwt hij ooit, door zijn zuiverheid, het Beeld van de Vader, God het Woord, naar Wiens beeld hij zelf gemaakt is. Hij is ontzagwekkend als hij nadenkt over die Voorzienigheid die zich door het Woord uitstrekt tot het universum, verheven boven de dingen van zin en elke lichamelijke verschijning, maar zich vastklampt aan de goddelijke en door gedachten waargenomen dingen in de hemelen door de kracht van zijn geest. Want wanneer de geest van de mensen niet met lichamen praat, noch zich ermee vermengd heeft van zonder iets van hun begeerte, maar volledig boven hen staat, met zichzelf woont zoals het in het begin is gemaakt, dan, de dingen van zin en alle dingen menselijk overstijgend, wordt het op hoge hoogte opgewekt; en het Zien van het Woord, het ziet in Hem ook de Vader van het Woord, die plezier beleeft aan het overdenken van Hem en vernieuwing krijgt door zijn verlangen naar Hem; precies zoals de eerste van de geschapen mensen, degene die adam in het Hebreeuws werd genoemd, in de Heilige Schrift wordt beschreven als iemand die in het begin zijn geest aan God-ward had in een vrijheid die niet door schaamte werd beschaamd, en als associëren met de heilige in die overpeinzing van dingen die hij waargenomen door de geest die hij genoot op de plaats waar hij was- de plaats die de heilige Mozes in figuur een Tuin noemde. Zuiverheid van de ziel is dus voldoende van zichzelf om God te weerspiegelen, zoals de Heer ook zegt: Gezegend zijn de reinen van hart, want zij zullen God zien.’ (Gent. 2)”
3.Op het pad van heiligen:
“Het is een feit, broeders en zusters, dat het pad van de heiligen in dit leven er een vol problemen is. Ze verdragen ofwel de pijn van het verlangen naar wat komen gaat, zoals degene die zei: ‘Wee mij dat ik zo’n lange pelgrimstocht heb’ (Ps. 120:5, LXX) of ze zijn verontrust door hun verlangen naar de redding van anderen, zoals Paulus aan de Korintiërs schreef: ‘Ik ben bang dat ik naar u toe kom. , God kan mij verootmoedigen en mij doen huilen en rouwen om velen die gezondigd hebben en zich niet bekeerd hebben van onzuiverheid, hoererij en losbandigheid die zij hebben beoefend.'”
4. Bij de val uit de hemel:
“En nogmaals, als de duivel, de vijand van ons ras, die uit de hemel is gevallen, ronddwaalt in onze lagere atmosfeer, en daar heerschappij heeft over zijn medegeesten, zoals zijn gelijkgehoorzame leeftijdsgenoten, niet alleen illusies met hun middelen in hen werkt die bedrogen zijn, maar hen probeert te hinderen die omhoog gaan (en daarover zegt de apostel : Volgens de prins van de macht van de lucht, van de geest die nu werkt in de zonen van ongehoorzaamheid); terwijl de Heer kwam om de duivel neer te werpen, en de lucht te zuiveren en de weg voor ons naar de hemel voor te bereiden, zoals de apostel zei: Door de sluier, dat wil zeggen, Zijn vlees [Hebr. 10:20]— en dit moet door de dood zijn– welnu, door wat voor andere soort dood zou dit kunnen zijn geschied , dan door een die plaatsvond in de lucht, bedoel ik het kruis? Want alleen hij die aan het kruis geperfectioneerd is, sterft in de lucht. Waar het heel toepasselijk was dat de Heer deze dood leed. Want toen Hij zo werd opgeheven, zuiverde Hij de lucht van de kwaadaardigheid van zowel de duivel als van allerlei demonen, zoals Hij zegt: Ik zag Satan als de bliksem uit de hemel viel; en maakte een nieuwe opening van de weg naar de hemel, zoals Hij nog eens zegt: Hef uw poorten op, o jullie prinsen, en word opgeheven, jullie eeuwige deuren.”
5. Van Antonius’ visioen over de vergeving van zijn zonden:
“. . . Voor een keer, toen hij op het punt stond te eten, toen hij opstond om te bidden over het negende uur, zag hij dat hij gevangen was in de geest, en, prachtig om te vertellen, stond hij en zag zichzelf als het ware van buitenaf, en dat hij door bepaalde mensen in de lucht werd geleid. Vervolgens stonden bepaalde bittere en verschrikkelijke wezens in de lucht en wilden hem ervan weerhouden door te gaan. Maar toen zijn dirigenten zich tegen hen verzetten, eisten zij of hij niet aan hen verantwoording afdeed. En toen zij de rekening vanaf zijn geboorte wilden samenvatten, hielden de leiders van Antonius hen tegen en zeiden: “De Heer heeft de zonden vanaf zijn geboorte weggevaagd, maar vanaf het moment dat hij monnik werd en zich aan God wijdde, is het jullie toegestaan om een afrekening te maken.” Toen zij hem beschuldigden en hem niet konden veroordelen, was zijn weg vrij en ongehinderd. En onmiddellijk zag hij zichzelf als het ware komen en alleen staan, en opnieuw was hij Antonius zoals voorheen. Toen vergat hij te eten, hij bleef de rest van de dag en de hele nacht kreunen en bidden. Want hij was verbaasd toen hij zag tegen welke machtige tegenstanders ons worstelen is, en door welke arbeid we door de lucht moeten gaan. En hij herinnerde zich dat dit is wat de apostel zei: ‘Volgens de prins van de macht van de lucht [Efeziërs 2:2.]’ Want daarin heeft de vijand de macht om te vechten en te proberen degenen die erdoorheen gaan te hinderen. Daarom vermaande hij ernstig: ‘Neem het hele harnas van God op, opdat u in de kwade dag [Efeziërs 6:13] kunt weerstaan,’ opdat de vijand, ‘die niets kwaads tegen ons te zeggen heeft, zich kan schamen [Titus 2:8].’ En wij die dit geleerd hebben, laten wij de apostel in gedachten houden wanneer hij zegt: “Of ik het nu in het lichaam weet, of niet, ik weet het niet; God weet [2 Korintiërs 12:2].’ Maar Paulus werd tot de derde hemel ingehaald, en nadat hij de dingen onuitsprekelijk had gehoord, kwam hij naar beneden; terwijl Antonius zag dat hij naar de lucht was gekomen en vocht tot hij vrij was.
Bronnen:
https://afkimel.wordpress.com/2013/04/02/st-athanasius-the-great-theologian-of-the-cross/
https://afkimel.wordpress.com/2013/04/04/st-athanasius-the-creation-of-humanity-in-the-
christelijkeinformatiebron 