Augustinus : een overzicht van zijn leven en werken…. Belangrijk artikel om Augustinus beter te leren kennen als één van de grootste Kerkaders!!!
‘Een mens kan de goede dingen van dit leven tegen zijn wil verliezen, maar als hij de eeuwige zegeningen verliest, doet hij dat met zijn eigen toestemming.’
—
Sint-Augustinus: de stad van God bk 15, ch23
Augustinus prijst de grootheid van God
1.1. ‘Bekentenissen van St. Augustinus’
U bent groot, o Heer, en moet zeer geprezen worden. Groot is uw macht, en aan uw wijsheid is geen maatstaf.’ En (toch) wil de mens je prijzen – de mens, een deel van je creatie. U wekt ons zo op dat het ons een genoegen is U te prijzen. Want je hebt ons voor jezelf gemaakt, en ons hart is onrustig totdat het in jou rust.
1.2. En hoe zal ik mijn God, mijn God en mijn Heer aanroepen? Want ik zal Hem zeker in mezelf roepen als ik Hem aanroep. (A. speelt hier met woorden – aanroepen kan in het Latijn ook ‘inroepen’ betekenen.) En in welke kamer is er in mij waar mijn God zou kunnen binnenkomen? Waarin zou God in mij kunnen komen, de God die hemel en aarde gemaakt heeft? Is het zo, Heer mijn God, is er iets in mij dat u kan bevatten? Of bevatten de hemel en de aarde – die jij hebt gemaakt en waarin jij mij hebt gemaakt – jou?
1.4. Wat ben jij dan, mijn God? Wat, vraag ik, behalve de Heer God. Want wie is de Heer naast God? Of wie is God naast onze God? – De meest hoge, de meest goede, de machtigste, de meest almachtige, de meest barmhartige en de meest rechtvaardige, het meest geheim en het meest aanwezig; mooiste en sterkste; meest stabiel en onbegrijpelijk; onveranderlijk dat (nog) alle dingen verandert; nooit nieuw, nooit oud; alle dingen nieuw maken en de hoogmoedigen naar (de ineenstorting van) de ouderdom brengen; altijd handelend, altijd in rust; verzamelen en niet nodig hebben; dragen en vullen en beschermen (alle dingen); creëren en voeden en perfectioneren; zoeken, ook al ontbreekt het je aan niets.
Je houdt van, maar wordt nooit gestoord; je bent jaloers en veilig; je hebt spijt, en je treurt niet; je bent boos en rustig; je verandert je werken, maar verandert je plannen niet; je krijgt terug wat je vindt, en je verliest nooit. Dingen worden u in overvloed gegeven, zodat u (onze) schuldenaar bent – en wie heeft iets dat niet van u is? Je betaalt schulden terug, ook al ben je die aan niemand verschuldigd. Je lost schulden af, zonder iets te verliezen.
1.5. Wat ben ik voor jou dat je mij beveelt om van je te houden, en tenzij ik het doe, ben je boos op mij en dreigt je met enorme ellende? Het huis van mijn ziel is smal – moge je het vergroten. Het ligt in puin; maak het opnieuw. Er zitten dingen in die je ogen beledigen, dat beken ik en ik weet het. Maar wie zal het schoonmaken? Of tot wie anders dan u zal ik roepen: “Reinig mij van mijn verborgen fouten, o Heer”?
1.6. Maar sta mij toch toe te spreken voor uw genade – ik, die stof en as ben – en sta mij toch toe te spreken. Voor zie! het is uw genade – niet de man die mij uitlacht – waartoe ik spreek.
Kinderschoenen
Wat is het dat ik wil zeggen, Heer, behalve dat ik niet weet waar ik hier vandaan kom? Moet ik zeggen: in dit sterfelijke leven, of in deze levengevende dood, dat weet ik niet. En de troost van uw genade ontving mij, zoals ik hoorde van de ouders van mijn vlees, van wie en in wie u mij op tijd vormde – want ik herinner het me niet. Dus toen ontving ik de troost van moedermelk. Noch mijn moeder, noch mijn verpleegsters vulden hun borsten met zichzelf. Maar u, Heer, u hebt mij via hen kindervoedsel gegeven, overeenkomstig uw voorzienigheid, en de rijkdommen zijn tot in de diepte geregeld.
U hebt ook bepaald dat ik niet meer zou willen dan u gaf, en dat degenen die mij verzorgden, moesten willen geven wat u hen gaf. Want zij wilden mij geven dankzij de welgeordende houding waarin zij bij u overvloedig aanwezig waren. Want mijn goed van hen was goed voor hen – wat (nog) niet van hen kwam, maar door hen.
En zie! Beetje bij beetje begon ik te voelen waar ik was. En ik wilde mijn verlangens laten zien aan degenen door wie ze vervuld konden worden, en (toch) was ik niet in staat ze te manifesteren, want die verlangens zaten van binnen – degenen (die ze konden vervullen) waren van buitenaf (buiten mij). Ook konden ze op geen enkele manier mijn ziel binnendringen. En dus wiebelde ik met mijn ledematen en mijn stem – tekens die overeenkwamen met mijn verlangens – de weinige die ik kon maken, zoals ik kon maken. En toen ze mij niet gehoorzaamden – hetzij omdat ze het niet begrepen, hetzij om mij niet iets slechts te doen – was ik verontwaardigd op mijn ouderen omdat ze niet aan mij onderworpen waren, en op kinderen die mij niet dienden. En ik nam wraak op hen door te huilen. Zo heb ik geleerd dat baby’s zijn – degenen die ik heb leren kennen – en zij, zonder het te weten, hebben mij onthuld dat ik zo was, meer dan mijn verpleegsters die dat wel weten.
Het kleine lijfje leert praten.
1.8. Ben ik, door deze richting in te slaan, niet van de kindertijd naar de kindertijd gegaan, of beter gezegd, de kindertijd kwam naar mij toe en verving de kindertijd? Want ik was geen baby (Latijn betekent niet-spreker) die niet kon praten, maar nu was ik een sprekende jongen. En ik herinner me dit, en later merkte ik hoe ik leerde spreken. Want mijn oudsten hebben mij dit niet geleerd door mij woorden in een vaste leervolgorde te geven, zoals ze later met letters deden. Maar ikzelf, met de geest die U mij gaf, mijn God, wilde met gekreun, verschillende vocale geluiden en bewegingen van mijn ledematen uitdrukken wat er in mijn hart was, zodat mijn wil gehoorzaamd zou kunnen worden. En ik kon niet alles duidelijk maken wat ik wilde. Ik heb het in mijn geheugen gegrepen als ze iets noemden, en als ze na een bepaald woord hun lichaam naar iets bewogen. Ik zag en hield altijd vast welk geluid ze gebruikten als ze iets wilden aanduiden. Het was duidelijk dat ze dit bedoelden door de beweging van hun lichaam, zoals door de woorden die natuurlijk zijn voor alle naties, woorden die bestaan uit gezichtsuitdrukkingen, bewegingen van de ogen en de handelingen van andere ledematen, en door de klanken van de stem die hun houding bij het zoeken, hebben, afwijzen of vluchten van dingen. En zo verzamelde ik beetje bij beetje waar woorden voor stonden, wanneer ze op hun plaats werden gezet in verschillende betekenissen, die ik vaak hoorde. En door mijn mond te beheersen om deze tekens te maken, drukte ik nu uit wat ik wilde. En dus communiceerde ik de tekenen van mijn wensen aan degenen onder wie ik was, en ging ik dieper in op de stormachtige samenleving van het menselijk leven, afhankelijk van het gezag en het knikje van mijn ouders en oudere personen.
Hij bidt om mishandeling op school te voorkomen.
1.9. O God, mijn God, wat een ellende en spot heb ik daar (op school) meegemaakt. Want toen ik een jongen was, werd mij een juist leven voorgesteld als het gehoorzamen van degenen die mij adviseerden, zodat ik in deze wereld zou kunnen floreren en uitblinken in woordenrijke kunsten, die dienen tot de eer van mensen, en in valse rijkdom. Dus toen werd ik naar school gestuurd om letters te leren waarvan ik, ongelukkige, de waarde niet kende. En toch, als ik langzaam leerde, kreeg ik een pak slaag. want de oudsten keurden dit goed. En velen daarvoor hebben tijdens dit leven vermoeiende wegen aangelegd waarlangs wij gedwongen werden te gaan, waarbij het lijden en verdriet voor de zonen van Adam zich vermenigvuldigden.
Bovendien hebben we, Heer, mannen gevonden die tot U baden. En wij leerden van hen, voorzover wij konden, dat er een Grote was die – ook al verscheen Hij niet aan onze zintuigen – ons kon horen en ons kon helpen. Want als jongen begon ik je mijn hulp en mijn toevlucht te vragen, en ik brak de knopen van mijn tong om je aan te roepen, en ik bleef je, als kleintje, met niet weinig gevoel vragen dat ik misschien geen antwoord zou krijgen. slaan op school.
En toen je mij niet hoorde – wat niet bedoeld was om mij dwaasheid te leren (A. interpreteert Psalm 21.3 op deze manier: de weigering van zijn gebed was om te voorkomen dat hij dwaas zou worden) – werden mijn slagen uitgelachen door oudere mensen, en zelfs door mijn ouders, die wilden dat mij geen kwaad zou overkomen, hoewel deze mishandelingen destijds in mijn ogen een groot en ernstig kwaad waren.
Is er iemand, Heer, zo’n grote ziel, die met zo’n grote liefde aan U vasthoudt? Is er, vraag ik, iemand die door vroom aan U vast te houden daardoor zo sterk wordt getroffen dat hij weinig denkt aan rekken en haken en andere uiteenlopende kwellingen? van dit soort – welke mannen over de hele wereld tot je bidden om te ontsnappen, met grote angst – zoals onze ouders deden die lachten om de kwellingen waarmee wij jongens werden getroffen door onze leraren? Want we waren ook niet minder bang voor deze dingen, en we baden ook niet minder tot je om eraan te ontsnappen. En toch zondigden we door minder te schrijven, minder te lezen of minder na te denken over brieven dan er van ons werd verlangd.
En toch heb ik gezondigd, Heer mijn God, heerser en schepper van alle dingen van de natuur, maar alleen de heerser van de zonden: ik heb gezondigd, o Heer mijn God, door tegen de voorschriften van mijn ouders en die leraren in te handelen. Want later kon ik goed gebruik maken van de letters die ze wilden dat ik leerde, wat hun houding ook was toen ze dat wilden. Want ik was ongehoorzaam, niet omdat ik voor betere dingen koos, maar uit liefde voor spelen, uit liefde voor trotse overwinningen in wedstrijden en uit liefde voor het kietelen van mijn auto’s door valse fabels, zodat ze vuriger zouden jeuken.
Zie deze dingen, Heer, genadig, en bevrijd ons die nu een beroep op U doen. Bevrijd ook degenen die u nog niet aanroepen, zodat zij u kunnen aanroepen en u hen kunt bevrijden.
Hij werd catechumeen en wordt bijna gedoopt
1.11. Toen ik nog een jongen was, had ik gehoord over het eeuwige leven dat ons was beloofd door de nederigheid van uw Zoon, onze Heer en God, die afdaalde tot onze trots. En ik was al ondertekend met het kruisteken en werd al gekruid met zijn zout vanuit de baarmoeder van mijn moeder, die veel op jou hoopte.
U zag, Heer, toen ik nog een jongen was, en op een dag door buikklachten plotseling koorts kreeg en bijna dood was. U zag, mijn God, aangezien U toen al mijn voogd was, met welke emotie en met welk geloof ik smeekte om de doop van uw Christus, mijn God en Heer, vanwege de toewijding van mijn moeder en de toewijding van de moeder van allen. wij, uw Kerk. En de moeder van mijn vlees was verontrust – omdat ze heel erg aan het bevallen was voor mijn eeuwige verlossing en met een kuis hart in uw geloof – en er haastig voor zou hebben gezorgd dat ik werd ingewijd in de reddende sacramenten en werd gewassen, terwijl ik U belijde, Heer Jezus, voor de vergeving van zonden, als ik niet plotseling weer gezond was geworden. En dus werd mijn reiniging uitgesteld, alsof het nodig was dat ik nog smeriger zou worden als ik zou leven. Want dat wil zeggen, na dat bad (de doop) zou de schuld van zonden in vuiligheid groter en gevaarlijker zijn.
Dus ik geloofde al, en zij geloofde, en het hele huis, behalve mijn vader alleen. Hij heeft mij echter niet het recht op de toewijding van mijn moeder ontnomen om mij ervan te weerhouden in Christus te geloven, zoals hij nog niet had geloofd. Want zij streefde ernaar dat u een vader voor mij zou zijn, mijn God, en niet voor hem. En hierin hielp je haar haar man te overwinnen die ze diende, hoewel ze beter was dan hij, want hierin diende ze zeker jou die haar beval dat ze zo zou handelen.
Ik vraag u, mijn God, ik zou graag willen weten, als u het ook wilt, met welk doel ik werd uitgesteld om toen niet gedoopt te worden. Was het voor mij ten goede, alsof dan de teugels van de zonde werden losgelaten, of niet? Op dit punt klinkt er zelfs nu nog van alle kanten over verschillende andere personen in onze oren: ‘Laat hem gaan. Laat hem doen wat hij wil. Want hij is nog niet gedoopt.’ En toch zeggen we in het geval van de gezondheid van het lichaam niet: ‘Laat hem gaan. Laat hem nog meer gewond raken. Want hij is nog niet genezen.’ Hoeveel beter zou het dan zijn geweest dat ik snel genezen zou zijn, en dat er voor mij gezorgd zou worden, door mijn toewijding en die van mijn volk, dat de gezondheid van mijn ziel nadat ik hersteld was, veilig zou zijn geweest onder de bescherming van jou die zou het gegeven hebben.
Hij heeft een hekel aan Grieks op school, maar houdt van de verhalen van Vergilius
1.12. In de kindertijd zelf – daar was ik minder bang voor dan in de puberteit – hield ik niet van brieven. En ik vond het vreselijk om tegen hen aan geduwd te worden. Toch werd ik gepusht, en dat ging goed voor mij, maar ik deed het niet goed. Want ik zou het niet geleerd hebben als ik niet gedwongen was. Toch deden degenen die mij dwongen het niet goed. Maar dankzij u is het goed met mij afgelopen, mijn God. Want zij (die mij dwongen) maakten zich niet druk over het gebruik dat ik van brieven zou maken – behalve om onverzadigbare verlangens van rijke behoeftigheid en beschamende glorie te bevredigen. Maar jij, voor wie ‘de haren van mijn hoofd geteld zijn’, maakte in mijn voordeel gebruik van de fout van allen die mij aanspoorden om te leren. Maar jij maakte gebruik van mijn fout – ik die het niet wilde leren – voor mijn straf, die ik niet onwaardig was – zo klein jongetje en zo grote zondaar! En dus heb je het goed voor mij gedaan door middel van degenen met wie het niet goed ging. En jij hebt mij terecht vergolden voor mijn eigen zonde. Want jij hebt het bevolen, en het is zo dat elke wanordelijke ziel haar eigen straf is.
1.13. Ik weet zelfs nu nog steeds niet waarom ik een hekel had aan de Griekse literatuur, waarin ik als jongen verdiept was. Want ik werd verliefd op Latijnse letters – niet het soort dat de leraren op het basisonderwijs onderwijzen, maar wat degenen die grammatica’s worden genoemd, onderwijzen. Voor die eerste fasen, waarin je leert lezen, schrijven en rekenen, vond ik niet minder belastend en strafbaar dan alle Griekse letters. En toch, waar komt dit vandaan, zo niet uit de zonde en de ijdelheid van het leven? Want ik was vlees, “een geest die wandelt en niet terugkeert.” Want zeker waren die eerste brieven beter, omdat het zekerder was, waarin het gebeurde en is gebeurd, en nog steeds waar is dat ik kan lezen wat ik geschreven vind en dat ik zelf kan schrijven, als ik dat wil – de eerste brieven waren beter dan die brieven waarin ik moest huilen om de omzwervingen van iemand die Aeneas heette – mijn eigen omzwervingen vergat – en om de dood van Dido te betreuren, die zelfmoord pleegde uit liefde – terwijl ik mezelf ondertussen met droge ogen kon verdragen – zeer ellendig! – stervend voor u in deze dingen, o God, mijn leven.
Want wat was er ellendiger dan dat ik geen medelijden met mezelf had, en huilde om de dood van Dido, die gebeurde vanwege haar liefde voor Aeneas, terwijl ik niet huilde om mijn eigen dood, die voortkwam uit het feit dat ik niet van U hield, o God, licht van mijn hart, en innerlijk brood van de mond van mijn ziel?
Maar moge nu mijn God en uw waarheid het uitroepen en in mijn ziel tegen mij zeggen: “Het is niet zo, het is niet zo.” Beter was zeker die eerste les. Want zie, ik ben eerder bereid de omzwervingen van Aeneas en al dat soort dingen te vergeten dan te vergeten hoe ik moet schrijven en lezen.
Maar er hangen sluiers aan de drempels van de scholen van grammatici, die niet meer staan voor de eer van een geheim dan voor het verdoezelen van fouten. Laat degenen voor wie ik niet langer bang ben, niet tegen mij schreeuwen, wanneer ik aan U beken wat mijn ziel wil belijden, mijn God, en berusten in het bestraffen van mijn slechte wegen, zodat ik uw goede wegen mag liefhebben.
Dus zondigde ik als jongen toen ik meer van die lege dingen hield dan van deze nuttigere dingen, of beter gezegd: ik haatte het een en hield van het ander. Want ‘één en één zijn twee. Twee en twee zijn vier’ was voor mij een hatelijk liedje geweest – maar het houten paard, vol gewapende mannen, en het verbranden van Troje waren een heel lieflijk schouwspel van ijdelheid geweest.
1.14. Waarom had ik dan een hekel aan (het leren van) Griekse letters, die over zulke dingen zingen? Want Homerus is ook bedreven in het weven van zulke fabels, en is uiterst ijdel – en toch was hij als jongen verbitterd tegen mij. Ik veronderstel dat Vergilius ook zo is tegen Griekse jongens, als ze hem moeten leren, zoals ik gedwongen werd om Homerus te leren – met moeite tenminste. De moeilijkheid om een vreemde taal te leren, volledig besprenkeld als met gal, alle zoetigheden van Griekse fantastische verhalen. Want ik kende geen (Griekse) woorden en er werd hevig druk op mij uitgeoefend met wrede verschrikkingen en straffen, zodat ik zou leren. Want als kind kende ik ooit geen Latijnse woorden; en toch leerde ik ze door er nota van te nemen, zonder enige angst en marteling, te midden van de verlokkingen van mijn verpleegsters, en de grappen van degenen die naar me glimlachten, en de vreugde van degenen die met me speelden. Ik heb ze geleerd zonder de straflast van mensen die op mij drukten, omdat mijn hart mij aansprak, om de concepten ervan uit te kunnen drukken – wat ik niet zou kunnen doen zonder enkele woorden te leren, niet van leraren maar van degenen die spraken, in wier oren probeerde ik naar voren te brengen wat ik voelde. Het is dus heel duidelijk dat vrije nieuwsgierigheid een grotere kracht heeft om deze dingen te leren dan angstwekkende noodzaak.
Hij moet June nabootsen in een toespraak.
1.17. Sta mij toe, mijn God, om ook iets te zeggen over mijn vermogen, uw gaven (om te vertellen) in welke waanzin het versleten was. Want er werd mij een opdracht gegeven, die nogal lastig was voor mijn ziel – met lof als beloning, of uit angst voor schande en een pak slaag – dat ik de woorden van Juno moest uitspreken als ze boos en verdrietig was, omdat ze ‘de koning niet opzij kon zetten’. van de Trojanen uit Italië’ – wat ik nog nooit van Juno had gehoord. Maar we werden tijdens onze omzwervingen gedwongen het spoor van poëtische fictie te volgen, en in proza iets te zeggen van het soort dat de dichter in verzen had kunnen zeggen. En die student sprak met grotere lof bij wie, in overeenstemming met de waardigheid van de afgebeelde persoon, een waarschijnlijker houding van woede en verdriet naar voren kwam, met passende woorden die de gedachten omhulden.
Wat had ik eraan, mijn ware leven, mijn God, dat er bij deze recitatie meer applaus voor mij klonk dan voor veel medestudenten van mijn eigen leeftijd? Zie, zijn al deze dingen niet rook en wind? Was er geen andere kwestie waarop mijn geest en tong getraind hadden kunnen worden? Uw lof, Heer, uw lof door uw Schriften had de wijnstok van mijn hart kunnen ondersteunen, en het zou niet zijn weggevoerd in lege kleinigheden, een schandelijke prooi voor vogels. Want er is meer dan één manier om offers te brengen aan de gevallen engelen!
Augustinus herinnert zich zijn slechte jeugd.
2.1. Ik wil mijn vroegere fouten en de vleselijke verdorvenheden van mijn ziel in herinnering brengen – niet omdat ik ervan houd, maar om van U te kunnen houden, mijn God. Uit liefde voor jouw liefde doe ik dit, terwijl ik mijn meest slechte manieren in herinnering breng, in de bitterheid van mijn gedachten, zodat jij lief voor mij wordt, een zoetheid die niet bedrieglijk is, een gelukkige en veilige zoetheid. Want ik stond in vuur en vlam om in mijn jeugd de hel te vullen, en ik durfde wild te worden in gevarieerde en schimmige liefdes. Ik werd rot voor jouw ogen, terwijl ik mezelf behaagde en de ogen van mensen wilde behagen.
2.2. En wat was het dat mij verrukte, behalve liefhebben en geliefd worden? Maar ik hield me niet aan de juiste maatstaf en maakte dus geen onderscheid tussen de sereniteit van liefde en de mist van lust. Beide kookten verward samen, en voerden mijn zwakke leeftijd mee via de steile paden van verlangens, en lieten me zinken in de draaikolk van misdaden. Maar jammerlijk raasde ik, de stroom van mijn stroom volgend, en jou achterlatend. En ik ging buiten al uw wettelijke grenzen, noch ontkwam ik aan uw plagen. Voor wie van de stervelingen kan dat? Want U was altijd aanwezig, barmhartig woedend, en al mijn ongeoorloofde genoegens besprenkelend met de meest bittere onaangenaamheden, zodat ik zou kunnen proberen plezier te vinden zonder onaangenaamheden, en waar ik kon, zou ik niets anders vinden dan U, Heer.
Waar was ik, en hoe ver was ik in ballingschap van de geneugten van jouw huis in dat zestiende jaar van mijn vlees, toen luxe de scepter over mij kreeg en ik er volledig mijn handen aan gaf, aan de waanzin van losbandige lust? En mijn eigen familie zorgde er niet voor dat ze mij door een huwelijk wegrukten terwijl ik verder snelde. Maar zij wilden alleen dat ik leerde de best mogelijke toespraak te houden en te overtuigen met mijn woorden.
2.3 In dat jaar werd mijn studie onderbroken nadat ik terugkeerde uit Madaura – de naburige stad waar ik was begonnen te verblijven om literatuur en welsprekendheid te leren – terwijl er fondsen werden voorbereid voor een langere reis naar Carthago, meer door de geest van mijn vader dan door zijn financiën , want hij was een burger van Thagaste met tamelijk geringe middelen.
Aan wie vertel ik deze dingen? Want ik vertel ze niet aan u, mijn God, maar in uw aanwezigheid vertel ik deze dingen aan mijn soort, de mensheid, welk deel ervan ook mag gebeuren in deze geschriften.
Maar toen ik in dat zestiende jaar, tijdens de noodzakelijke onderbreking, met mijn ouders op vakantie was, gingen de bramen van lusten over mijn hoofd, en was er geen hand om ze uit te roeien. Wee mij. En durf ik te zeggen dat u, mijn God, zwijgde toen ik ver van u wegging? Was je dan stil tegen mij? En wiens woorden waren het, zo niet de jouwe, die woorden via mijn moeder, jouw trouwe, die je in mijn oren zong? Toch daalde niets ervan in mijn hart om ze uit te voeren. Want zij wilde, en ik herinner mij hoe zij mij in het geheim met grote bezorgdheid waarschuwde, dat ik geen hoererij zou bedrijven, en vooral dat ik met niemands vrouw overspel zou plegen. Maar dit leken mij slechts vrouwelijke waarschuwingen, die ik zou blozen als ik ze zou gehoorzamen. Toch waren het jouw waarschuwingen, en ik wist het niet, maar dacht dat je zweeg, en dat zij sprak, door wie je niet zweeg tegen mij, en door haar te minachten, minachtte ik jou, ik, haar zoon, je dienaar, de zoon van uw dienstmaagd.
Maar ik wist het niet, en ik bleef halsstarrig doorgaan met zo’n blindheid dat ik, toen ik onder mijn leeftijdgenoten was, me schaamde iets minder schandelijks te hebben gedaan, toen ik hen hoorde opscheppen over hun zonden, en hoe meer ze opschepten, hoe schandelijker ze waren geweest. En ik vond het leuk om deze dingen te doen, niet alleen uit lust om ze te doen, maar ook uit verlangen naar lof. Wat is de schuld waard anders dan ondeugd? Maar om niet de schuld te krijgen, werd ik nog wreder, en elke keer dat ik niets had gedaan dat gelijk was aan deze ellendelingen, deed ik alsof ik had gedaan wat ik niet had gedaan, zodat ik niet lager zou lijken door onschuldiger te zijn, en dus ik lijk misschien niet hoe verachtelijker en kuiser ik was.
Hij steelt om het stelen.
2.4. Uw wet, Heer, bestraft stellig stelen, de wet die in de harten van de mens geschreven is en die zelfs de ongerechtigheid zelf niet uitroeit. Want welke dief verdraagt kalm een dief? Zelfs een rijke dief verdraagt geen dief die wordt gedreven door behoeftigheid. Toch wilde ik stelen, en dat deed ik ook, niet gedreven door noodzaak, maar door het gebrek aan en de minachting voor gerechtigheid. Want ik heb gestolen wat ik in overvloed had, en nog veel beter. Ook wilde ik niet genieten van datgene wat ik wilde stelen, maar ik genoot van het stelen en de zonde zelf. Er stond een perenboom vlakbij onze wijngaard, beladen met fruit dat niet aantrekkelijk was qua vorm of smaak. Wij, de meest slechte jongeren, gingen het afschudden en midden in de nacht fruit wegdragen; uit slechte gewoonte hadden we ons spel zo lang verlengd. En we namen grote vruchten, niet om op te eten, maar om in ieder geval naar de varkens te gooien – ook al aten we er wel een deel van – we wilden gewoon datgene doen wat ons beviel, juist omdat het illegaal was. Zie mijn hart, o God, zie mijn hart, waar U medelijden mee kreeg in de diepte van de afgrond. Laat mijn hart je nu vertellen wat het daar zocht, zodat het kwaadaardig was zonder oorzaak, en er geen andere reden voor mijn boosaardigheid was dan boosaardigheid.
2.6. Wat heb ik dan, ongelukkige, in jou liefgehad, o mijn diefstal, o kwade daad van de nacht van het zestiende jaar van mijn leeftijd? Want je was niet mooi, want je was een diefstal… Die vruchten waren mooi, maar mijn ellendige ziel verlangde er niet echt naar: ik had een voorraad betere vruchten, maar die plukte ik alleen maar om te stelen. Want ik gooide weg wat ik had geplukt en at er alleen de ongerechtigheid van, waar ik me over verheugde. Want wat van die vruchten ook in mijn mond kwam, het werd gekruid door de slechte daad.
2.8. En toch zou ik dat niet alleen hebben gedaan – zo herinner ik mij toen mijn ziel – ik zou het helemaal niet alleen hebben gedaan. Daarom hield ik ook van de gemeenschap van degenen met wie ik het deed. Ik hield dus niet alleen van de diefstal – of beter gezegd, ik hield werkelijk van niets anders, want die gemeenschap (in de misdaad) is niets. Maar aangezien er voor mij geen plezier zat in de vrucht, was er wel plezier in de daad zelf, plezier dat voortkwam uit de gemeenschap van anderen die met mij zondigden.
2.9. Wat was die zielshouding? Het was beslist gewoon beschamend, maar wat was het? Wie begrijpt zonden? Het was als het ware een leeuwerik voor ons jeukende hart dat we degenen bedrogen die dachten dat we het niet zouden doen en er krachtig bezwaar tegen hadden dat we het deden. O te onvriendelijke vriendschap, en hebzucht naar sport en grappen en verlangen om een ander kwaad te doen – zonder winst voor mezelf, zonder verlangen naar wraak, gewoon gedaan toen ze zeiden: “Laten we gaan, laten we het doen”. En we schaamden ons om niet schaamteloos te zijn!
Zondaar in Carthago.
3.1. Ik kwam naar Carthago en daar knetterde aan alle kanten de koekenpan van boze liefdes. (Een woordspeling hier tussen Carthago en Sartago, “een koekenpan”.) Ik had nog niet lief, en ik hield ervan om lief te hebben, en uit een meer geheime behoefte haatte ik mezelf toen ik minder nodig had. Ik zocht iets om lief te hebben, liefdevol om lief te hebben, en ik haatte veiligheid en een pad zonder valstrikken. Want ik had een innerlijke honger naar innerlijk voedsel, U mijn God, en ik voelde die honger niet, maar ik had geen verlangen naar onvergankelijk voedsel – niet dat ik genoeg had, maar hoe leger ik was, hoe kieskeuriger ik werd. was er naar toe.
En dus was het niet goed met mijn ziel, en omdat ze vol zweren was, wierp ze zichzelf buiten mij, omdat ze erbarmelijk graag gekrast wilde worden door de aanraking van zintuiglijke dingen. Liefhebben en bemind worden vond ik zoeter als ik ook kon genieten van het lichaam van de minnaar. Dus verontreinigde ik de bron van vriendschap en verontreinigde het heldere water ervan met de hel van lust; en toch, hoewel smerig en oneervol, genoot ik ervan om verfijnd en hoffelijk te zijn, uit overvolle ijdelheid. Ik haastte me naar de liefde en verlangde ernaar erdoor gevangen te worden. Mijn God, mijn genade, met hoeveel gal heb je die zoetheid besprenkeld, en hoe goed was je om het te doen. Want ik werd geliefd en kreeg een band van vreugde, en ik werd graag gebonden in lastige banden, en dus werd ik geslagen met de hete ijzeren staven van jaloezie en achterdocht en angst, woede en ruzies.
3.2. De spektakels van het theater hielden mij vast, vol beelden van ellende en tondel voor mijn vlam. Waarom wil de mens daar treuren als hij verdrietige en tragische dingen ziet, die hij zelf niet zou willen lijden? Toch wil hij, de toeschouwer, verdriet onder hen lijden, en juist dat verdriet is zijn genoegen. Wat is dit anders dan meelijwekkende waanzin? Zijn tranen dan geliefd, en pijn? Natuurlijk wil iedere man gelukkig zijn. Of is het zo dat hoewel niemand zich graag ellendig voelt, hij toch graag medelijden heeft met anderen, en alleen al om deze reden – aangezien medelijden niet mogelijk is als er geen pijn is – hij van verdriet houdt?
3.3. En op een afstand zweefde boven mij uw trouwe genade. In welke ongerechtigheden heb ik mezelf verspild en met heiligschennende nieuwsgierigheid gevolgd, zodat het mij in mijn verlatenheid naar ontrouwe diepten en bedrieglijke dienst van demonen heeft geleid, aan wie ik mijn slechte daden in brand heb gestoken – en in al deze heb jij mij gegeseld! Ik durfde zelfs tijdens de viering van uw mysteries met de muren van de kerk te verlangen en een affaire te regelen om de vruchten van de dood te verwerven. Als resultaat daarvan heb je mij met zware straffen geslagen, maar niets vergeleken met mijn schuld. O jij, mijn buitengewoon grote barmhartigheid, mijn God, mijn toevlucht voor de vreselijk schadelijke dingen waarin ik ronddwaalde, met trotse nek, om ver weg te gaan van jij, die van mijn wegen houdt, niet die van jou, die van de vrijheid van een weggelopen slaaf houdt.
Het doel van mijn studie, die eervol werd genoemd, was de rechten, zodat ik erin kon uitblinken en hoe prijzenswaardiger en sluwder ik was. Dat is de blindheid van mensen die zich zelfs op blindheid beroemen. En ik was de leidende student in de school van de retor, en ik was trots blij en opgezwollen van rook, hoewel veel ingetogener, Heer, weet u, en ver verwijderd van de verwoestingen die de ‘Wreckers’ aanrichtten – deze wilde en een duivelse naam is als het ware het kenmerk van stedelijkheid. Ik leefde onder hen met schaamteloze schaamte, omdat ik zo niet was. Ik was bij hen en genoot soms van hun vriendschap, maar ik verafschuwde altijd hun daden, dat wil zeggen de ‘wrakken’ waarin ze stoutmoedig de verlegenheid van nieuwe studenten aanvielen.
Cicero maakt hem enthousiast voor filosofie.
3.4. Onder hen bestudeerde ik destijds, op mijn onvolwassen leeftijd, boeken over welsprekendheid, waarin ik een vooraanstaande rol wilde spelen – met een verdomd winderig doel, door de geneugten van de menselijke ijdelheid.
Tijdens mijn reguliere studie ben ik het boek tegengekomen van een zekere Cicero, wiens tong vrijwel iedereen bewondert, maar niet zijn hart. Maar dat boek van hem, genaamd Hortensius, bevat een aansporing tot de filosofie. Dat boek veranderde mijn houding en richtte mijn gebeden tot U, Heer, en maakte mijn wensen en verlangens anders. Want plotseling leek alle ijdele hoop mij goedkoop, en ik verlangde naar de onsterfelijkheid van wijsheid, met een ongelooflijke hartstocht, en ik was al begonnen op te staan om naar jou terug te keren.
Want ik gebruikte dat boek niet om mijn tong te scherpen – iets wat ik op kosten van mijn moeder leek te kopen toen ik negentien was (mijn vader was twee jaar eerder overleden) – en niet om mijn tong te scherpen gebruikte ik dat boek. Want het maakte geen indruk op mij door zijn stijl, maar door zijn leer.
Wat wilde ik graag, mijn God, hoe graag wilde ik wegvliegen van de aardse dingen naar U toe. En ik wist niet wat je in mij deed. Want wijsheid is van jou. Maar de liefde voor wijsheid heeft de Griekse naam filosofie, waar dat boek mij naar verlangde. Er zijn mensen die mensen verleiden door middel van filosofie, waarbij ze hun fouten kleuren en verhullen met die grote, mooie en eervolle naam. Bijna al deze mannen, uit de tijd van Cicero en daarvoor, worden in dat boek gepresenteerd en toegelicht. En die heilzame vermaning van uw geest door uw goede en vrome dienaar wordt daar duidelijk: ‘Zorg ervoor dat niemand u misleidt door filosofie en ijdele verleiding volgens de traditie van mensen, en niet volgens Christus. Want in Hem woont alle volheid. van goddelijkheid op een lichamelijke manier.”
En ik was destijds – u weet het, licht van mijn hart – omdat ik deze woorden van de apostel nog niet kende, toch blij met die aansporing (van Cicero), in die zin dat ik sterk opgewonden en in vuur en vlam stond en in vuur en vlam stond. heb lief en zoek, niet een bepaalde sekte, maar de filosofie zelf (wat die ook mag zijn). En alleen dit belemmerde mij, met zo’n grote hartstocht, dat de naam van Christus er niet in stond. Want mijn tedere hart had, overeenkomstig uw barmhartigheid, Heer, de naam van mijn Redder, uw Zoon, gedronken in de melk van mijn moeder, en die diep vastgehouden. Wat deze naam ook ontbeerde, hoe literair, gepolijst en waarheidsgetrouw het ook was, het kon mij niet helemaal boeien.
3.5. En dus besloot ik mijn gedachten op de Heilige Schrift te richten, om te zien wat voor soort ze waren. En zie, ik zag iets dat niet geopenbaard was aan hoogmoedigen, noch blootgelegd aan kinderen, maar nederig in zijn wandel, verheven in zijn uitkomst, en gehuld in mysteries. En ik was niet van dien aard dat ik er naar binnen kon gaan, of mijn nek naar de treden kon neigen. Want toen ik me tot dat Schriftgedeelte wendde, voelde ik me niet zoals ik nu spreek, maar het leek mij onwaardig om te vergelijken met de waardigheid van Cicero. Want mijn aanzwellende trots deinsde terug voor zijn gematigdheid, en mijn oog drong niet door tot de binnenkant ervan. Toch was het zo dat ik met kleintjes kon opgroeien, maar ik had er een hekel aan om klein te zijn, en opgezwollen van trots leek ik mezelf groot.
3.6. En zo kwam ik in aanraking met mannen die trots dwaalden, zeer vleselijk en spraakzaam, in wier mond de strikken van de duivel waren en een zeer vogellijm gemaakt van een mengsel van de lettergrepen van uw naam, en zelfs de Heer Jezus Christus en de Parakleet, onze trooster, de Heilige Geest. Want deze namen waren altijd in hun mond, maar alleen voor zover het geluid en het geluid van de tong reikte. Wat de rest betreft, hun hart was leeg van de waarheid. En ze bleven maar zeggen: “Waarheid en waarheid”. En velen bleven dat tegen mij zeggen, en het stond nergens in hen, maar ze spraken valse dingen, niet alleen over jou, die de Waarheid bent, maar zelfs over de elementen van deze wereld, jouw schepping, waarover ik zou moeten uitweiden. van liefde voor jou is zelfs verder gegaan dan die filosofen die ware dingen spreken, mijn Vader, het allerhoogste goed, de schoonheid van alle dingen. O waarheid, waarheid. Hoe intiem zuchtte zelfs toen het merg van mijn ziel naar je toen deze mannen vaak en op vele manieren jouw naam tegen mij lieten horen – maar alleen met hun stem – in vele grote boeken. En het zijn de dienbladen waarin ze, in plaats van jou, mij in mijn honger de zon en de maan dienden, je prachtige werken, maar toch alleen jouw werken, en niet jij, en het waren ook niet de eerste werken. Want de vroegere dingen waren je geestelijke werken, vóór die lichamelijke dingen, ook al zijn ze helder en hemels.
3.7. Want ik kende die andere realiteit niet, die er werkelijk is, en ik werd als het ware subtiel ertoe bewogen de opvattingen van deze bedriegers te aanvaarden, toen ze mij vroegen: Waar komt het kwaad vandaan, en of God gebonden is aan een lichamelijke vorm, en is Hij niet gebonden aan een lichamelijke vorm? haren en vingernagels hebben, en of zij als rechtvaardigen moeten worden beschouwd, die veel vrouwen tegelijk hebben, mannen doden en dieren offeren. Omdat ik onwetend was, werd ik door deze dingen gestoord, en hoewel ik van de waarheid afdwaalde, leek het alsof ik er naartoe ging, omdat ik niet wist dat het kwaad niets anders is dan het ontberen van het goede, zelfs tot het punt van niet-zijn. . Hoe had ik het kunnen zien, ik wiens lichamelijke visie beperkt was tot lichamen en wiens spirituele zicht beperkt was tot fantasieën? Want ik wist niet dat God een geest is, die geen leden in lengte of breedte heeft, geen massa heeft… En wat er in ons is, volgens welke we zijn, en door de Schrift het beeld van God worden genoemd, dat wist ik wel. weet dit helemaal niet.
3.10. Geleidelijk en beetje bij beetje werd ik tot zulke onzin geleid dat ik geloofde dat een vijg huilt als hij geplukt wordt, en dat zijn moederboom melkachtige tranen vergiet. Maar als een (Manicheïsche) heilige die vijg zou eten – niet door hem geplukt, maar door die van iemand anders – zou hij die met zijn ingewanden vermengen en er engelen uitblazen, of beter gezegd, deeltjes van God terwijl hij kreunde en boerde in gebed. Deze deeltjes van de allerhoogste en ware God zouden in die vrucht gebonden zijn gebleven, tenzij ze werden bevrijd door de tand en de maag van een Heilige Uitverkorene. En ik, ellendig, geloofde dat er liever barmhartigheid betoond moest worden aan de vruchten van de aarde, dan aan de mensen, ter wille van wie de vruchten geboren worden. Maar als iemand die geen manichee was en honger had, om de vrucht zou vragen, was het alsof hij de vrucht tot de doodstraf veroordeelde als hij die aan hem zou geven.
De profetische droom van zijn moeder.
3.11. En jij stak je hand uit van boven, en bevrijdde mijn ziel uit deze diepe mist, toen mijn moeder om jou huilde om mij, jouw trouwe, meer dan moeders huilen om de lichamelijke dood. Want zij zag mijn dood voor het geloof en de geest, die zij van u kreeg, en u hoorde haar, Heer. Je hoorde haar, en verachtte haar tranen niet, toen ze stroomden en de aarde onder haar ogen bevochtigden overal waar ze bad, en je hoorde haar. Want waar kwam anders die droom vandaan waarin je haar troostte, zodat ze ermee instemde om met mij in hetzelfde huis te wonen en de tafel met mij te delen – iets wat ze begon te weigeren, zich afwendde en de godslasteringen van haar verafschuwde. mijn omzwervingen? Want zij stond (in de droom) zelf op een bepaalde houten regel, en een prachtige, vreugdevolle, glimlachende jongeman kwam naar haar toe, toen ze treurde en uitgeput was van verdriet. En toen hij had gevraagd naar de reden van haar verdriet en dagelijkse tranen – om haar te onderwijzen zoals gewoonlijk, niet om te leren – en toen ze had geantwoord dat ze huilde om mijn verlies, vertelde hij het haar, zodat ze veilig zou zijn. , en zei dat ze moest kijken en zien: waar zij was, was ik ook.
Toen ze keek, zag ze mij naast haar op dezelfde regel staan. Waar komt dit vandaan, behalve dat uw oren naar haar hart waren gericht, o goede Almachtige, die voor ieder van ons zorgt alsof wij de enige zijn om voor te zorgen, en die voor iedereen zorgt alsof zij waren er maar één?
Waar kwam ook dit vandaan: dat toen ze mij het visioen had verteld, en ik probeerde het zo te verdraaien dat ze liever niet zou wanhopen om te zijn wie ik was, ze meteen en zonder enige aarzeling zei: ‘Het is niet tegen mij gezegd. dat waar hij is, jij zult zijn, maar: waar jij bent, daar zal hij zijn. Ik beken aan U, Heer, wat ik me herinner, zoveel als ik me herinner – vaak heb ik erover gesproken – dat ik daardoor meer geschokt was, uw reactie via mijn waakzame moeder – want zij was niet gestoord door een valse interpretatie die zo was. plausibel en zag zo snel wat er gezien moest worden, wat ik zeker niet had gezien voordat ze sprak – ik was toen zelfs meer geschokt door het antwoord dan door de droom zelf, waarin de vreugde van de vrome vrouw zo veel zou komen later was tot nu toe van tevoren voorspeld voor haar huidige troost.
Bijna negen jaar volgden, waarin ik me wentelde in de modder van de diepte en de duisternis van de onwaarheid, waarin ik vaak probeerde op te stijgen en steeds zwaarder werd neergedrukt; terwijl die kuise, vrome, nuchtere weduwe – het soort van wie je houdt – nu, weliswaar gretiger vanwege de hoop, maar niet trager in huilen en kreunen, niet ophield om op elk uur van haar gebeden tot je te jammeren omdat mij. En daar kwamen haar gebeden in je zicht, en toch stond je toe dat ik steeds dieper in die mist rolde.
3.12. En je gaf een tweede antwoord dat ik me herinner – want ik ga over veel dingen heen, omdat ik me haast naar die dingen die mij des te meer dwingen om je te bekennen en te prijzen, en veel dingen die ik me niet herinner – je gaf toen een tweede antwoord via uw priester, een zekere bisschop, gevoed in de Kerk en opgeleid in uw boeken. Toen die vrouw hem vroeg bereid te zijn met mij te spreken en mijn fouten te weerleggen, en mij het kwade te ontleren en het goede te onderwijzen – want hij deed dit telkens wanneer hij toevallig mensen vond die daarvoor geschikt waren – was hij niet bereid – voorzichtig zeker, zoals ik later besefte. Want hij antwoordde dat ik nog steeds niet te onderwijzen was, omdat ik opgeblazen was door de nieuwigheid van die ketterij en veel onervaren mensen van streek had gemaakt met mijn kleine vragen, zoals ze hem had verteld. ‘Maar laat hem daar zijn’, zei hij, ‘en bid gewoon tot de Heer voor hem. Door te lezen zal hij ontdekken wat een dwaling dat is, en hoe groot een goddeloosheid.’
Tegelijkertijd vertelde hij ook hoe hij op jonge leeftijd door zijn eigen moeder, die bedrogen was, aan de Manichees was overgegeven en dat hij bijna al hun boeken had gelezen en zelfs gekopieerd; maar dat het hem duidelijk was geworden, hoewel niemand met hem in discussie ging en hem weerlegde, hoezeer hij die sekte moest ontvluchten: en dus was hij gevlucht.
Toen hij dit had gezegd, en zij niet bereid was ermee in te stemmen, maar des te meer aandrong, door overvloedig te smeken en te huilen, zodat hij mij zou kunnen zien en het met mij zou kunnen bespreken, zei hij, nu een beetje geïrriteerd door vermoeidheid: “Ga, en Leef zo. Want het kan niet gebeuren dat de zoon van die tranen van jou omkomt.’ En dit herinnerde ze zich vaak als ze met mij sprak: dat ze het had ontvangen alsof het uit de lucht klonk.
4.1. Gedurende diezelfde periode van negen jaar, van mijn negentiende tot mijn achtentwintigste, werden we verleid en verleid; bedrogen en bedrieglijk, in verschillende verlangens – openlijk door de leringen die zij liberaal noemen, op een verborgen manier echter die onder de valse naam religie – hier waren we trots, daar bijgelovig: overal ijdel. We leerden in die jaren de kunst van de retoriek, en ik verkocht een zegevierende woordzucht, overwonnen door verlangen. Toch gaf ik er de voorkeur aan – Heer, u weet het – goede studenten te hebben, zoals ze goed worden genoemd. En zonder bedrog leerde ik hen bedrog – niet zodat ze tegen het leven van een onschuldig persoon konden optreden, maar soms tegen het hoofd van een schuldige. En U, o God, zag mij van verre uitglijden op een gladde plek, en mijn geloof gloeide onder veel rook, een geloof dat ik toonde in de leer die ik gaf aan degenen die van ijdelheid hielden en een leugen zochten.
Maar in die tijd had ik één vrouw, niet bekend in wat men een wettig huwelijk noemt, maar iemand die door mijn zwervende hartstocht, verstoken van voorzichtigheid, was opgejaagd. En toch was er maar één, en ik was trouw aan haar bed. Hierin heb ik uit eigen ervaring geleerd wat een afstand er is tussen de gematigdheid van een echtelijk pact, dat wordt samengevoegd ter wille van het verwekken van nakomelingen, en een pact van wellustige liefde, waarin een nageslacht wordt geboren, zelfs tegen iemands verlangen in. – hoewel het, eenmaal geboren, iemand dwingt ervan te houden.
4.4. In de jaren waarin ik voor het eerst les begon te geven in de stad waar ik geboren was, had ik een vriend van mijn eigen leeftijd verworven, die mij zeer dierbaar was, in een studievereniging, die samen met mij opbloeide in de bloei van de jeugd. Hij was als jongen met mij opgegroeid, en samen waren we naar school gegaan, en samen hadden we gespeeld. Maar in zijn jeugd was hij geen vriend op de manier – en zelfs later niet – zoals echte vriendschap gaat, omdat er geen echte vriendschap bestaat tenzij je die aan elkaar plakt tussen degenen die je aanhangen, ‘met jouw liefde verspreid in onze harten, door de Heilige Geest die ons gegeven is.” Want ik had hem van het ware geloof, dat hij als jongeling niet trouw en volledig vasthield, tot de bijgelovige en gevaarlijke fabels doen verleiden, waardoor mijn moeder om mij huilde. Die man dwaalde nu in de geest met mij rond, en mijn ziel kon niet zonder hem. En zie jij, terwijl je op de rug van je vluchtelingen drukt, tegelijkertijd God van wraak en bron van barmhartigheid, die ons op wonderbaarlijke wijze tot jou bekeert – zie, je hebt die man uit dit leven gehaald toen hij nauwelijks een jaar in mijn vriendschap had volbracht , zoet voor mij boven alle zoetheden van dit leven.
Wie kan al uw prijzenswaardige daden vertellen die hij alleen heeft meegemaakt? Wat hebt u toen gedaan, mijn God, en hoe ondoorgrondelijk is de afgrond van uw oordelen! Want toen hij met koorts kampte, lag hij lang bewusteloos in dodelijk zweet. En toen de hoop voor hem werd opgegeven, werd hij gedoopt. Ik wist het niet, ik voorzag er niet in, maar nam aan dat zijn ziel liever behield wat hij van mij had ontvangen, en niet wat er met zijn lichaam werd gedaan toen hij was er niet van op de hoogte. Maar het was heel anders. Want hij herstelde en werd beter. En meteen, zodra ik met hem kon praten – ik kon zo snel als hij kon, aangezien ik hem niet verliet en we zo afhankelijk waren van elkaar – probeerde ik in zijn aanwezigheid te lachen, alsof hij zou meelachen om de doop die hij had ontvangen toen hij afwezig was in geest en zintuigen, maar waarvan hij hoorde dat hij die toch had ontvangen. Maar hij deinsde voor mij terug als voor een vijand, en waarschuwde mij met een wonderbaarlijke en plotselinge vrijheid dat als ik zijn vriend wilde zijn, ik moest ophouden zulke dingen te zeggen.
Ik echter, verbijsterd en van streek, stelde het uiten van mijn gevoelens uit, zodat hij eerst beter kon worden, en dan fit zou worden in gezondheid en kracht, zodat ik met hem kon doen wat ik wilde.
Maar hij werd van mijn waanzin gered, zodat hij voor mijn troost bij jou kon worden gehouden. Na een paar dagen, toen ik afwezig was, nam de koorts opnieuw toe en stierf hij.
Met welk een verdriet werd mijn hart verduisterd! En waar ik ook naar keek was de dood, en mijn vaderland een straf, en het vreemde ongeluk in het huis van mijn vader, en wat ik ook met hem had gedeeld, zonder hem veranderde het in een enorme marteling. Mijn ogen zochten hem overal, maar hij was er niet. En ik haatte alle plaatsen, omdat ze hem niet hadden, en ze konden ook niet tegen mij zeggen: “Ja, hij komt”, zoals ze vroeger deden toen hij nog leefde en weg was.
Lees verder “Augustinus wie was hij ? …..”
Dietrich Bonhoeffer
christelijkeinformatiebron 