
Dit citaat werd reeds eerder geplaatst, maar nu met de volledige tekst van het artikel van waaruit de tekst werd gehaald :
St Ignatius Brianchaninov : OVER VASTEN
De grootste deugd is gebed; de basis van het gebed is vasten. Vasten is de voortdurende gematigdheid in het eten, samen met wijs onderscheidingsvermogen. Trotse man! Je verbeeldt je zoveel, je denkt zo hoog over je eigen geest, maar deze is voortdurend en volledig afhankelijk van je maag. De wet van het vasten, die uiterlijk een wet voor de maag is, is in essentie een wet voor de geest.
Als de geest, de kroon van de mens, zijn eigen heerschappij wil binnengaan en behouden , moet hij zich eerst onderwerpen aan de wet van het vasten. Alleen dan zal het voortdurend wakker en verlicht zijn; alleen dan kan de geest heersen over de verlangens van het hart en het lichaam. Alleen door constante matigheid kan het de dingen leren geboden van het Evangelie en volg ze. De basis van deugden is vasten.
Toen de nieuw geschapen mens Eden kreeg, kreeg hij ook één enkel gebod: het gebod om te vasten. Uiteraard werd er maar één gegeven , omdat dit voldoende was om de eerste mens in zijn zondeloosheid te behouden. Het gebod sprak niet over de hoeveelheid voedsel, maar verbood alleen een kwaliteit, een soort voedsel. Mogen degenen die geloven dat vasten alleen betrekking heeft op de kwantiteit en niet op de kwaliteit, zwijgen! Als ze zich volledig zouden verdiepen in de studie van vasten, zouden ze het belang inzien van de kwaliteit van het voedsel dat ze eten. Het gebod om te vasten, door God aan de mens in Eden uitgesproken, was zo belangrijk dat het gepaard ging met een waarschuwing dat de mens gestraft zou worden als hij het gebod overtrad. De straf was de eeuwige dood.
En zelfs vandaag de dag blijft de zondige dood degenen treffen die het heilige gebod om te vasten overtreden. Degenen die de gematigdheid en het noodzakelijke onderscheidingsvermogen in voedsel niet bewaren, kunnen noch maagdelijkheid noch kuisheid bewaren. Ze kunnen hun woede niet beteugelen; ze vallen ten prooi aan luiheid, depressie en verdriet;en ze worden de slaven van de ijdelheid, het huis van de trots, die de persoon allemaal in een vleselijke staat brengen die het duidelijkst tot uiting komt in zijn luxueuze en overvolle tafel.
Het gebod om te vasten wordt vernieuwd of zelfs bevestigd door de Evangeliën. ‘Maar pas op voor uzelf, dat uw hart niet bezwaard wordt door dronkenschap, dronkenschap en zorgen van dit leven, en dat die dag u niet onverwachts overkomt ’, zei de Heer. Te veel eten en dronkenschap maken niet alleen het lichaam zwak, maar ook de geest en het hart. Met andere woorden, ze leiden de persoon zowel in zijn ziel als in zijn lichaam naar een vleselijke staat.
Vasten daarentegen leidt een christen naar een geestelijke toestand. Hij die door het vasten gereinigd wordt, is berouwvol van geest; kuis, nederig, stil en verfijnd in de emoties van het hart en de gedachten; licht in zijn lichaam; in staat tot spiritueel werk en contemplatie; en in staat de genade van God te aanvaarden.
De vleselijke mens wordt volledig ondergedompeld in zondige genoegens. Hij is sensueel in zijn lichaam, in zijn hart en in zijn geest. Hij is niet alleen niet in staat tot geestelijke vreugde en het aanvaarden van Gods genade, maar hij kan zich zelfs niet bekeren. Hij is niet in staat tot enig spiritueel werk; hij is aan de aarde genageld, hij is verdronken in een zee van bezittingen die geen leven hebben. Terwijl hij nog leeft, is hij dood in zijn ziel. “Wee jullie die verzadigd zijn, want jullie zullen hongeren.” Dat is het woord van God voor degenen die het heilige gebod om te vasten negeren. Wat zal je in de eeuwigheid bevredigen, als je hier op aarde alleen maar hebt geleerd verzadigd te worden door bederfelijk voedsel en wereldse geneugten, die in de hemel niet bestaan? Wat wil je in de eeuwigheid eten, terwijl je nog nooit een hemels gerecht hebt geproefd? Hoe kun je hemels eten eten en ervan genieten als je het op aarde nooit hebt gewaardeerd en zelfs veracht?
Het dagelijks brood van een christen is Christus Zelf. De onverzadigbare verzadiging van dit brood is een reddende voldoening en vreugde, waartoe elke christen geroepen is. We zijn geroepen om onszelf onverzadigbaar te vullen met het woord van God, om onszelf onverzadigbaar te vullen met de geboden van Christus, om onszelf onverzadigbaar te vullen met het voedsel van de Heer: “Gij hebt een tafel voor mij bereid tegen degenen die mij lastig vallen; Gij hebt mijn hoofd met olie gezalfd, en Uw beker die mij bedwelmt, hoe sterk is die! ‘Waar zullen we beginnen,’ zegt de heilige Macarius de Grote, ‘wij die nooit ons eigen hart hebben bestudeerd? Laten we, terwijl we buiten staan, op de deur kloppen door gebed en vasten”, zoals de Heer Zelf ons geboden heeft: “Klop, en er zal voor je opengedaan worden.” Deze arbeid, die ons wordt aangeboden door een van de grootste leraren van het monastieke leven, was de arbeid van de heilige apostelen. Hierdoor werd hun toegestaan de woorden van de Geest te horen. ‘Terwijl zij de Heer dienden en vastten, zei de Heilige Geest: ‘Scheid nu Barnabas en Saulus voor Mij af voor het werk waartoe Ik hen heb geroepen.’ Toen ze gevast en gebeden hadden en hen de handen hadden opgelegd, stuurden ze hen weg.” Van deze arbeid, waarin zij Door gebed en vasten te combineren, hoorden zij het gebod van de Geest om de heidenen bij hun zendingsinspanningen te betrekken . Wat een wonderbaarlijke eenheid wordt bereikt door vasten en gebed! Het gebed heeft geen effect als het niet gebaseerd is op het vasten, en het vasten is vruchteloos als het gebed er niet uit voortkomt.
Vasten verlost iemand van de hartstochten van het vlees, terwijl het gebed strijdt tegen geestelijke hartstochten. Als je deze hebt verslagen, dringt het door tot in de structuur van de persoon, reinigt hem van binnenuit en leidt God naar deze gereinigde, rationele tempel.
Wie het land begint te zaaien zonder het eerst te hebben gerooid, vernietigt de zaden voordat ze zelfs maar kunnen ontkiemen, en in plaats van tarwe oogst hij doornen. Als we op soortgelijke wijze de zaden van het gebed verzamelen, zullen we niets oogsten, maar zullen wezonden oogsten in plaats van de waarheid. Het gebed zal worden vernietigd en verdreven door verschillende ijdele en zondige gedachten en verbeeldingen; onze gevoelens zullen verontreinigd worden door sensualiteit. Ons vlees is van de aarde gekomen, en als we het niet ontginnen zoalswe dat op een akker zouden doen, zullen we nooit de vrucht van de waarheid kunnen laten groeien. Als iemand het land echter met veel moeite en arbeid bewerkt, maar het onbezaaid laat, dan zal het volledig onder het onkruid staan. Wanneer dus het lichaam wordt gekrenkt door het vasten, maar de ziel niet wordt gecultiveerd door gebed, lezen en nederigheid, dan wordt het vasten de bron van vele geestelijke hartstochten: ijdelheid, arrogantie en minachting.
Wat is de passie van te veel eten en dronkenschap? Het is het natuurlijke verlangen naar eten en drinken dat zijn juiste oriëntatie heeft verloren, dat veel meer in kwantiteit en variatie vraagt dan nodig is voor de ondersteuning van het leven en de fysieke kracht. Ironisch genoeg werkt dit teveel op de tegenovergestelde manier op de fysieke kracht, waardoor het schadelijk wordt, het lichaam en zijn kracht verzwakt en zelfs vernietigt. Het verlangen naar voedsel wordt bevredigd door eenvoudig voedsel, en door te veel eten en overmatig genieten van voedsel door onthouding. In eerste instantie moet men verzadiging en gulzigheid verwerpen; hierdoor wordt het verlangen naar voedsel geheroriënteerd volgens zijn natuurlijke doel. Wanneer deze honger op de juiste manier wordt gericht, dan is een persoon wordt tevreden met eenvoudig voedsel.
Integendeel, het verlangen naar voedsel dat bevredigd wordt door te veel eten en gulzigheid wordt afgestompt. Om het weer wakker te maken, bedenken we verschillende heerlijke gerechten en drankjes. In eerste instantie lijkt onze honger gestild, maar hij wordt steeds kieskeuriger en uiteindelijk wordt het een misselijkmakende passie die voortdurend op zoek is naar verzadiging en bevrediging en toch altijd ontevreden blijft. Als we besloten hebben ons aan de dienst van God te wijden, laten we dan het vasten als fundament van ons werk stellen. De essentiële kwaliteit van elke fundering moet een onbreekbare stevigheid zijn; anders zal een gebouw nooit blijven staan, ook al is het goed gebouwd. En we moeten onder geen enkele voorwaarde vallen De omstandigheden staan ons toe het vasten te verbreken door verzadiging, vooral door te veel te drinken.
De Heilige Vaders beschouwen het vasten over het algemeen als het beste om één keer per dag te eten, maar niet om volledige verzadiging te bereiken. Zo’n vasten verzwakt het lichaam niet door langdurige onthouding, maar belast het niet met overmatig voedsel en maakt het nog steeds in staat tot zielreddende activiteiten. Zo’n vasten is niet bijzonder moeilijk, en dus heeft degene die vast, geen reden om hoog over zichzelf te denken, iets wat hij geneigd zou zijn te doen als zijn vasten ongewoon was.
Wie lichamelijk werk doet of lichamelijk zo zwak is dat hij niet tevreden kan zijn met slechts één maaltijd per dag, kan tweemaal per dag eten. Het vasten is voor de persoon, niet voor de persoon de persoon voor het vasten. Maar hoe dan ook, of je nu vaak of zelden eet, eten totdat je vol zit, is ten strengste verboden. Dit maakt iemand alleen maar onbekwaam tot geestelijk werk en opent de deur voor andere vleselijke hartstochten. Maar overmatig vasten – dat wil zeggen, langdurige, buitensporige onthouding van voedsel – wordt niet aanbevolen door de Heilige Vaders. Een persoon wordt ook niet meer in staat tot geestelijk werk als zijn lichaam verzwakt is door buitensporige onthouding, en vaak wordt zijn vasten al snel gevolgd door gulzigheid of vervalt hij in hartstochtevan ijdelheid en trots.
De kwaliteit van voedsel is ontzettend belangrijk. De verboden vrucht in Eden was een lust voor het oog en voor de smaak, maar had een vergiftigende werking op de ziel door te geven de voortijdige kennis van goed en kwad, waardoor de zuiverheid waarin onze voorouders werden geschapen, wordt vernietigd. En vandaag de dag blijft voedsel een sterke invloed op onze ziel uitoefenen, wat vooral duidelijk wordt als je wijn drinkt. Daarom zijn alle alcoholische dranken, vooral die welke van tarwe zijn gemaakt, voor de ascetische arbeider verboden, omdat ze zijn geest van matigheid beroven en hem niet in staat maken tot de onzichtbare oorlog met de gedachten. De verslagen geest, vooral het slachtoffer van sensuele gedachten, wordt verstoken van geestelijke genade. Wat zorgvuldig is verworven door vele lange inspanningen, gaat in de loop van een paar uur, zelfs een paar minuten, verloren. Een monnik mag geen wijn drinken, zei St. Pimen de Grote in de uitspraak van de Woestijnvaders.
Elke vrome christen die zijn maagdelijkheid en kuisheid wil behouden, moet deze regel ook volgen. De Heilige Vaders volgden het, en
zelfs als ze wijn dronken, was dat zeer zeldzaam en met grote mate. Pittig voedsel moet van de tafel van de asceet worden verwijderd, omdat hetvleselijke hartstochten opwekt. Dergelijke voedingsmiddelen omvatten peper, gember en andere zoetigheden. Het meest natuurlijke voedsel is het voedsel dat de mens onmiddellijk na zijn schepping werd toegewezen : voedsel uit het plantenrijk. God zei tegen onze voorvader: En God zei: ‘Zie, Ik heb je elk kruid gegeven dat zaad voortbrengt dat zich op de hele aarde bevindt, en elke boom waarvan de vruchten zaad voortbrengen; voor jou zal het zo zijn voor voedsel.” ⁹Pas na de zondvloed werd vlees als voedsel toegestaan. Een vegetarisch dieet is het beste voor de asceet. Het verwarmt het bloed het minst, maakt het lichaam het minst vet, en de samenstellende delen ervan hebben de minste invloed op de hersenen. Ten slotte s het het gezondste soort voedsel. Om deze redenen behoudt iemand die het volgt het gemakkelijkst zijn zuiverheid en waakzaamheid van de geest en zijn vermogen om over het lichaam van de persoon te heersen. De hartstochten hebben minder vat op het lichaam en de persoon is beter in staat zich aan ascetische arbeid te wijden. Visgerechten, vooral die bereid met grote zeevis, hebben een heel andere kwaliteit. Ze hebben een voelbaar effect op de geest, , ze doen het bloed ontsteken en ze vullen de maag tot verzadiging, vooral als ze vaak en in grote hoeveelheden worden gegeten. Deze effecten worden sterk vergroot bij het eten van vlees. Vlees maakt het lichaam overmatig vet, waardoor het een bijzondere luiheid krijgt, en het bloed doet ontsteken. Het heeft een dempend effect op de hersenen. Om deze reden mogen monniken nooit vlees eten. Het behoort toe aan mensen die in de wereld leven, die voortdurend belast worden door zwaar lichamelijk werk. Maar zelfs voor hen is het constante eten van vlees schadelijk.
Dus! Ik hoor de zogenaamde betweters zeggen: vlees mag van God, en jij durft het te verbieden?! Hierop antwoord ik met de woorden van de apostel: “Alle dingen zijn voor mij geoorloofd, maar niet alle dingen zijn nuttig; alle dingen zijn mij geoorloofd, maar niet alle dingen stichten.” We weigeren vlees te eten, niet omdat we het als onrein beschouwen, maar omdat het een verdovend effect heeft op ons hele lichaam en onze geest, wat onze spirituele ontwikkeling belemmert.
De Heilige Kerk heeft in haar wijsheid vastgesteld dat christenen die in de wereld leven, van vlees kunnen eten, maar niet voortdurend. Perioden van vlees eten worden gescheiden door tijden van onthouding van vlees, tijden waarin de christen zichzelf reinigt van het vlees in zijn lichaam. Een dergelijk gunstig effect van vasten is duidelijk voor iedereen die vasthoudt. Het is voor monniken absoluut verboden vlees te eten; ze mogen alleen eten zuivel en eieren tijdens de niet-vastende periodes. Op bepaalde dagen en tijdstippen mogen ze ook vis eten. Maar het grootste deel van de tijd mogen zealleen plantaardig voedsel eten.
Een dergelijk dieet wordt bijna uitsluitend gebruikt door de meest ijverige asceten, vooral degenen die de genade van de Geest van God al voelen, vanwege de gunstige invloed op het lichaam en de lage kosten ervan. Ze beperken zich tot het drinken van water en vermijden niet alleen alcoholische dranken, maar ook rijke dranken zoals kwas en alle andere dranken op tarwebasis. De vastenregels zijn door de Kerk vastgesteld met als doel haar kinderen te helpen, als leidraad voor de hele christelijke samenleving. Daarnaast is het zo aanbevolen dat elke christen het advies inwint van een ervaren en scherpzinnige geestelijke vader, en niet zelf besluit om boven zijn mogelijkheden te vasten. Nogmaals, ik herhaal dat het vasten voor de persoon is, en niet de persoon voor het vasten. Het voedsel dat wordt gegeven ter ondersteuning van de persoon mag niet de bron van zijn vernietiging worden.“Als je je maag in toom houdt,” zei Sint Basilius de Grote, “kom je de hemel binnen. Alsje dat niet doet, word je het slachtoffer van de dood.” Met hemel bedoelt hij een staat van gebed vol genade; met de dood bedoelt hij een hartstochtelijke toestand. Een met genade vervulde staat terwijl je nog op aarde bent, is een belofte van eeuwige gelukzaligheid in het hemelseEden. In de greep van de zonde vallen en de dood van de ziel is een eeuwige belofte lijden in de diepten van de hel. Amen.
Bron : Christianforums.com.
Vertaling : Kris Biesbroeck
