De Heilige drie-eenheid

      Vader Thomas Hopko

 

De leer van de heilige drie-eenheid

De leer van de Heilige Drie-eenheid is niet alleen maar een “geloofsartikel” dat mensen moeten “geloven”. Het is niet eenvoudigweg een dogma dat de kerk van haar goede leden verlangt om “in geloof te aanvaarden”. Evenmin is de leer van de Heilige Drie-eenheid de uitvinding van geleerden en academici, het resultaat van intellectuele speculatie en filosofisch denken.

De leer van de Heilige Drie-eenheid komt voort uit de diepste ervaringen van de mens met God. Het komt voort uit de oprechte, levende kennis van hen die God in geloof hebben leren kennen.

De paragrafen die volgen zijn bedoeld om iets te laten zien van wat God van Zichzelf heeft geopenbaard aan de heiligen van de Kerk. De woorden en concepten van de leer van de Drie-eenheid begrijpen is één ding; de Levende Realiteit van God achter deze woorden en concepten kennen is iets anders. We moeten werken en bidden zodat we aan elk woord en begrip over God voorbijgaan en Hem voor onszelf leren kennen in onze eigen levende eenheid met Hem: “De Vader door de Zoon in de heilige Geest” (Ef 2, 18– 22).

De heilige drie-eenheid onthuld

In het Oude Testament vinden we Jahweh, de ene Heer en God, handelend naar de wereld door Zijn Woord en Zijn Geest. In het Nieuwe Testament wordt het “Woord is vlees geworden” (Joh 1,14). Als Jezus van Nazareth wordt de eniggeboren Zoon van God mens. En de Heilige Geest, die in Jezus is en hem de Christus maakt, wordt van God uitgestort op alle vlees (Handelingen 2:17).

Men kan de Bijbel of de geschiedenis van de Kerk niet lezen zonder getroffen te worden door de talrijke verwijzingen naar God de Vader, de Zoon (Woord) van God en de Heilige Geest. Het nieuwtestamentische verslag en het leven van de orthodoxe kerk zijn absoluut onbegrijpelijk en zinloos zonder voortdurende bevestiging van het bestaan, de onderlinge relatie en de interactie van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest met elkaar en met de mens en de wereld.

Verkeerde doctrines van de Drie-eenheid

De belangrijkste vraag die de Kerk over God moet beantwoorden, is die van de relatie tussen de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Volgens de Orthodoxe Traditie zijn er een aantal verkeerde doctrines die verworpen moeten worden
Een verkeerde doctrine is dat alleen de Vader God is en dat de Zoon en de Heilige Geest wezens zijn, “uit het niets gemaakt” zoals engelen, mensen en de wereld. De Kerk antwoordt dat de Zoon en de Heilige Geest geen schepselen zijn, maar ongeschapen en goddelijk zijn met de Vader, en dat ze handelen met de Vader in de goddelijke scheppingsdaad van alles wat bestaat.

Een andere verkeerde doctrine is dat God in Zichzelf Eén God is die slechts in verschillende vormen aan de wereld verschijnt: nu eens als de Vader, dan als de Zoon, en nog een keer als de Heilige Geest. De Kerk antwoordt nogmaals dat de Zoon en het Woord “in den beginne bij God” (Joh 1,12) zijn, evenals de Heilige Geest, en dat de Drie eeuwig onderscheiden zijn. De Zoon is “van God” en de Geest is “van God”. De Zoon en de Geest zijn niet slechts aspecten van God, zonder, om zo te zeggen, een eigen leven en bestaan. Hoe vreemd zou het bijvoorbeeld zijn om je voor te stellen dat wanneer de Zoon mens wordt en tot zijn Vader bidt en handelt in gehoorzaamheid aan Hem, het allemaal een illusie is zonder werkelijkheid, een soort goddelijke voorstelling die de wereld wordt voorgehouden met helemaal geen reden of waarheid voor!

Een derde verkeerde doctrine is dat God één is, en dat de Zoon en de Geest slechts namen zijn voor relaties die God met Zichzelf heeft. Zo wordt het denken en spreken van God de Zoon genoemd, terwijl het leven en handelen van God de Geest wordt genoemd; maar in feite – in echte actualiteit – zijn er niet zulke ‘realiteiten op zichzelf’ als de Zoon van God en de Geest van God. Beide zijn slechts metaforen voor louter aspecten van God. Maar nogmaals, in zo’n leer hebben de Zoon en de Geest geen bestaan ​​en geen eigen leven. Ze zijn niet echt, maar zijn slechts illusies.

Nog een andere verkeerde doctrine is dat de Vader één God is, de Zoon een andere God en de Heilige Geest nog een andere God. Er kunnen geen “drie goden” zijn, zegt de kerk, en zeker geen “goden” die geschapen of gemaakt zijn. Nog minder kunnen er ‘drie goden’ zijn van wie de Vader ‘hoger’ is en de anderen ‘lager’. Want dat er meer dan één God is, of “graden van goddelijkheid”, zijn beide tegenstrijdigheden die niet kunnen worden verdedigd, noch door goddelijke openbaring, noch door logisch denken.

De kerk leert dus dat hoewel er maar één God is, er toch drie zijn die God zijn – de Vader, de Zoon en de Heilige Geest – volmaakt verenigd en nooit verdeeld, maar toch niet versmolten tot één zonder het juiste onderscheid. Hoe verdedigt de kerk dan haar leer dat God zowel één als drie is?

Wordt vervolgd