PINKSTEREN : HET ONTSTAAN VAN DE KERK

Door Cyrille  Argenti

1. HET JOODSE PINKSTEREN EN HET CHRISTELIJKE PINKSTEREN

De dag van Pinksteren was een groot feest in Israël: Zeven weken, d.w.z. 49 dagen (7 x 7 = 49), in het Hebreeuws “Chavouth” = de weken – scheidden het Joodse Pesach – de dag waarop de Joden het paaslam offerden ter herinnering aan hun uittocht uit Egypte onder leiding van Mozes – van het Joodse Pinksterfeest (in het Grieks “Pentecost” = 50e dag), op die 50e dag na het Pascha, toen de Joden het moment vierden waarop God, op de Sinaï, Mozes de Tafelen der Wet gaf, die stenen platen waarin Hij zijn 10 geboden had gegraveerd.

– Op dezelfde dag (volgens de chronologie van het Johannes-evangelie) waarop de Joden het paaslam offerden ter voorbereiding op het Pascha (voorbereiding: in het Grieks Paraskevê = vrijdag), werd het Lam van God, Jezus Christus, aan het kruis geofferd om overmorgen te verrijzen.

– Op dezelfde dag dat de Joden de ontvangst van de Wet (of Torah) vierden, vieren de christenen de ontvangst van de Genade, de gave van de Heilige Geest.
Dit is hoe het Oude Verbond het Nieuwe voorafgaat en voorbereidt, hoe het Joodse Pascha en Pinksteren het Christelijke Pascha en Pinksteren aankondigen.

Dit is wat de Evangelist Johannes samenvat wanneer hij ons zegt: “Als de Wet door Mozes gegeven is, is de Genade en de Waarheid door Jezus Christus gekomen (Johannes 1:17).

2. HET ONTSTAAN VAN DE KERK

Op de dag van het Joodse Pinksterfeest zijn de apostelen en leerlingen van Jezus Christus en de Maagd Maria dus met één hart bijeen – door dat geloof in Jezus Christus waarop Hij Petrus beloofd had dat Hij zijn Kerk zou bouwen – in een vergadering (in het Grieks: ecclesia). Het was toen dat “Jezus, verheven aan de rechterhand van God, van de Vader de beloofde heilige Geest ontving en hem uitstortte” (Handelingen 2:31-32). De Heilige Geest, de Trooster, de Geest der Waarheid “die van de Vader uitgaat” (Johannes 15:26) en die “in de Zoon rust” (Johannes 1:38), de Zoon zendt Hem “van de Vader” (Johannes 15:26) en geeft Hem “aan hen die in zijn Naam geloven” (Johannes 1:12). Hij zond hem “in tongen van vuur” (Handelingen 2:3). Met tongen spreekt men. Met een vurige tong spreekt men het Woord Gods: de vergadering der gelovigen wordt dan de plaats van de tegenwoordigheid van het Woord Gods, van het Goddelijk Woord, van de Enige Zoon. Hij wordt er mens in, het wordt Lichaam van Christus, Kerk: het is de schepping van de Kerk.

3.- DE KERK, GEACTUALISEERD PINKSTEREN

De Kerk is dus in wezen geen instituut, d.w.z. een organisatie met statuten en werkingsregels, ook al moest zij die verwerven, maar de mysterieuze aanwezigheid van de Zoon van God die door de werking van de heilige Geest vlees wordt in een vergadering van zondaars die geloven in de verrijzenis van hun Meester en dit verkondigen aan de wereld. Vlees nemen: het vlees van het Woord, het vlees van de Zoon, het vlees van God, het lichaam van Christus, dat zijn wij: “Hij is het hoofd van het lichaam dat de Kerk is” (Kol. 1,18 – Ef. 1,22). “De tempel van God is heilig en deze tempel bent u” (1Cor.3,17), “u bent het lichaam van Christus, want u bent zijn leden, ieder voor zijn deel” (1Cor.13,27).
Wij worden dit lichaam wanneer wij, “met één hart” bijeen om “het Brood uit de hemel” (Joh. 6, 51) te eten en “het Bloed van het Nieuwe Verbond” (1 Kor. 11, 25) te drinken, tot God de Vader zeggen: “Wij vragen en smeken U, zend uw Heilige Geest over ons en over deze gaven” (Lit. (Johannes Chrysostom) “En maak dit brood tot het lichaam zelf van onze Heer en Verlosser Jezus Christus en dat wat in deze kelk zit tot het bloed zelf van onze Heer en Verlosser Jezus Christus, opdat wij allen die gemeenschap hebben met dit ene brood en deze ene kelk verenigd worden door de ene Heilige Geest” (St. Basilius’ Lit.)

Het is daar, tijdens de eucharistische bijeenkomst, dat de Heilige Geest in één lichaam, het Lichaam van Christus, hen verenigt die met dit Brood dat Hij, het Woord van de Zoon bevestigend, veranderde in het Lichaam van Christus, en met deze wijn die Hij veranderde in het Bloed van Christus, ons veranderen in leden van ditzelfde Lichaam. De eucharistische vergadering, of liever de heilige Geest door het eucharistisch mysterie, maakt de Kerk: het is daar dat de Kerk wordt opgebouwd, geïdentificeerd wordt met het Lichaam van de Verrezene; het is daar dat Pinksteren wordt bestendigd en geactualiseerd, d.w.z. feitelijk werkelijkheid wordt.

Omdat wij geloven dat de Kerk – hoe zondig haar leden ook mogen zijn – door de werking van de Heilige Geest werkelijk het Lichaam van de Verrezene wordt, geloven wij “in” de Kerk “Eén Heilige, Katholieke en Apostolische Kerk”, zoals wij ook geloven in de Vader, de Zoon en de Heilige Geest.
Het doel van ons geloof is niet zijn patriarchen, zijn bisschoppen, zijn priesters, zijn “marguilliers” of “epitropes”, zijn sacristans … maar de actie van de Heilige Geest die Christus aanwezig maakt in een vergadering van gelovige zondaars en Hem met deze vergadering verenigt, om “van haar, geleidelijk, door de eeuwen heen deze ‘Bruid zonder rimpel of vlek of iets dergelijks’ te maken” (Ep. 5:26-27), dit hemelse Jeruzalem dat aan het einde der tijden zal neerdalen “gereed als een bruid, die voor haar Bruidegom versierd is” (Openb. 21:2) om eeuwig met Hem verenigd te worden.

De Kerk is een ononderbroken schepping, “gezuiverd door het water (van het doopsel) en het Woord”, die God is begonnen op de dag van Pinksteren en die Hij voortzet in elke Goddelijke Liturgie met de medewerking en door het leven van zijn apostelen, martelaren, heiligen en al zijn dienaren, en dit ondanks het verraad van alle Judassen uit zijn geschiedenis, die de voltooiing van het Goddelijke werk kunnen vertragen, maar niet de geleidelijke verwezenlijking kunnen verhinderen van het Goddelijke Plan dat zin geeft aan de geschiedenis van de mensen en de komst teweegbrengt van het Koninkrijk dat “voor hen bereid was vóór de schepping van de wereld” (Mt 25,34).

Vader Cyrille Argenti (in “Orthodox in Marseille” )

Vertaling : Kris Biesbroeck