Heilige Sophrony (Sakharov) van Essex (+ 1993)

Door Monnik Mozes de Athoniet

Hij werd geboren in Moskou in 1896 en zijn lekennaam was Sergej Symeonovitsj Sacharov. Zoals hij zich zelf herinnert, vond zijn eerste ervaring met het visioen van het ongeschapen licht plaats in zijn kindertijd. Hij studeerde aan de School voor Schone Kunsten in Moskou. Op een gegeven moment brachten zijn religieuze bezigheden hem in de niet-christelijke mystiek. Zijn artistieke ambities leidden hem naar Italië, Duitsland en Frankrijk. Hij ontdekte echter dat kunst hem niet vervulde of verlichtte. Zijn terugkeer naar de liefde van Christus resulteerde in een nieuwe, zeer krachtige ervaring van het ongeschapen licht met Pasen van 1924, in Parijs. Daar werd hij beïnvloed door zijn kennismaking met vader Sergej Boelgakov (†1944). Zoals hij zelf zegt: “In Parijs had ik alles, maar er was geen echte vreugde.” Hij ging naar het Instituut van Sint Sergius om te vinden en te leren. Later zou hij zeggen: “Bij Sint Sergius sprak iedereen over God, maar ik zag Hem niet. Toen ik echter naar de Heilige Berg ging, sprak niemand over God, maar alles wees naar Hem.” In 1925 trad hij toe tot het klooster van Sint Panteleïmon, het Russische klooster op de Heilige Berg. Hij werd er in 1926 tonsuur gewijd.  Het deed hem grote zorgen dat hij niet in staat was om in overeenstemming met de evangeliebevelen te leven. Een keerpunt in zijn leven kwam met zijn kennismaking met de heilige Silouan de Athoniet ( † 1938). Door de heilige Silouan geloofde ouderling Sophrony niet alleen in Christus, maar leerde hij Hem kennen in de Heilige Geest. De leer van de heilige, die de Ouderling graag overnam, kan worden samengevat als: a) gebed voor de hele wereld, b) Christus-achtige nederigheid en c) liefde voor iemands vijanden.

Dit was ook de basis voor de theologie van ouderling Sophrony. Na het overlijden van de heilige Silouan, wiens uitstekende  biografie door de Ouderling was geschreven, vertrok deze laatste naar de Athonietenwoestijn, de gevreesde Karoulia. Van zonsondergang tot het aanbreken van de dag herhaalde hij het Gebed van het Hart, met opgeheven armen in gebed. Elk woord werd geestelijke voeding en werd opgeslagen in zijn hart, dat werd verfijnd door de zachtmoedigheid die alleen iemand die goed bidt kan bezitten.

Hij woonde van oktober 1943 tot maart 1947 in de Hermitage van de Heilige Drie-eenheid, die behoort tot het klooster van Sint-Paulus. Hij trad op als geestelijk leidsman voor de kloosters van Sint Paulus, Gregoriou, Simonos Petras en Xenophontos, evenals voor sketes en cellen. Hij was in 1930 tot diaken gewijd door de heilige Nikolaj Velimirovitsj ( † 1956), bisschop van Ochrid. In 1941 werd hij tot priester gewijd door metropoliet Hierotheos van Militoupolis ( † 1956). Hij woonde zo’n vijf jaar in de Skete  van Vatopedie en van Sint-Andreas in Karyes en kreeg van daaruit toestemming om in 1947 voorgoed naar Parijs te vertrekken.

En zo nam hij afscheid van zijn geliefde Heilige Berg, na 22 jaar strijd en bovennatuurlijke openbaringen. Het jaar daarop publiceerde hij zijn geïnspireerde geschriften over Sint Silouan en maakte daarmee de Heilige Berg bekender in het Westen. In 1959 stichtte hij het klooster van Johannes de Doper in Tolleshunt Knights, Essex. Daar ontmoetten we hem in 1985. Hij was een waardige, eerbiedwaardige en goedaardige ouderling. Een vorst van de geest, een diepzinnig, ervaren groot theoloog. Zijn gebed en zijn tranen doordrenkten zijn Philocalia teksten en licht en genade verlichtten hen. Zijn genade, zijn zegen en zijn wijsheid waren onvergetelijk voor ons die zijn ervaring misten. Hij viel daar op 11 juli 1993 in de Heer in slaap en werd drie dagen later begraven.

Zoals zijn discipel Vader Zacharias zegt, als een geestelijk fenomeen, was de Ouderling een teken van God voor zijn generatie. Hij maakte de tragedie, de zorgen, de zorgen en het hartzoeken van de turbulente twintigste eeuw mee. Met zijn leven, zijn gebed en zijn woorden gaf hij antwoord op de brandende vragen van zijn tijdgenoten. Zijn neef, vader Nicolaas, schrijft dat het theologische pad van ouderling Sophrony ook de originaliteit van zijn theologische methode bepaalde, die wordt gekenmerkt door een levendige dialoog tussen verschillende werelden: de religieuze filosofie van zijn tijd, de patristische traditie en de distillatie van zijn persoonlijke geheime ervaring. Metropoliet Hierotheos van Nafpaktos verklaarde: ‘Het leven van ouderling Sophrony was een wonder van God op aarde, een bewijs van zijn bestaan. En zijn ondergang was glorieus, passend bij zijn lichtgevende leven.” Wijlen ouderling Theoklitos Dionysiatis  †2006), die nooit geneigd was tot mooie woorden, zei: ‘Als er vandaag de dag een grote hesychast leeft, die de diepgang van het orthodoxe hesychasme heeft geleefd en, belangrijker nog, in staat is om het schriftelijk over te brengen en het te vergelijken met andere tradities, dan is die man ouderling Sophrony.’

Sommige mensen hadden hun bedenkingen bij hem, zoals hun goed recht is, maar ze kunnen niet veel van een zaak maken. Ze moeten zijn werken opnieuw lezen, zorgvuldiger, met meer nederigheid en minder vooroordelen en ze zullen ervan overtuigd zijn dat ze een verlengstuk zijn van de Philokalia

De woorden van ouderling Sophrony, de ouderling van het heilige klooster Johannes de Doper in Essex, bevestigen de blijvende aard van de universele geest van de kerk. Hij zei dat niet alleen christenen, maar zelfs degenen die niet geloven, worden opgeroepen om hun geest te openen, het enge kader van nationalistische tendensen of culturele tradities te overstijgen en te denken in termen van de hele mensheid. Ik herinner me zijn laatste woorden tegen mij, toen ik ziek was: “Of je nu beter wordt of niet, wij zijn van de Heer.”

Moge zijn heilige gebeden ons voor altijd vergezellen!

Bron: Monnik Mozes de Athoniet, Μέγα Γεροντικό εναρέτων αγιορειιτών του εικοστού αιώνοs

Vertaling : Kris Biesbroeck