ALS JE EEN SLANG IN EEN DOOS SLUIT, ZAL HET EVENTUEEL STERVEN. OP DEZELFDE MANIER VERLIEZEN SLECHTE GEDACHTEN LANGZAAM
HUN KRACHT ALS HET SLACHTOFFER DUURZAAM HEEFT .

Abba Poimen

Hoe moeten we deze voorbeelden zijn, deze lichten die Christus ons heeft geroepen om te zijn?

bisschop irenei steenberg 

Over Abba Poimen 

Ik zou een paar gezegden, drie gezegden, willen aanbieden van onze vader onder de heiligen, Poemen de Grote, Abba Poemen van de woestijnvandaag voort met de woorden van een van de grootste oudsten van de christelijke woestijn, en een voor wie we een grote veelheid aan uitspraken hebben die zijn vastgelegd in de verzameling van de uitspraken van de woestijnvaders, de Apophthegmata Patrum.

Abba Poemen was een van de grote stemmen van die vreemde woestijn in de boven-Thebaid. Hij was een van de stemmen van grote nederigheid en toch door diezelfde nederigheid: groot gezag. Hij stond bekend om zijn vermogen om anderen in het kloosterleven te leiden en te leiden, om zijn onderscheidingsvermogen, om zijn vermogen om in de harten te kijken van de vragen die zijn broeders plaagden, en gaf wat vaak niet de gemakkelijke antwoorden waren of de eenvoudige antwoorden op zorgen die ze vaak verwachtten, maar antwoorden die het christelijke evangelie in grimmige eenvoud verveelden. St. Poemen wordt tot op de dag van vandaag herinnerd als de grote herder en leraar, de betekenis van zijn naam. Laat me je een voorbeeld geven van het soort wijsheid dat in deze grote woestijnheilige wordt geïllustreerd. Het zeggen van 174 van zijn verzamelde uitspraken luidt als volgt:
Een broer vroeg abba Poemen, sommige broers wonen bij mij. Wil je dat ik de leiding over hen heb? De oude man zei tegen hem: nee, werk eerst en vooral gewoon, en als ze willen leven zoals jij, zullen ze er zelf voor zorgen. De broer zei tegen hem, maar zij zijn het zelf, vader, die willen dat ik de leiding over hen heb. De oude man zei tegen hem: nee, wees hun voorbeeld, niet hun wetgever.
In het christelijke leven zijn we altijd vervuld van deze grote en brandende vraag. Hoe moeten we anderen leiden, anderen leiden, een licht zijn voor anderen in het christelijke leven? Want niets minder dan dit wordt ons geboden door Christus, die zei dat Hij ons licht gaf, niet dat wij het onder een kandelaar onder een korenmaat moeten verbergen, maar dat wij het boven op de standaard moeten zetten, opdat allen het zien en hun wegen erdoor geleid zien. Een leven leiden dat volledig naar binnen is gekeerd, is eenvoudigweg geen optie voor de christen, en toch denken we altijd na, want het is goed dat we altijd nadenken over hoe we dit gebod in de wereld om ons heen moeten naleven. Hoe moeten we deze voorbeelden zijn, deze lichten die Christus ons heeft geroepen om te zijn?

En maar al te vaak is het antwoord dat zich een weg baant naar ons hart dat we op de een of andere manier een positie van autoriteit, van macht moeten aannemen, claimen. Want als ik genoeg macht heb, genoeg autoriteit, een functie die hoog genoeg is, een post die belangrijk genoeg is, dan zullen mensen luisteren, zullen mensen opletten. Dan kan ik goed doen. En vaak, in dit leven, vinden we, net als de discipel die naar Abba Poemen kwam, dat het anderen zijn die ons naar deze plaatsen roepen. Het is niet altijd de openlijke en de voor de hand liggende daad van eigen wil die zegt: “Ik moet dit standpunt innemen; Ik moet die verheven hoogte bereiken.” Het zijn vaak anderen die ons naar posities van autoriteit, van invloed zullen leiden. En toch, op deze momenten, dienen de woorden van Abba Poemen als nuttige herinneringen aan ons eigen spirituele getuigenis en ons eigen spirituele leven. “Wees hun voorbeeld, niet hun wetgever.”

Hoe moeten we werkelijk leiden, anderen beïnvloeden, hen het licht van Christus laten zien? Abba Poemen maakt het expliciet. We moeten dit leven illustreren. Degenen die willen volgen, zullen dit licht van ons zien schijnen, zullen zien dat het leven van Christus wordt geleefd, en dit zal veel meer van invloed zijn dan welk woord dan ook dat we kunnen uitspreken, dan enig advies dat we kunnen geven, dan welke richting dan ook die we kunnen voorstellen. Wij moeten voorbeelden zijn van Christus’ leven. Dat betekent in de eerste plaats: we moeten het leven van Christus leven. Zoals Abba Poemen zei: je werkt, doe je werk in de eerste plaats. En we moeten niet vergeten dat het werk van de monnik in de woestijn was om het leven van Christus te leven. En zo is het ons werk in de wereld, en dit is ons eerste en ons belangrijkste doel, want als we dit goed doen, de genade van God, dan kunnen we niet de wetgever, de leider, de leraar, de instructeur, de gids van onze broeders en zusters zijn, maar tot op zekere hoogte, zoals God ons waardig acht in zijn barmhartigheid, we mogen voorbeelden worden van zijn liefde en zijn leven.

Hoe doen we dat? Het zal ons helemaal niet verbazen dat Abba Poemen niet zomaar adviezen uitspreekt zonder praktische instructie om daarin mee te gaan. Neem bijvoorbeeld een gezegde dat een paar nummers later in zijn bundel komt, Saying 177. Abba Poemen zei ook: “Goddeloosheid doet niets af aan goddeloosheid. Als iemand je onrecht aan doet, doe hem dan goed, zodat je door jouw actie zijn slechtheid vernietigt.” Ons werk is om het leven van Christus te leven. Zo worden we voorbeelden voor onze broeders, en het leven van Christus is niet alleen een leven van vroomheid, van toewijding, van het zingen van hymnen, van staande waakzaamheid.

Dit is allemaal belangrijk, maar het leven van Christus is vaak de veel moeilijkere, de veel uitdagendere oproep: liefhebben waar geen liefde wordt getoond, vergeven waar haat heerst, mededogen en oprechte zorg tonen in het aangezicht van despisal, van vervolging, van spot. Dit zijn de stappen naar het christelijke leven. Dit zijn de wegen naar het koninkrijk van Christus. En dit zijn als het ware de vonken die die lamp ontsteken die Christus ons heeft gegeven om in de wereld te schijnen. Als we onze broeder willen helpen, om hen te leiden zoals Abba Poemens discipelen dat zo graag wilden, laten we dan beginnen met die taak, die hoge roeping, door te leren niet alleen onze vrienden lief te hebben, maar ook onze vijanden. Door te leren vergeven, goed te maken als ons alleen maar kwaad wordt aangedaan. Laten we leren ons te bekeren, ons hart in vreugdevolle mededogen aan te bieden aan de Heer die ons gevormd heeft.

En door deze maatregelen, door deze praktische stappen, wordt de hardheid van ons hart, de duisternis van ons hart, dat wat de manden zijn waaronder we normaal gesproken onze lichten verbergen, niet verborgen door een externe kracht. Het is verborgen door de duisternis van ons eigen hart. Dit kan geleidelijk worden weggesleten. Het hardste hart kan worden verzacht. En daarover heeft Abba Poemen ook advies en een woord. Hier is Saying 183.
Abba Johannes, die door keizer Marcianus was verbannen, zei: we gingen op een dag naar Syrië om Abba Poemen te zien, en we wilden hem vragen naar de zuiverheid van harten. Maar de oude man kende geen Grieks en er was geen tolk te vinden. Dus toen hij onze schaamte zag, begon de oude man plotseling in het Grieks te spreken en zei dat de aard van water zacht is en die van steen hard. Maar als een fles boven de steen wordt gehangen, waardoor het water druppelsgevoudigd kan vallen, slijt het zelfs de hardste steen weg. Zo is het ook met het woord van God. Het is zacht en ons hart is heel hard. Maar de man die het woord van God hoort, opent vaak zijn hart voor de vreze des Heren.

In dit kleine gezegde, dat een enorm wonder vertelt, de gave van tongen zoals met Pinksteren, waar deze man van de woestijn, deze man niet van leren, maar van goddelijke wijsheid, in staat is om te spreken in de taal van zijn toehoorders door Gods genade. Wat hij spreekt zijn inderdaad wonderbaarlijke woorden. De inhoud van zijn toespraak is wonderbaarlijker dan het feit dat hij het op deze bovennatuurlijke manier geeft. Ons hart is als een harde steen. Het woord van God, de geboden van God, lijken soms zacht. Ze stromen als water over ons heen. Zoveel mensen beschuldigen hen ervan dat ze niet de macht hebben om de wereld te veranderen. Dit zijn zachte woorden: de wereld heeft actie nodig, heeft iets heftigers nodig, iets krachtigers. Maar de woorden van Johannes onthullen een diepere waarheid.

Water slijt door al zijn zachtheid de hardste steen weg. En Gods schepping is gevuld met levendige, prachtige voorbeelden van precies deze premisse, precies deze realiteit, geboren in de natuurlijke wereld. Wanneer we naast een kloof of een vallei staan, uitgesleten door het water, deze zachte stroom op de bodem, die zo’n immense kloof heeft gevormd, worden we herinnerd aan de kracht van deze zachte substantie over de hardheid van de rots zelf, en zo is het, met een duisternis, de hardheid van onze koude harten. Hoe hard ook, hoe zwaar belast door zonde, de kracht van God zal dit wegetsen, zal een zacht en vruchtbaar land maken van onze dorre, droge en harde harten.

Het is mogelijk, ongeacht de mate van onze zonde, door bekering, door het horen van het woord van God, door het leven in Christus te komen leven, om een voorbeeld voor de wereld te worden, om een levend icoon van bekering te worden. Als we maar ons hart aan deze daad zouden wijden. Laten we dan opstaan. Laten we onze verharde harten overspoelen met het woord van God, ontvangen door de Kerk, de heilige mysteriën, de goddelijke Schrift en de stem van onze Vaders. Laten we strijden na de deugden ondanks onze val, weer opstaan met hernieuwde kracht bij elke struikeling, een nieuw begin maken. Want Christus roept ons tot de hoogten van Zijn heerlijkheid. Hij zal elke man, vrouw en kind in staat stellen het licht van zijn heerlijkheid te nemen om het hoog op de stand van hun gezuiverde harten te zetten en een licht uit te stralen in de hele wereld. Door de gebeden van onze vader onder de heiligen, Poemen van Egypte, Heer Jezus Christus onze God, ontferm U over ons en red ons. Amen.

bisschop irenei steenberg

Vertaling : Kris Biesbroeck