
OVER HET WEZEN VAN DE ZONDE
Door Archiemandriet (heilige) Sophrony van Essex

We zijn verrast door de extreme fijngevoeligheid van waarneming en de diepe spirituele intuïtie van Starez Siluan. Zelfs voordat de Heer aan hem verscheen en nog meer na deze verschijning en voor de rest van zijn leven, had hij een bijzonder diep en acuut zondebesef. De zonde veroorzaakte ondraaglijke pijn in zijn hart , en daarom was zijn berouw, vergezeld van tranen, zo intens dat hij niet pauzeerde totdat zijn ziel voelde dat God hem vergeven had. Velen vinden dit misschien vreemd of zelfs overdreven, maar het voorbeeld van Starez Siluan is niet voor iedereen weggelegd.
Toen hij zich van zijn zonden bekeerde, zocht hij niet eenvoudig vergeving die God gemakkelijk had verleend, misschien na een zucht van spijt. Nee, hij zocht volledige vergeving van zijn zonden totdat hij weer voelbaar de aanwezigheid van genade in zijn ziel voelde. Hij vroeg God om de kracht om indien mogelijk nooit meer in zonde terug te vallen, hij bad om bevrijd te worden van de “wet van de zonde” (Rm 7:23) dat in ons werkt. Hij voelde de gevolgen van de zonde – het verlies van genade – zo intens en pijnlijk dat hij bang was dat het herhaald zou worden . Het gevoel dat zijn ziel was beroofd van de liefde van God en de vrede van Christus was erger voor hem dan wat dan ook. Het besef dat hij zichzelf tegen God had beledigd , tegen zo’n God, zo zacht en nederig, was ondraaglijk voor hem. Hij voelde de diepste pijnen van de ziel, die van een geweten dat gezondigd heeft tegen de heilige liefde van Christus. Iemand die op menselijk vlak van een ander houdt en tegen deze liefde zondigt, bijvoorbeeld tegen zijn ouders, weet : ervaar de pijn van het geweten. Maar alles wat er gebeurt op het gebied van psychologische relaties is slechts een vage schaduw van de spirituele relaties met God.
Wat is de diepere betekenis van het onderwijs dat Vader Siluan van God ontving? Op dat moment werd hem geopenbaard, niet op een abstracte manier, niet puur conceptueel, maar existentieel – door levende ervaring – dat de wortel van alle zonden, het zaad van de dood, hoogmoed is, dat God nederigheid is en dat hij die God wil bereiken nederigheid moet verwerven. Hij begreep dat deze grote nederigheid van Christus, zo vol van onuitsprekelijke zoetheid, zoals het werd gewaardeerd om ervan te proeven op het moment van verschijnen, een onvervreemdbare eigenschap van goddelijke liefde is. Vanaf nu wist hij dat elke ascetische inspanning gericht moet zijn op het bereiken van nederigheid. Deze openbaring markeerde een nieuwe fase in het spirituele leven van monnik Siluan. De eerste verschijning van de Heer was vervuld van een onuitsprekelijk licht. Ze had hem een grote liefde gegeven, de vreugde van de opstanding en het gevoel echt van de dood in het leven te zijn overgegaan. Maar de vraag rijst: waarom trok dit licht zich vervolgens terug? Waarom was dit geschenk niet onherroepelijk, volgens het woord van de Heer: “En niemand zal uw vreugde van u afnemen” (Joh 16:22)? Was het geschenk onvolmaakt of was de ziel die het ontving niet in staat het te dragen? De oorzaak van het verlies van genade werd nu duidelijk – het ontbrak zijn ziel aan zowel wijsheid als kracht om de gave te verdragen. vader Siluan ontving “het licht van kennis” en begon “de Schriften te begrijpen” (Lc 24:45). Het pad dat naar verlossing leidt, werd geopend voor zijn spirituele blik. Vele diepe mysteries in het leven van de heiligen en in de geschriften van de kerkvaders werden aan hem geopenbaard. Zijn geest drong door in het mysterie van de strijd van de heilige Seraphin van Sarov, die, nadat de Heer hem was verschenen tijdens de liturgie en nadat hij vervolgens de genade had verloren en door God verlaten was, op een eenzame plaats gedurende duizend dagen en duizend nachten op een steen in gebed en onophoudelijk schreeuwde: “God, heb medelijden met mij zondaar!” Hij ontdekte de ware betekenis en de kracht van het antwoord van de heilige Pimen de Grote aan zijn discipelen: “Geloof me, mijn kinderen, waar Satan ook is, daar zal ik worden geworpen.” Hij begreep dat de heilige Antonius de Grote door God naar een schoenmaker in Alexandrië werd gestuurd om hetzelfde werk te leren. De schoenmaker leerde hem vasthouden aan de gedachte: “Iedereen zal gered worden, ik alleen zal verloren gaan.” Het werd hem duidelijk dat St. Sisoes de Grote deze gedachte in gedachten had toen hij tegen zijn discipelen zei: “Wie kan Antonios’ gedachten dragen ? Maar ik ken een man die dat wel kan.” Deze man was Sisoes zelf, hij wist nu wat de heilige Makarios van de Egypte bedoelde toen hij zei: “Daal af in je hart en voer daar oorlog tegen Satan”. Hij begreep welk doel de “dwazen ter wille van Christus” nastreefden en wat in het algemeen het pad was van de grote asceten zoals Bessarion, Gerasimos van de Jordaan, Arsenius de Grote en zoveel anderen. De ervaring van zijn eigen leven toonde hem dat de oorlog tegen het kwaad, het kosmische kwaad, in ons eigen hart wordt gevoerd , dat de ultieme wortel van de zonde in hoogmoed ligt, die ergste plaag van de mensheid, want hij is het die de mensheid heeft weggerukt van God en stortte de wereld in rampspoed en ontelbaar lijden – trots, dit echte zaad van de dood, dat de hele mensheid onderdrukt met de duisternis van wanhoop. Daarom verzamelde Siluan vanaf dat moment ,alle kracht van zijn ziel om de nederigheid van Christus te bereiken. In de geest die in het leven van de heilige vaders was gebracht, realiseerde hij zich dat de ervaring van de weg die leidt naar het eeuwige…Het leven heeft altijd bestaan in de Kerk, en het wordt door de werking van de Heilige Geest voor alle tijden van generatie opgeneratie doorgegeven .
Veel mensen vinden bij het ontmoeten van monniken niets bijzonders aan hen, daarom zijn ze ontevreden of zelfs teleurgesteld. Dit komt door het feit dat ze ze meten met ongeschikte normen en eisen aan hen te stellen die verkeerd zijn. De monnik volhardt in een constante ascetische strijd, die soms extreem intens is. De orthodoxe monnik is geen fakir. Hij streeft er geenszins naar om zijn paranormale gaven te ontwikkelen met behulp van specifieke technieken, zoals de onwetenden die op zoek zijn naar mystiek en ervan zo onder de indruk zijn. De monniken voeren een zware strijd. Sommigen van hen, waaronder Starez Siluan, zijn toegewijd aan een titanische strijd die de wereld niet kent om het beest van de trots te doden en een echte man te worden – een man naar het beeld van de Volmaakte Mens, Christus, zachtaardig en nederig van hart (Mt 11:29).
Het christelijke leven is vreemd, onbegrijpelijk voor de wereld. Alles daarin is paradoxaal,alles volgt een orde die als het ware het tegenovergestelde is van die in de wereld. Dit leven is niet met woorden begrijpelijk te maken. De enige manier omhet te weten is door de geboden van Christus te onderhouden. Dit is de manier waarop Hij het Zelf heeft laten zien,
Bron : Uit het boek “Starets Silouane, Moine du Mont Athos, Vie – Doctrine – Ecrits” van
archiemandriet Sophrony, stichter en higumen van het klooster van St. John d. Voorloper in Essex (1896-1993), Ed. Présence, Sisteron 1974, pp. 33-34 en 44-46. Duitse vert.Klooster van St. Johannes d. Voorloper, Chania 2010.
Nederlandse vertaling : Kris Biesbroeck
