Maand: februari 2016

Heiligenleven

 

De Heilige Parascheva

 

 

De heilige Parascheva

 

 

 

Elk jaar, op 14 oktober, herdenkt de orthodoxe kerk wereldwijd de Heilige Eerbiedwaardige Parascheva. Zij wordt, in het bijzonder, vereerd in de regio Moldavie uit Roemenie, waar haar relikwieen al meer dan 350 jaar worden bewaard te Iasi. Zij is een bron van zegen, spirituele en lichamelijke genezing voor ieder die Haar hulp vraagt tot de barmhartige Heer.

Heilige Eerbiedwaardige Parascheva heeft geleefd in de eerste helft van de elfde eeuw. De eerste roemeense schrift over haar leven vinden we in het “Roemeense boek van geleerdheid” van de mitropoliet Varlaam uit Moldavie, te Iasi, 1643.

Zij is geboren te Epivata (vandaag Boiados), bij de Marmara zee, in de buurt van Constantinopol (later Istanbul), toendertijd hoofdstad van het byzantijnse rijk. Haar ouders, lieve en Godsvrezenden mensen, hebben haar geleerd te leven in Godsvrees en hebben haar in het bijzonder aangemoedigd om haar leven toe te wijden aan goede daden, vasten, gebeden en barmhartigheid.

Toen ze 10 was, heeft zij deze evangelie gehoord tijdens de Heilige Liturgie “Hij die Mij wil volgen, laat alles achter, neem zijn kruis en volg Mij” (Markus 8,34). De roeping tot de Heer was zo sterk in haar hart gekomen dat zij al haar kleren aan de armen heeft gegeven, tegen de wens van haar ouders. Alles wat ze heeft geerfd van haar ouders heeft zij gegeven aan de armen en is daarna weggetrokken van het dagelijks leven in “het diepe wilderness“. Zij is eerst gestopt in Constantinopol, bijgeleerd van monniken en nonnen en is toen naar de regio Pont gegaan. Zij is 5 jaar lang bij de klooster der Moeder Gods in Heracleea gebleven. Daarna is ze naar het Heilige Land vertrokken met de wens om de rest van haar leven te verblijven in de plekken waar onze Heer Jezus Christus en de Heilige Apostolen hebben geleefd. Ze is gebelven in een nonnen klooster in Jordaan, waar ze bad, vastte en groeide in haar geloof, net zoals Johannes de Doper en Heilgie Maria uit Egypte.

Lees verder “Heilige Paraskeva”

Heiligenleven

 

Daniel de Styliet (409-493)

 

Daniël de Styliet

　

Daniel werd geboren in 409 en trad al in het jaar 412 in een Syrisch klooster in toen hij nog maar twaalf jaar oud was. Hij bracht 25 jaar in dat klooster door. In die periode maakte hij voor het eerst kennis met Simeon, die toen als eerste een ascetisch leven op een pilaar leidde. Dit gebeurde tijdens een reis van een groep geestelijken, waaronder ook Daniel, die naar Antiochië moesten voor een kerkelijk overleg. De ontmoeting zou richtinggevend worden voor de rest van zijn leven.

Ascetische loopbaan

　In 446 werd Daniel tot abt van zijn klooster gekozen, maar hij deed dat ambt al heel snel over aan een ander en verliet zelf het klooster. Hij begon aan een vijf jaar durende tocht langs een reeks monniken en kluizenaars, waaronder opnieuw Simeon, bij wie hij twee weken verbleef. Hij probeerde op die manier te leren hoe men een echt ascetisch leven kon leiden, los van wereldse verlangens en ver van aardse genoegens.

Toen hij de leeftijd van 42 jaar had bereikt, ging hij op grond van een openbaring, zo vertelt ons zijn biograaf, naar de Constantinopel, de stad van de keizer. Hij sloot zich daar eerst negen jaar lang in een heidense tempel op, en stond daar alleen via een klein venster in contact met de buitenwereld. Hij deed dit bij wijze van oefening voor of voorbereiding op de ascetische inspanning die wilde gaan verrichten.

Hij was namelijk tot de overtuiging gekomen (op grond van goddelijke openbaringen, stelt de biograaf) dat hij de levenswijze van Simeon de Styliet moest navolgen. Hij liet vlakbij de hoofdstad een zuil plaatsen (eerst één, en daarna een zogenaamde dubbele zuil waarop hij iets meer ruimte had), en ging daarop leven. Hij zou er 33 jaar en drie maanden blijven, afgezien van een korte onderbreking aan het eind van zijn leven. Als men bedenkt hoe verzengend heet de zomers en hoe onbarmhartig koud de winters aan de Bosporus kunnen zijn, dan mag het een wonder heten dat Daniel, die elke dag 24 uur lang aan de elementen stond blootgesteld, toch nog 84 jaar oud is geworden. Ook hij had zich met ijzeren boeien laten vastketenen, en door het langdurige staan was na verloop van tijd het onderste deel van zijn voeten (of benen?) volkomen weggerot. Wel had hij, op aandringen van zijn volgelingen, een muurtje op zijn zuil staan dat hem tegen de ergste stormen en regenbuien enigszins beschermde.

Invloed

Daniel dankte zijn faam, afgezien van zijn bijzondere vorm van ascese, met name aan zijn effectieve voorbede, met name als het ging om genezingen van ziekte en bezetenheid. Het bijbelwoord ‘Het gebed van een rechtvaardige vermag veel’ (Jakobus 5: 16) zagen de inwoners van Constantinopel voor hun ogen in vervulling gaan. Het effect van zijn optreden moet overweldigend zijn geweest. Dagelijks verzamelden zich mensenmassa’s rond zijn zuil, op zoek naar genezing, exorcisme, voorbede, goede raad, en wat dies meer zij.

In 475 maakte Flavius Basiliscus (zwager van keizer Leo I, die in 474 werd opgevolgd door keizer Zeno) zich meester van de troon. Basiliscus was aanhanger van het miafysitisme, en tegenstander van de leer van het Concilie van Chalcedon, en de kerkelijke autoriteiten in Constantinopel maakten zich dan ook ernstige zorgen toen zijn heerschappij een feit was. Uiteindelijk wisten ze Daniel te bewegen zijn zuil te verlaten, en een soort rondgang door de stad te houden. De toeloop van belangstellenden was ongelofelijk: begrijpelijk, want normaliter was Daniel alleen boven op zijn zuil, dus slechts uit de verte en voor een gedeelte te zien, tenzij men de zuil wilde (en mocht) beklimmen. Daniel maande Basiliscus zich bij de Chalcedonische beslissingen neer te leggen, en maakte ook duidelijk dat hij weinig vertrouwen had in zijn regering. Basiliscus zou het volgende jaar inderdaad worden verslagen door Zeno, de keizer die hij had verjaagd.

Het bijzondere van Daniels lange verblijf op zijn zuilen in Constantinopel is dat hij niet alleen diepe indruk maakte op het vrome kerkvolk, maar ook op intellectuelen en magistraten, ja zelfs op diverse Byzantijnse keizers die hem in hun regeringsperiodes leerden kennen (met name Leo I, Zeno en Anastasius). Het is fascinerend (maar voor de moderne lezer ook enigszins onthutsend) te zien hoe deze oppermachtige keizers zo onder de indruk raakten van de extreme ascese van deze pilaarheilige, dat ze in talrijke politieke crises niets beter wisten te doen dan de wankele ladder die tegen Daniels pilaar aan stond te beklimmen en balancerend op de hoogste treden de heilige om advies of voorbede te vragen. Soms gingen de keizers zelfs zo ver dat ze zich voor de pilaar op de grond wierpen en hem om bijstand of vergeving smeekten. In menige crisissituatie heeft Daniel zo de politieke koers (inclusief die van de kerkpolitiek) van het Byzantijnse Rijk mede bepaald. Hij trad hierbij in het voetspoor van zijn leermeester Simeon, maar doordat hij zoveel dichter bij het centrum van de macht zat, was zijn invloed navenant veel groter.

Zijn immense prestige samen met zijn grote kerkelijke invloed maken Daniel volstrekt uniek onder de christelijke asceten van de oudheid.

Voortleven

Door een leerling is er een uiterst boeiende biografie van Daniel geschreven; we weten verder niets van de auteur, maar hij maakt duidelijk dat hij met name de laatste periode van Daniels leven persoonlijk als ooggetuige heeft meegemaakt. Deze levensbeschrijving is ook in het Nederlands beschikbaar.

Daniel wordt in de Rooms-Katholieke en Orthodoxe Kerken als heilige vereerd; zijn feestdag valt op 11 december.

Het volgende gebed, dat hij zou hebben uitgesproken alvorens zijn zuil te beklimmen, is van hem overgeleverd:

Ik geef U de eer, Jezus Christus mijn God, voor alle zegeningen waarmee U mij heeft bedacht, en voor de genade die U mij hebt verleend dat ik deze levenswijze tot de mijne mag maken. Maar Gij weet dat ik bij het bestijgen van deze zuil slechts op U alleen steun, en dat ik alleen van U een gunstige uitkomst van mijn voornemen verwacht. Aanvaard dan mijn voornemen en help mij deze wedloop te volbrengen en verleen mij de genade die in heiligheid te volbrengen.

(door Pieter W. van der Horst)

 

 

Heiligenleven

 

De heilige Scholastica

 

 

heilige Scholastica

 

 

De heilige Scholastica, was een lieflijke figuur, de tweelingzuster van de heilige Benedictus, de monniksvader van het Westen. Dit verklaart wel de sterke aanhankelijkheid welke tussen hen beiden bleef bestaan in hun gehele leven. In navolging van haar broer was ook zij van jongsaf in het klooster gegaan, eerst in Subiaco en later in de buurt van Montecassino, waar eigenlijk het eerste benedictinessenklooster ontstond omdat zij ook daar volgens de Regel van Benedictus leefden.

Eens per jaar kwam zij haar broeder bezoeken. Lager op de berg, buiten de muur van de abdij, was het vrouwengastenverblijf, waar zij dan logeerde. Benedictus kwam haar daar opzoeken met enkele van zijn monniken, en zij brachten dan de dag door met ernstige gesprekken en gezamelijk gebed. Zo waren zij eens in een geestelijk gesprek verdiept, maar Benedictus wilde dit afbreken om op tijd voor de vespers terug te zijn. Scholastica wilde hem overhalen om dit gesprek in de nacht voort te zetten, maar voor de regelgetrouwe Benedictus was dit onmogelijk. Bedroefd boog Scholastica het hoofd in de handen om haar wens aan God voor te leggen, en volkomen onverwacht barstte er uit heldere hemel zulk een heftig onweer los dat het geheel onmogelijk was om hetb rotsachtige pad omhoog te beklimmen, en daarna werd hij door de invallende nacht daarin verhinderd. Zo was hij dus gedwongen de nacht bij zijn zuster door te brengen.
Heel menselijk was de reactie van Benedictus toen zij haar betraand gelaat ophief bij het horen van de neerstromende regen : ‘God beware me, zuster, wat heb je nu gedaan ?’ En haar kalme antwoord : ‘ Ik heb het eerst aan jou gevraagd, maar je wilde niet luisteren, toen heb ik het aan mijn Meester gevraagd, en Hij heeft mij wel verhoord. Ga maar naar jullie klooster als je daar kans toe ziet’. Zo was in vervulling gegaan wat Scholastica’s wens bleek te zijn, want drie dagen na haar terugkeer in haar eigen klooster, is zij gestorven, 543.

Uit: heiligenlevens voor elke dag. uitg. Orth.klooster Den Haag